Morgunblaðið - 28.01.2003, Side 16

Morgunblaðið - 28.01.2003, Side 16
ERLENT 16 ÞRIÐJUDAGUR 28. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ HANS Blix, yfirmaður vopnaeftirlits- nefndar Sameinuðu þjóðanna, greindi öryggisráði SÞ frá því á opnum fundi ráðsins í gær að þó að írösk stjórnvöld hefðu vissulega sýnt vopnaeftirlits- mönnum samstarfsvilja, þá þyrftu þau að leggja sig enn betur fram, enda væri mörgum spurningum ósvarað. „Írakar virðast ekki í reynd – jafnvel ekki á þessari stundu – hafa sætt sig við að þeir þurfi að verða við kröfunni um afvopnun,“ sagði Blix. Blix og Mohammed ElBaradei, yf- irmaður Alþjóða kjarnorkumála- stofnunarinnar (IAEA), fluttu örygg- isráðinu í gær skýrslu sína um framgang vopnaeftirlitsins í Írak. Gagnrýndi Blix írösk stjórnvöld og sagði að þó að þau hefðu veitt aðgang að þeim stöðum, sem vopnaeftirlits- menn vildu skoða, þá hefðu þau ekki séð þeim fyrir öllum umbeðnum upp- lýsingum. Þá vantaði nokkuð upp á að Írakar legðu að fyrra bragði fram gögn, sem gætu sýnt fram á að þeir byggju ekki yfir gereyðingarvopnum. Fram kom hins vegar í máli ElBar- adeis að ekkert hefði enn fundist sem benti til að Írakar hefðu reynt að hrinda kjarnorkuáætlunum sínum, sem var hætt snemma á síðasta ára- tug, á ný í framkvæmd. „Fjárfesting í friði“ Vopnaeftirlitið í Írak hefur nú stað- ið í sextíu daga og hafa komið fram óskir um að vopnaeftirlitsmönnum verði veittur meiri tími til að ljúka verki sínu. Bandaríkjamenn hafa þó verið illfáanlegir til að sættast á þetta og segja Íraka hafa haft nægan tíma til að afvopnast. Hefur verið talið að skýrsla Blix í gær gæti skipt sköpum um það, hvort senn kæmi til hernað- arátaka í Írak. Blix sagði í gær að hann væri sam- mála því að ljúka þyrfti vopnaeftirlit- inu innan „skynsamlegra tíma- marka“. Hann bar ekki upp beina ósk um meiri tíma en gerði fulltrúum ör- yggisráðsins ljóst að vopnaeftirlitið væri skammt á veg komið; lét hann þess m.a. getið að nýr hópur vopna- eftirlitsmanna hefði aðeins í þessari viku byrjað þjálfunarnámskeið vegna starfa í Írak. ElBaradei sagði aftur á móti að vopnaeftirlitsmenn þyrftu „nokkra mánuði“ til viðbótar. „Þessir fáu mán- uðir myndu teljast verðmæt fjárfest- ing í friði því þeir gætu orðið til þess að afstýra mætti stríði,“ sagði hann. Ýmsum spurningum ósvarað Blix sagði að þeirri spurningu væri ósvarað hversu mikið það magn ólög- legra vopna væri, sem notuð voru í Persaflóastríðinu, sem enn eru óskemmd og ekki voru gefin upp í vopnayfirlýsingu Íraka í desember. Í öðru lagi væri þeirri spurningu ósvarað hversu mikið magn, ef nokk- uð, Írakar hefðu framleitt eða útveg- að sér með ólöglegum hætti. Loks væri þeirri spurningu ósvarað hvern- ig alþjóðasamfélagið geti með góðu móti hindrað framleiðslu eða viðskipti með gereyðingarvopn. Fram kom í máli Blix að Írakar hefðu hafnað beiðni vopnaeftirlits- nefndarinnar um að leyfa U-2-njósna- vélum að fljúga yfir Írak og taka myndir og stunda eftirlit. „Írakar hafa neitað að tryggja öryggi eftirlits- vélanna nema því aðeins að uppfyllt- um nokkrum skilyrðum,“ sagði Blix við öryggisráðið. Þá sagði Blix að Írakar hefðu ekki svarað með fullnægjandi hætti hvað hefði orðið um birgðir af VX-tauga- gasi, sem vitað er að þeir áttu við upp- haf Persaflóastríðsins 1991. Írakar hefðu ennfremur ekki lagt fram „sannfærandi gögn“ sem gætu stað- fest fullyrðingar þeirra um að öllum miltisbrandsbirgðum hafi verið eytt. Vísbendingar séu jafnvel um að þeir hafi átt meira magn af miltis- brandi en fram hafi komið í yfirlýs- ingum þeirra. Ekkert nýtt í yfirlýsingunni Á fundinum með öryggisráðinu varaði Blix Íraka við því að fela gögn fyrir vopnaeftirlitsmönnum. Fundur gagna á heimili írasks vísindamanns fyrr í mánuðinum „styður áhyggjur um að gögnum kunni að hafa verið dreift“ um landið til þess að erfiðara yrði að finna þau. „Komi fram að fleiri gögn hafi verið falin munu afleiðing- arnar verða alvarlegar,“ sagði Blix. Hann sagði að farið hefði verið fram á einkaviðtöl við ellefu íraska vísindamenn, sem upplýsingar kynnu að hafa um framleiðslu gereyðingar- vopna, en stjórnvöld hefðu hafnað öll- um slíkum beiðnum. Hans Blix flytur öryggisráði SÞ skýrslu sína um vopnaeftirlit í Írak Segir Írak ekki í reynd hafa sæst á afvopnun Vopnaeftirlitsmenn þurfa „nokkra mánuði“ í viðbót til að ljúka starfi sínu Reuters Hans Blix (t.h.) flytur skýrslu sína í gær. Honum á hægri hönd er Mohamed ElBaradei, yfirmaður Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar. Sameinuðu þjóðunum. AFP, AP. Reuters Andstæðingur hernaðaríhlutunar í Írak úr röðum Grænfriðunga heldur á borða með slagorðinu „Ekkert stríð“, standandi á stefni bresks birgða- flutningaskips, sem skartar sama slagorði, í flotahöfn í Southampton í gær. UTANRÍKISRÁÐHERRAR Evr- ópusambandsríkjanna fimmtán hvöttu í gær Íraksstjórn til að sýna betra samstarf við vopnaeftirlits- menn Sameinuðu þjóðanna og álykt- uðu að vopnaeftirlitið verði að halda áfram, ef þörf krefði. En jafnvel þótt hin skammorða yf- irlýsing sem utanríkisráðherrarnir samþykktu á mánaðarlegum fundi sínum í Brussel í gær bæri vott um nokkra samstöðu ESB-ríkjanna mátti eftir sem áður merkja nokkurn ágreining um það hvernig hyggileg- ast væri að leysa Íraksdeiluna. Sum fylgja London og Wash- ington, önnur París og Berlín Með Breta fremsta í flokki fylkja sér sum ESB-ríkin í meginatriðum með stefnu ráðamanna í Washington – Ítalía, Spánn, Portúgal, Danmörk og Holland eru í þessum hópi, sem er fylgjandi því að Írakar verði beittir hervaldi fyrr en síðar. Frakkar og Þjóðverjar fara fyrir fylkingu sem m.a. Austurríki, Sví- þjóð, Belgía og Lúxemborg skipa sér í. Sá hópur krefst þess að ekki verði gripið til hernaðaríhlutunar í Írak fyrr en öryggisráð SÞ hafi samþykkt nýja ályktun þar að lútandi. Bretar óttast hins vegar að verði ný ályktun borin upp í öryggisráðinu kunni hún að verða felld í krafti neit- unarvalds og Saddam Hussein Íraksforseti sleppi þar með billega. Í yfirlýsingu ráðherranna í gær er hvergi nefnt að þörf sé á nýrri ör- yggisráðsályktun. Í yfirlýsingunni, sem var gefin út nokkrum tímum áð- ur en Hans Blix, yfirmaður vopnaeft- irlits SÞ, hóf að flytja áfangaskýrslu um eftirlitsstarfið í Írak í höfuð- stöðvum SÞ í New York, hvöttu ESB-ráðherrarnir írösk stjórnvöld til að eiga „fullt og virkt“ samstarf við vopnaeftirlitssveit SÞ, sem hóf störf á ný í Írak fyrir tveimur mán- uðum. Í yfirlýsingu ráðherranna er gefið til kynna að þeir kjósi að vopnaeft- irlitsmennirnir fái rýmri tíma til að ljúka sínu verki; þar segir að ESB- ríkin muni gera allt sem unnt er til að svara þörfum eftirlitsmannanna. Fulltrúar Frakklands, Þýzka- lands, Bretlands og Spánar báru spurninguna um framlengingu vopnaeftirlitsins í Írak upp til um- ræðu í ráðherraráðinu, en þessi fjög- ur ESB-lönd eiga öll sæti í örygg- isráði SÞ um þessar mundir – Frakkar og Bretar eiga þar fast sæti með neitunarvaldi, Þjóðverjar og Spánverjar eiga tímabundna aðild. Að vopnaeftirlitsmönnum skyldi gef- ið aukið svigrúm til að ljúka sínu verki var síðan samþykkt af fulltrú- um allra hinna aðildarríkjanna. Þýzki utanríkisráðherrann Joschka Fischer sagði það „augljós- lega í höndum öryggisráðs SÞ að ákveða tímasetningar“ fyrir hvers konar framlengingu eftirlitsins. Klofnings gætir inn- an ESB um Íraksmál Ný ályktun utan- ríkisráðherranna fimmtán um vopnaeftirlit Brussel. AP. Reuters Javier Solana, utanríkismálastjóri ESB (t.v.), og brezki utanríkisráð- herrann Jack Straw stinga saman nefjum á ráðherraráðsfundinum í Brussel í gær. MILAN Milutinovic, fyrrverandi forseti Serbíu, kom í gær fyrir stríðs- glæpadómstólinn í Haag og lýsti sig saklausan af ákærum um glæpi gegn mannkyni, morð og önnur ódæði í tengslum við aðgerðir gegn Kosovo- Albönum árið 1999. Milutinovic gaf sig fram við dómstólinn í síðustu viku en ljóst þykir að nokkrir mánuðir munu líða áður en sjálf réttarhöldin yfir honum fara af stað. Saksóknarar birtu árið 1999, á sama tíma og Slobodan Milosevic var ákærður fyrir stríðsglæpi og þjóðar- morð, fjórar ákærur á hendur Milut- inovic vegna glæpa gegn mannkyni, og eina vegna stríðsglæpa. Er Milut- inovic sakaður um að hafa „viljandi og vísvitandi“ tekið þátt í að móta stefnu sem fól í sér brottrekstur Kosovo-Albana frá heimilum sínum, morð og ofsóknir á tímabilinu 1. jan- úar til 20. júní árið 1999. „Ég er saklaus,“ sagði Milutinovic er dómari spurði hann hverju hann svaraði ákærunum en á myndinni má sjá hvar hann hlýðir á upptalningu ákæruatriðanna. Milutinovic, sem er sextugur, neit- ar því að hafa borið ábyrgð á ódæð- isverkum serbneskra öryggissveita í Kosovo, sem var hérað í Suður-Serb- íu. Hann hefur sagt að hann hafi ekki haft nein völd yfir júgóslavneska hernum eða serbneskum öryggis- sveitum í Kosovo. Saksóknarar segja hins vegar að sem forseti Serbíu og meðlimur varnarmálanefndar ríkis- ins hafi hann borið ábyrgð á gjörðum Serba í Kosovo. Milutinovic lýsir sig saklausan AP Milan Milutinovic, fv. forseti Serb- íu, fyrir réttinum í Haag í gær. TÍBESKA útlagastjórnin og mannréttindasamtök gagn- rýndu kínversk stjórnvöld harðlega í gær fyrir aftöku á tíbeskum munki. Var hann sak- felldur fyrir nokkur sprengju- tilræði. Í yfirlýsingu frá tíbesku út- lagastjórninni sagði, að réttar- höldin hefðu ekki verið heiðar- leg enda engar beinar sannanir fyrir sekt mannsins lagðar á borðið. Hét hann Lobsang Dhondup, 28 ára gamall, en hann og annar munkur, Tensin Deleg Rinpoche, 52 ára, voru dæmdir til dauða í síðasta mán- uði fyrir sprengjutilræði í borg- inni Chengdu í apríl í fyrra og raunar tvö önnur. Urðu þau einum manni að bana og særðu annan. Sum samtök tíbeskra útlaga gagnrýna raunar útlagastjórn- ina fyrir væg viðbrögð og und- anlátssemi við Kínverja en hún er enn að vonast eftir einhverj- um árangri af heimsókn sendi- nefndar Dalai Lama, tíbeska trúarleiðtogans, til Kína í sept- ember síðastliðnum. Fordæma af- töku munks Peking. AFP.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.