Árbók Háskóla Íslands

Volume

Árbók Háskóla Íslands - 02.01.1929, Page 28

Árbók Háskóla Íslands - 02.01.1929, Page 28
28 og færir þá ástæðu fyrir þessu, að þegar timinn sé mældur með þessari imaginæru stærð V — 1, verði hann að reglu- legri vídd á móts við rúmsviddirnar þrjár. En þar sem engin tala margfölduð með sjálfri sér getur gefið útkomuna — 1 og engin venjuleg tala verður dregin út af V7—J, verður manni á að hugsa, að þetta jafnhæfi milli tima- og rúms- viddanna sé aðeins á pappirnum og í höfði stærðfræðing- anna, en ekki í raun og veru. Að vísu verður að kannast við, að allir hlutir gerist í tímanum og hafi sinn aldur, allt frá frumögninr.i og upp í sólkerfið, og meira að segja, að allt sé sífelld verðandi; en undarlegt má það þó heita, ej tíminn er i raun og sannleika »fjórða viddin«, að vér aldrei skulum skynja hann eins og hinar þrjár rúmsviddirnar. Þetta vekur grun manns um, að tíminn sé einhverrar ann- arar tegundar en rúmið.2) 13. Hin almenna afstaoöislienningf. Hin takmarkaða afstæðiskenning náði aðeins til þeirra hluta, er voru i hvild eða hreyfðust með jöfnum hraða í beinum lin- um. En var nú unnt að orða hana svo, að hún næði einnig til þeirra hluta, er hreyfðust með mismunandi hraða og í meira eða minna bognum línum? Ef svo var, þá var hún orðin almenns eðlis, náði til allra hluta. Eilt var það höfuðlögmál, sem Einsteins kenningin virtist ekki koma alveg heim við, en það var þyngdarlögmál New- tons, — að hlutirnir drægju hvor annan að sér í beinu hlutfalli við margfeldið af efnisfylldum þeirra, en i öfugu hlutfalli við fjarlægðina í 2. veldi (mj • m2 : r2). Annað- hvort hlaut því að vera rétt, þyngdarlögmálið eða afstæðis- tilgátan, en hitt rangt, eða lika varð að finna eitthvert bil beggja, er sameinaði hvorttveggja. Fyrsta möguleikann prófaði Sir Oliver Lodge. Hann gerði ráð fyrir því, að þyngdarlögmál Newtons væri nákvæmlega rétt; en þá varð sólin, ef gera átti fulla grein fyrir færslunni á sólnándardepli Merkúrs, að hreyfast með 70 km. hraða á sekúndu i stað tæpra 20. Eddinglon sýndi aftur á móti fram á, að samskonar útreikningar fyrir hinar aðrar reikistjörnur í sólkerfi voru gæfu allt aðrar niðurstöður um hraða sólar- innar; en þá rak sig hvað á annað, og þá varð að gefa fyrsta möguleikann upp á bátinn, þann, að þyngdarlögmál Newtons væri alrétt. 1) Sbr. Sir James Jeans: The Universe Around Us, Cambr. 1929, bls. 72-73.
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158

x

Árbók Háskóla Íslands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Háskóla Íslands
https://timarit.is/publication/588

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.