Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.09.2001, Page 48

Frjáls verslun - 01.09.2001, Page 48
LAUNAKJÖR FORSTJÓRfl í skýrslu PriceWaterhouseCoopers er haft eftir stórum fjárfesti að einfaldasta viðmið- unin fyrir launasamninga forstjóra sé sú að ef nokkurra mínútna lestur dugi ekki til að komast til botns í samningnum þá sé ástæða til að vera tortrygginn á innihald hans. þá forsendurnar að vera fyrir samhengi launa og afkomu á samdráttartímum? Hér vantar nánast alltaf skýrar forsendur í launasamningum. Fara hagsmunir (orstjóra og hluthafa saman? Það er ýmislegt sem bendir til þess að launasamningar forstjóra séu í raun engin ávísun á framúrskarandi árangur, þó það sé annars til- gangurinn með háu tölunum. En hvað þá með að afkomutengd- ir launasamningar setji hagsmuni forstjóra og hlutahafa undir einn hatt? Afkomuþróun fyrirtækja undanfarna mánuði bendir ekki til þess. Hluthafarnir hafa misst spón úr aski sínum. Ekki forstjórarnir. Þó launasamningar forstjóra séu afkomutengdir innihalda þeir nánast alltaf ákvæði um uppbót ef afkomutölur eru nei- kvæðar. Hagstæð lán eða önnur góð tilboð fylgja með. Það eru því varnaglar í launasamningum forstjóranna, en þessara varnagla njóta hluthafarnir auðvitað ekki. Því er tæplega hægt að halda því fram að afkomutengdir launasamningar felli saman hagsmuni forstjóra og hluthafa. Ymislegt bendir reyndar til þess að afkomutengd laun hafi ýmsar hliðarverkanir, sem ekki koma hluthöfum til góða. I grein eftir Scott Klinger á www.responsiblewealth.org frá 6. april hefur hann athugað afkomuspár þeirra tíu bandarísku fyrirtækja sem hafa greitt hæstu forstjóralaunin undanfarinn áratug. Þá kemur í ljós að öll þessi fyrirtæki hafa verið með of bjartsýnar afkomuspár, beitt umdeildri bókhaldstækni og afkoman síðan verið mun verri en spáð var. Einnig er bent á að um öll þessi fyrirtæki gildi að innan þriggja ára eftir að forstjórar þeirra komust á listann yfir tíu hæstlaunuðu forstjórana gripu fyrirtækin til víðtækra upp- sagna. Niðurstaðan er því, með sárafáum undantekningum, að ofurkaup forstjóranna hafi ekki tryggt góða afkomu. I Business Week 16. apríl var skemmtileg úttekt á samhengi forstjóralauna og afkomu fyrirtækjanna, sem þeir stýrðu yfir þijú ár, 1998-2000. Niðurstaðan hnígur í sömu átt. Árslaun þeirra fimm bandarísku forstjóra, sem gáfu hluthöfum mest fyrir sinn snúð, eru á bilinu 1,1-5,5 milljónir Bandaríkjadala, samtals 13,8 milljónir dala. Þeir fimm forstjórar, sem gáfú hlut- höfum minnst fyrir sinn snúð höfðu á bilinu 113-670 milljónir dala, eða samtals um 2,2 milljarða. Þeir fimm forstjórar sem á umræddu tímabili stýrðu fyrirtækjum með bestu afkomuna fengu árslaun á bilinu 1,9-3,2 milljónir dala, samtals 10,3 millj- ónir dala. Þeir fimm er leiddu þau fyrirtæki er verst stóðu sig höfðu 5,8-670 milljónir dala í laun, samtals 1,5 milljarða dala. Þessar sláandi tölur renna því engum stoðum undir að hæstu forstjóralaunin tryggi bestu afkomuna. í bresku viðskiptalífi hefúr forstjórakaupþrýstingurinn upp á við komið frá bandarísku viðskiptalifi, þar sem forstjóralaun eru þau hæstu í heimi. Viðkvæðið í bresku viðskiptalífi hefur jafnan verið að bjóði bresk fyrirtæki ekki upp á laun í þessa átt þá missi þau besta fólkið til bandarískra fyrirtækja. Það er þó ekki úr vegi að velta fyrir sér áhrifum ofurkaups, sem ekki er í neinum takti við aðrar launagreiðslur í landinu. Slíkt kaup vekur oft sterkar tilfinningar meðal hluthafa og starfsmanna, sem getur orsakað óheppilegan þrýsting á for- stjórann og eitrað andrúmsloftið í kringum hann. Og það er enn óskemmtilegri reynsla fyrir forstjórann, ef launin verða um- ræðuefni Jjölmiðla, auk þess sem slík umijöllun svertir nafn fyrirtækisins. I leit að Súperman Launasamningur forstjóra er ekki aðeins samkomulag milli hans og stjórnar fyrirtækisins, heldur einnig skilaboð til starfsmanna, hluthafa og annarra um stöðu forstjór- ans í fyrirtækinu. Þessi skilaboð þurfa helst að falla að almennri sýn fyrirtækisins og starfsmannastefnu þess. I umljöllun í Business Week Online 9. apríl er bent á að á undanförnum áratug hafi laun forstjóra hækkað um 434 pró- sent meðan laun almennra starfsmanna hækkuðu um 34 pró- sent. „Við erum að komast á sama stig ójafnaðar og var milli undirsáta og kónga á miðöldum," er ályktað. Þetta veki upp spurningar um hvert réttlætið sé í þessum tölum og þessum gífúrlega mun. Það má álykta sem svo að með þvi að bjóða ofurlaun sé fyrir- tæki greinilega að leita að Súperman. Allir vita að Súperman kemur fljúgandi á örlagastundu, leysir vandann, en slæst ekki í hópinn. Og það er enn frekari ábending um að það sé verið að leita að Súperman þegar launasamningurinn er þannig saman settur að Súperman geti flogið í burtu heill á húfi með stuttum fýrirvara. En gerir Súperman gagn í nútíma fyrirtækjum? Súperman er ekki kunnur fyrir leiðtogahæfileika. Hann hefur vissulega einstaka hæfileika til að leysa erfið mál, en hann hefur enga sannaða kunnáttu í að reka eitt né neitt og heldur ekki í því að byggja upp góðan hóp, eða leika með öðrum í liðinu. Þegar fyrirtæki heldur því fram að það meti starfsfólk sitt mikils, leit- ist við að gera alla starfsmennina hluta af hópnum og meti frumkvæði og frumlega hugsun þá stangast það gjörsamlega á við að leita svo eftir að fá Súperman sem forstjóra. Áherslan á að fá Súperman sem forstjóra og greiða honum ofurlaun er líkleg til að draga úr góðum anda í fyrirtækinu. Það er ekki eflandi fyrir aðra starfsmenn að sjá að forstjóranum sé skotið upp í stjörnurnar launalega séð og tengist í engu kjör- Hávær óánægja hluthafa hefur víða verið viðruð þegar allar kúrvur í fyrirtækjunum vísa norður og niður nema launakúrvur forstjóranna, sem stefna stöðugt upp til stjarnanna. 48
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108

x

Frjáls verslun

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.