Morgunblaðið - 22.01.2006, Síða 40

Morgunblaðið - 22.01.2006, Síða 40
40 SUNNUDAGUR 22. JANÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ Daníelsslippur þakkar viðskiptin síðustu 70 árin 1936-2006 E ins og fyrr greinir var sú tíðin að heimurinn þekkti Chile, mjóu og löngu landræmuna vestan Andesfjall- anna, aðallega fyrir að vera föðurland Gabr- ielu Mistral og þó enn frekar Pablos Neruda. Þá vissi tónlistarheimurinn vel af Claudio Arrau, einum af snill- ingum slaghörpunnar á síðustu öld, einnegin fólklóristanum Violetu Parra sem miðlaði chileskri alþýðu- tónlist og mörgu fleiru verðmætu úr þjóðarsálinni til umheimsins. Kannski var einangrunin einungis af hinu góða, hún hefur sína ótvíræðu kosti, sér í lagi á síðari tímum er heimsvæðingin, þá einkum í formi ruslfæðis, offitu og ásóknar í fáfengi- leika og stundargaman, sækir grimmilega fram og engu eirir. Armas-torg í Santiago, Plaza de Armas, er skýrt og sorglegt dæmi hér um, ótvírætt um einn helgasta reit í Santiago og öllu Chile að ræða, svona til jafns við Þingvelli og Aust- urvöll. Þar gnæfir dómkirkjan yfir að vestanverðu og norðurhliðin er sem betrekkt sígildum arkitektúr úr fortíð, og í norðausturhorninu sér í riddarastyttu af landnámsmannin- um Pedro de Valdivía sem formlega stofnaði borgina og galt seinna fyrir með lífi sínu þegar Mapuche-indíán- ar sem herjuðu á frumanga hennar tóku hann til fanga og réttuðu. Frá að herma að beggja vegna í aflöngum gegnumgangi eftir endi- langri suðurhlið torgsins hafa ótelj- andi afbrigði heimsþekktra ruslfæð- isstaða aðsetur með vörumerkin, lógóin, sín klínd hist og her, og þar er otað að gestum og gangandi hvers konar freistandi tilboðum. Satt að segja var ég dauðfeginn að komast nokkurn veginn hólpinn í gegnum kraðakið, engum óhollum kaloríum ríkari sem betur fer en hugar- ástandið hafði tekið dýfu við að lifa þessa forsmán, hámark lágkúrunn- ar. Reyndar má víðar sjá viðlíka ósmekklegheit í þróaðri stórborgum, ekki síst París, hvar ein ruslfæðis- keðjan hefur hreiðrað um sig beint á móti elstu og helgustu fornminjum borgarinnar, Cluny-klaustrinu, við breiðgötu Geira á Engi, St. Germain des Prés. En hér skal öðru fremur vikið að jákvæðu hlutunum í þjóðarsálinni og ber þá einna hæst innlit í húsin þrjú sem Pablo Neruda reisti yfir sig; La Sebastiana hátt yfir Valparaísó, La Cascona í Santiago og draumahúsið í Isla Negra, á ströndinni nokkru sunnar, en öll hafa þau verið inn- réttuð sem söfn til minningar um skáldið. Þar þrífst múgsálin ekki og þó var aðsóknin á þau öll er okkur bar að svipuð og á tvö bestu söfn Santiago; Forsögulega safnið og Náttúrusögusafnið, hið síðarnefnda hið elsta í Suður-Ameríku og til húsa í byggingu sem hýsti alþjóðlegu sýn- inguna 1875. Það veitir mikilsverða innsýn í náttúru Chile sem er um margt einstök, meðal annars getur að líta sýnishorn af skordýrum, sem áttu sér 300 milljón ára þróunarsögu og voru að mér skildist þau stærstu sem nokkru sinni hafa lifað á jörð- inni … Leigubílar eru með því frum-stæðara á þessum slóðum,bæði komnir til ára sinna ogsvo verða ferðamenn að gæta sín á því að bílstjórarnir setji ekki gjaldmælinn í hágír. Þá kemur ósjaldan fyrir að þeir þekki ekki áfangastaðina og eru hvorki með uppsláttarbók/kort né kallkerfi eins og víðast í vestrinu, skondið í landi hins fullkomna fjarskiptakerfis. Lenda menn því í ýmsum ævintýr- um, eins og þegar bílstjóri setti okk- ur niður fyrir framan lögreglustöð hátt uppi yfir Valparaísó og sagði hana kannski ekki hús Pablos Ner- uda en það væri einhvers staðar í ná- grenninu! Við inn í portið og þá var tekið á móti okkur af tveim her- mönnum og spurðir um erindið. Sá þeirra sem augljóslega var yfirmað- urinn hinn ljúfmannlegasti er hann greindi það, enn stimamýkri er hann fékk að vita hvaðan við værum og tók ekki annað í mál en að undirmað- ur sinn fylgdi okkur á staðinn. Sá tók sprettinn inn í hús til að taka sig til og sækja einkennishúfuna, og þann- ig atvikaðist að við komum á staðinn í fylgd yfirvaldsins sem þjóðhöfð- ingjar værum. Ísland er augljóslega komið á kortið hér og þá helst fyrir Magnús Scheving og Latabæ, sem nýtur mikilla vinsælda í sjónvarpinu. Í miðjum desember var Latibær eitt hið fyrsta sem við rákum augun í á risaskjá í verslunarmiðstöðinni stóru, Kringlunni þeirra hér, og virðist enn á fullu. Að öðru leyti er landið þeim jafn fjarlægt og Íslend- ingum Chile, en trúlega hefur land- inn vinninginn um einhvern slatta af fróðleik. Húsið La Sebastiana byggði Ner- uda eftir að hann kvæntist þriðju konu sinni Matilde Urrutia og var eiginlega ekki fullgert er hann féll frá, deildi því með góðvini sínum og konu hans sem héldu fyrirhuguðum endurbótum áfram. Neruda hafði fundist húsið of stórt fyrir þau hjón ein og bauð því vini sínum að flytja inn, en svo skeði eftir valdatöku her- foringjanna að því var rústað og sömuleiðis La Chascona í Santiago, en bæði voru endurbyggð og var La Sebastiana opnað 1992. Í hvoru tveggja tilvikinu hefur endurbygg- ingin tekist mjög vel og er sem andi skáldsins svífi þar yfir vötnum, hins vegar var einhverra hluta vegna ekki hróflað við draumahúsinu í Isla Negra. Allt í þeim með menningar- legri blæ en yfirleitt mætir gestinum á söfnum hér og menn fá leiðsögn um þau ef óskað er og svo má nálg- ast mun fyllri upplýsingar í smekk- legum sölubúðum. Útsýnið frá La Sebastiana yf-ir byggðina fyrir neðan oghöfnina magnað og fólkiðsem var að skoða ekkert að flýta sér. Öll húsin ævintýri á þann veg að helst þyrfti að skrifa heila grein um hvert eitt fyrir sig, og þessi ræktarsemi við skáldið kemur augljóslega við hjartað í þeim mörgu frá öllum heimshornum sem gera sér ferð á staðina. La Cascona er nokk- uð öðruvísi og litríkara, staðsett í ná- grenni dýragarðsins, samt þekkti bílstjórinn ekki áfangastaðinn né hliðargötuna sem húsið stendur við Þrjú hús Pablos Neruda SJÓNSPEGILL Eftir Braga Ásgeirsson Skáldgyðjan skyggnist út um glugga Neruda í draumahúsinu, Isla Negra. Inngangurinn í La Chascona, Santiago. Morgunblaðið/Bragi Ásgeirsson Útsýni frá glugga turnhæðar La Sebastiana, Valparaiso.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.