Andvari

Volume

Andvari - 01.01.1997, Page 144

Andvari - 01.01.1997, Page 144
142 HARALDUR BESSASON ANDVARI „Fleira verður að gera en gott þykir,“ mælti aldraður skagfirskur bóndi jafnan þegar hillti undir vafasamar ákvarðanir hjá honum. Verður ekki í efa dregið að áþekk hugsun hafi laumast að Bor þegar hann samrekkti þeirri skuggalegu konu, gýginni Bestlu, á brúðkaupsnóttina, en til þeirrar nætur er okkur gjarnt að rekja allrar veraldarinnar lausung og lesti. Er þá komið að Óðni Borssyni, sem vissulega varpaði miklum ljóma á ætt sína þótt hann lenti í sams konar vanda og faðir hans að eiga aðeins um tvennt að velja, einlæti eða kvonfang úr Jötunheimum. Jörð var hans fyrri kona, fremur dimm og drungaleg yfirlitum, og væntanlega sú hin sama gýgur og við þurfum að feta okkur á í skammdegishálku eða sólarhita og samskipti við hana viðsjárverð. Ættarmótið leynir sér ekki enda efniviðurinn hold af jötni nokkrum sem þannig er lýst í Snorra-Eddu: „Hann er illur og allir hans ættmenn. Þá köllum vér hrímþursa. En svá er sagt að þá er hann svaf fékk hann sveita. Þá óx undir vinstri hendi honum maður og kona, og ann- ar fótur hans gat son við öðrum, en þaðan af kómu ættir.“ Hér finnst mér gæta slíkrar lausungar í kynferðismálum að ég hef nokkurn beyg af frá- sögninni og á erfitt með að lesa hana upphátt, enda er ég þess fullviss að Vestur-íslendingar myndu telja hana óhæfa í „mixuðu kompaníi“ . Ekki tel ég það heldur sennilegt að íhaldssamir repúblikanar í Bandaríkjunum slægju því á frest að láta bannsyngja Snorra-Eddu í grunnskólum þar í landi. Hvers eiga nemendur í íslenskum skólum að gjalda að sitja uppi með slíka bók? Enn langar mig til að nefna nokkur dæmi um lausung í goðheimi. Óðinn lét sér ekki nægja þursameyna Jörð að kvonfangi heldur gat hann syni við tveim ásynjum og gerðist þannig sekur um nokkur afbrigði. Loki var einn af ásum og svarabróðir Óðins og hvarflaði sá mjög milli góðs og ills. Báðir voru þeir svarabræður viðsjálir og báðir áttu þeir öðrum megin ætt sína að rekja í Jötunheima. Loki var þó sýnu verr ættaður en Óðinn. Fræðimenn hafa að vísu án stuðnings beinna heimilda reynt að skipa móður hans Lauf- eyju eða Nál á bekk með ásynjum. Hversu haldgóð sem rök þeirra kunna að vera fyrir slíkri skipan er fullljóst að faðerni Loka var af verra taginu, en hann var sonur jötunsins Fárbauta, sem er vægast sagt fremur óaðlaðandi nafn. Þegar í árdaga varð sú skoðun ugglaust ríkjandi að karlleggurinn væri kvenleggnum æðri og skilin þar á milli einnig að nokkru leyti landamörk menningar og villtrar náttúru, innangarðs skipulags og utangarðs óreiðu, eins og ég hef áður nefnt. Vegna afleits ætternis gátu Loki og afkvæmi hans aldrei öðlast fullan þegnrétt í Ásgarði, og slíkur lausungarbragur fylgdi þessu fólki að til eindæma verður að telja. Loki gekk að vísu að eiga Sygin, sem var ein ágæt ásynja, og eignuðust þau soninn Nara eða Narfa. Gýgurin Angurboða í Jötunheimum varð honum hins vegar að slíku falli að hann gat við henni börnin þrjú, Fenrisúlf, Miðgarðsorm og Hel.
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164

x

Andvari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.