Morgunblaðið - 22.11.2001, Blaðsíða 10

FRÉTTIR
10 FIMMTUDAGUR 22. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Í BREYTINGATILLÖGUM meiri-
hluta fjárlaganefndar við fjárauka-
lög fyrir þetta ár er gert ráð fyrir
að útgjöld ríkisins aukist um 954,8
milljónir króna. Minnihluti nefnd-
arinnar segir að tæpur helmingur
áætlaðs afgangs fjárlaga ársins
2001 sé horfinn með þessum tillög-
um og ýmsir veikleikar séu á tekju-
hlið frumvarpsins, þannig að allt
stefni í að tekjuafgangurinn minnki
enn. Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið
2001 var gert ráð fyrir 33,9 millj-
arða kr. afgangi á rekstri ríkissjóðs.
Önnur umræða um fjáraukalögin
fór fram á Alþingi í gær og stóð
fram á kvöld. Ólafur Örn Haralds-
son (B) formaður fjárlaganefndar
mælti fyrir breytingatillögum og
áliti meirihlutans í fjárlaganefnd, en
Gísli S. Einarsson (S) mælti fyrir
áliti minnihluta Samfylkingar og
Jón Bjarnason (Vg) fyrir minnihluta
Vg.
Í breytingatillögum meirihlutans
er lagt til að fjárheimild æðstu
stjórnar ríkisins verði aukin um 46
milljónir kr. Stærsti kostnaðarlið-
urinn er vegna framkvæmda við
fasteignir Alþingis, en gerð er til-
laga um að 38 millj. kr. söluandvirði
Skólabrúar renni til slíkra fram-
kvæmda. Þá er m.a. lagt til 5 m.kr.
aukaframlag vegna þátttöku Al-
þingis í hátíðarútgáfu á verkum
Snorra Sturlusonar sem ákveðin var
í tilefni 150 ára afmælis þjóðfund-
arins.
Rannsóknir á afmörkuðum
þáttum efnahagsmála
Lagt er til að fjárheimild forsæt-
isráðuneytisins verði aukin um 21
milljón, annars vegar til þess að
jafna út uppsafnaðan halla á rekstri
fasteigna ráðuneytisins undanfarin
tvö ár, en hins vegar til þess að
standa straum af kostnaði við rann-
sóknir á afmörkuðum þáttum efna-
hagsmála sem Hagfræðistofnun Há-
skólans hefur unnið fyrir
forsætisráðuneytið. Alls fara 10
milljónir kr. til þessa verkefnis.
Í álitinu er lagt til að fjárheimild
menntamálaráðuneytisins verði
aukin um 12,2 milljónir kr., aðallega
vegna 11 milljóna kr. hækkunar á
framlagi til Endurbótasjóðs menn-
ingarstofnana. Er það framlag skil-
yrt vegna áfallinns kostnaðar við
endurbætur að Skriðuklaustri í
Fljótsdal. Vegna dóms- og kirkju-
málaráðuneytisins er áætlað að fjár-
heimild verði aukin um 21 m.kr.,
einkum vegna sérstakra ráðstafana
í kjölfar hryðjuverkanna í Banda-
ríkjunum 11. september sl., svo sem
hertrar öryggisgæslu við sendiráð,
vopnaleitar vegna millilandaflugs og
tímabundinna aðgerða og lögreglu-
samvinnu.
Baráttan gegn hryðjuverkum
kostnaðarsöm
Í tillögunum er lagt til að fjár-
heimild utanríkisráðuneytis verði
aukin um 133,5 m.kr. Eins og í til-
felli dómsmálaráðuneytisins kemur
hér baráttan gegn hryðjuverkum til
að stórum hluta. Þannig er lögð til
33 m.kr. fjárheimild til Sýslumanns-
ins á Keflavíkurflugvelli, 23 millj-
ónir til ríkislögreglu á Keflavíkur-
flugvelli og 15 milljónum kr. vegna
öryggisráðstafana í sendiráðum er-
lendis. Stærsti einstaki kostnaðar-
liðurinn er þó vegna Þróunarsam-
vinnustofnunnar Íslands, en gerð er
tillaga um 50 milljóna kr. vegna
áhrifa gengishækkana á skuldbind-
ingar stofnunarinnar.
Til félagsmálaráðuneytis er lagt
til að fjárheimild verði aukin um-
fram frumvarpið um 98,1 milljón kr.
Kemur þar margt til, t.d. aukin
framlög til líknarfélagsins Byrgisins
vegna meðferðarstarfs í Rockville,
atvinnuleysistryggingasjóðs, ríkis-
sáttasemjara vegna mikilla anna í
kjaradeilum, Styrktarfélags vangef-
inna vegna aðkallandi viðhalds á
fasteignum og Greiningar- og ráð-
gjafarstöð ríkisins vegna viðvarandi
rekstrarhalla.
Hjá samgönguráðuneyti er lagt
til að fjárheimild verði aukin um 15
milljónir kr. og hjá umhverfisráðu-
neyti um 39,5 milljónir kr. Stærsti
kostnaðarliður hjá samgönguráðu-
neyti er vegna styrkja til innan-
landsflugs (12 milljónir) en hjá um-
hverfisráðuneyti kemur m.a. til
kostnaður við hreinsun á flaki El
Grillo og aukinn kostnaður við úr-
skurði um mat á umhverfisáhrifum.
Mikil hækkun lyfjakostnaðar
Til fjármálaráðuneytis og heil-
brigðis- og tryggingamálaráðuneyt-
is eru lagðar til mestu hækkanir
fjárheimilda í áliti meirihluta fjár-
laganefndar. Lagt er til að fjár-
heimild til heilbrigðis- og trygginga-
málaráðuneytis verði aukin um
313,5 m.kr. Þar vega þyngst 100
milljónir til að standa undir kostn-
aði sjúkratrygginga við læknishjálp
og 200 milljóna kr. framlag til að
standa straum af auknum útgjöld-
um vegna greiðsluþátttöku al-
mannatrygginga í lyfjum.
Samkvæmt endurskoðaðri spá
um útgjöld ríkisins vegna lyfja er
gert ráð fyrir að þau verði um 5.750
milljónir króna, um 4.900 milljónir
hjá Tryggingastofnun en um 850
milljónir hjá Landspítala – háskóla-
sjúkrahúsi og Fjórðungssjúkrahús-
inu á Akureyri. Útgjöldin fara tæp-
an milljarð króna umfram fjárlög og
kemur fram í greinargerð með til-
lögum nefndarmeirihlutans að meg-
inskýringin sé óhagstæð áhrif geng-
is á lyfjaverð.
Þá er lagt til 200 milljóna kr.
aukaframlag til Landspítalans til að
standa undir kostnaði við endur-
skipulagningu sjúkrahússins í kjöl-
far sameiningar
Á móti kemur að gert er ráð fyrir
lækkun fjárheimilda upp á 360 millj.
kr. frá frumvarpinu vegna fé-
lagslegra bóta og lífeyristrygginga.
Lagt er til að fjárheimild fjár-
málaráðuneytisins verði aukin um
355 m.kr. Gerð er tillaga um 305
milljóna kr. hækkun vegna launa-
og verðlagsmála, en auk þess 20
milljóna til Súðavíkurhrepps til að
ljúka byggingu stjórnsýsluhúss og
30 milljóna kr. til aðstoðar vegna
jarðskjálfta á Suðurlandi. Gert er
ráð fyrir að einstökum sveitarfélög-
um verði greitt allt að 90% af við-
urkenndum útgjöldum þeirra vegna
jarðskjálftanna sumarið 2000, en
gert er ráð fyrir sveitarfélögin sjálft
beri 10% kostnaðar.
Þá er gert ráð fyrir að vaxtagjöld
ríkissjóðs lækki um 100 milljónir kr.
frá því sem áætlað var í fjárauka-
lagafrumvarpinu.
Meirihluta fjárlaganefndar skipa
þau Ólafur Örn Haraldsson (B) for-
maður, Ísólfur Gylfi Pálmason (B),
Einar Oddur Kristjánsson (D) vara-
formaður, Arnbjörg Sveinsdóttir
(D), Kristján Pálsson (D), Drífa
Hjartardóttir (D) og Tómas Ingi Ol-
rich (D). Aðrir í nefndinni eru Gísli
S. Einarsson (S), Margrét Frí-
mannsdóttir (S), Einar Már Sigurð-
arson (S) og Jón Bjarnason (Vg).
Önnur umræða um frumvarp til laga um fjáraukalög á Alþingi í gær
Tillögur um tæplega millj-
arðs útgjöld til viðbótar
Önnur umræða um
frumvarp til fjárauka-
laga fyrir árið 2001 stóð
fram eftir kvöldi á Al-
þingi í gær. Björn Ingi
Hrafnsson skýrir breyt-
ingar á frumvarpinu í
meðförum fjárlaga-
nefndar.
Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson
Magnús Stefánsson, þingmaður Framsóknar, situr sposkur á svip undir umræðum á Alþingi. Þingkonur Sjálf-
stæðisflokks, þær Ásta Möller og Sigríður Ingvarsdóttir, rýna hins vegar í gögnin sín.
HÖRÐ gagnrýni kemur fram á fjár-
málastjórn ríkisstjórnarinnar í
tveimur álitum minnihluta fjárlaga-
nefndar við fjáraukalagafrumvarpið.
Þannig segir í áliti þriggja þing-
manna Samfylkingarinnar, að þrátt
fyrir að aðeins einn ráðherra beri
heitið fjármálaráðherra bendi margt
til þess að þeir séu í raun tólf. Allir
ráðherrar virðist hafa eigin fjárlög
og afleiðingin sé einfaldlega sú að
fjármálaráðherra standi oft og tíðum
frammi fyrir orðnum hlut og geti lít-
ið rökstutt umframkeyrslu einstakra
ráðuneyta og stofnana. Því ríki að-
haldsleysi í fjármálum ríkisins og
agaleysi meðal þeirra sem taka
ákvarðanir um útgjöld.
Í álitinu er áhyggjum lýst af því að
svo virðist sem hið minnsta helming-
ur af áætluðum tekjuafgangi ríkis-
sjóðs fyrir þetta ár sé „horfinn“.
Aukinheldur séu ýmsir veikleikar á
tekjuhlið frumvarpsins og mikil
óvissa um áform um sölu á eigum
ríkisins, en sá liður átti að skila 21,5
milljarði kr. Gangi þessi söluáform
ekki eftir, stefni í umtalsverðan
tekjuhalla á ríkissjóði.
Bent er á ýmsar blikur í efnahags-
lífi þjóðarinnar, gengishrap hafi orð-
ið og skuldir heimila og fyrirtækja
aukist stórlega. Allt bendi til þess að
ríkisstjórnin hafi gefist upp við
stjórn efnahagsmála og láti nú öðr-
um eftir að fást við aðsteðjandi
vanda. Bent er á að ríkisfjármálin
séu veigamikið stjórntæki í efna-
hagsmálum, en þó virðist enginn for-
ystumaður ríkisstjórnarinnar vera á
vakt í brúnni, hvorki fjármálaráð-
herra né forsætisráðherra, enda geti
þeir ekki stigið ölduna í þeim ólgusjó
sem nú sé í efnahagsmálunum.
Í áliti Jóns Bjarnasonar (Vg) er
bent á að nú séu miklar óvissuað-
stæður í efnahagsmálum. Gengi
krónunnar haldi áfram að falla þrátt
fyrir aðgerðir Seðlabanka og óvíst sé
hvenær gengisfallið muni stöðvast.
Kjarasamningar séu í uppnámi,
verðbólgan langt umfram markmið
og rýri nú hratt kaupmátt launþega.
Vextir séu miklu hærri en annars
staðar og góðærið margumtalaða sé
nú komið að endapunkti.
Segir Jón að hættumerkin í þróun
efnahagsmála hafi blasað við í hið
minnsta tvö ár, mikill viðskiptahalli,
erlend lántaka og mikil aukning út-
lána í bankakerfinu. Hægt hefði ver-
ið að bregðast við þessum hættu-
merkjum, en þess í stað hefði
ráðherra fullyrt að allt væri í stak-
asta lagi og þverneitað allri gagn-
rýni. „Í þessari sjálfsblekkingu hef-
ur ríkisstjórnin gert röð mistaka í
hagstjórninni. Ástandið er enn verra
og útlitið enn dekkra en þyrfti að
vera ef viðbrögð hefðu verið rétt,“
segir í áliti hans.
Jón Bjarnason segir einnig í áliti
sínu að endurskoða þurfi lagaum-
gjörð fjáraukalaga og ástæða sé til
að leggja í framtíðinni fram frum-
varp til fjáraukalaga að vori og
hausti. Segir hann að frumvarpið nú
endurspegli mikla spennu og undir-
striki að ríkisstjórnin hafi lítil tök á
þróun efnahagsmála. Einstakir ráð-
herrar beiti sér fyrir gæluverkefn-
um sínum í stað þess að vinna út frá
markaðri heildarstefnu í efnahags-
málum og fjármálum ríkisins.
Nefndarálit minnihluta fjárlaganefndar
Fjármálaráðherrar
orðnir tólf?
ALLS eru 96 heimilis- og
heilsugæslulæknar starfandi á
höfuðborgarsvæðinu, þar af 16
sjálfstætt starfandi í Reykja-
vík. Ekki eru fastar regkur
um fjölda þeirra íbúa, sem
hverjum lækni er ætlað að
sinna, en algeng viðmiðun er
1.500 til 1.750 manns. Fjöldinn
er breytilegur eftir landshlut-
um og er minnstur í dreifbýli,
eða um 1.000 manns.
Áður allt að 3.000 manns
á skrá heimilislækna
Þetta kemur fram í svari
heilbrigðisráðherra við fyrir-
spurn Rannveigar Guðmunds-
dóttur (S) um heilsugæslu-
lækna á höfuðborgarsvæðinu.
Í svari ráðherra kemur fram
að í sumum héruðum séu um
500 manns á hvern lækni en í
þéttbýli geti fjöldinn farið upp
í 2.400 manns. Áður hafi verið
dæmi þess að allt að 3.000
manns hafi verið á skrá heim-
ilislækna.
Ráðherra bendir á í svari
sínu, að í frumvarpi til fjárlaga
fyrir árið 2002 sé gert ráð fyr-
ir 37 millj. kr. framlagi á
óskiptum lið ráðuneytisins til
að styrkja heilsugæsluna,
auka þjónustu og stytta bið,
einkum á höfuðborgarsvæð-
inu, með því að fjölga heilsu-
gæslulæknum.
Fjöldi heimilislækna
500 til
2.400
manns
á hvern
lækni
NÆSTI fundur á Alþingi verður
ekki fyrr en á þriðjudag í næstu viku.
Í dag, á morgun og á mánudag verða
nefndafundir en nk. þriðjudag er
gert ráð fyrir 1. umræðu um fjár-
lagafrumvarp fyrir árið 2002.
Hlé á þing-
fundum