Vera - 01.04.2003, Qupperneq 31

Ræða Kristínar Ásu Einarsdóttur á framhaldsstofnfundi Feministafélags íslands í Hlaðvarpanum 1. apríl 2003
Það er mér sönn ánægja að standa hér
°g fá að taka þátt í þessari kröftugu
femínistabylgju sem er greinilega kom-
ln af stað. Eftir fyrri stofnfund
Fentínistafélags íslands hef ég verið
spurð að því nokkrum sinnum hvers
yegna í ósköpunum verið sé að stofna
þetta félag. Svona rétt eins og við öll
hér inni séum illa haldin af ímyndun-
arveiki á háu stigi. Það er því best að
kíkja aðeins á af hverju við finnum
°kkur knúin til að halda baráttunni
áfram.
Samkvæmt nýrri rannsókn um
launamismun kynjanna kentur í ljós
að konur eru með 24% lægri laun en
karlar í opinbera geiranum og 27% í
einkageiranum að teknu tilliti til
vinnutíma. Þegar tekið hefur verið til-
ht til hefðbundinna skýribreyta, svo
sem starfs, menntunar og starfsaldurs,
vtrðist munurinn á launum karla og
kvenna liggja á bilinu 13 - 16 %.
Femínískir hagfræðingar hafa hins-
vegar sett stórt spurningarmerki við
þessar skýribreytur. Og full ástæða er
t’l að taka undir þá gagnrýni. Hinn
skýrði launamunur er nefnilcga ekki
endilega eðlilegur og sanngjarn. Telst
hjúskaparstaða eða barnafjöldi til
dæntis eðlileg skýribreyta? Er réttlæt-
a,ilegt að nota einhverjar svona skýr-
'ngar til þess að réttlæta hluta laun-
munarins eins og gert er? Menntun
kvenna skilar til að mynda konum ekki
somu laununt eða sömu störfum og
hún skilar körlum.
°g sú staðreynd að hcfðbundin
karlastörf eru betur launuð en hefð-
bundin kvennastörf segir okkur allt
sem segja þarf um mat samfélagsins á
vinnuframlagi karla og kvenna.
Það hefur sýnt sig að konur eru
minna metnar þegar kemur að ráðn-
ingum. Rannsóknir hafa sýnt að karl-
rnenn ráða frekar karlmenn til starfa
en konur. Og konur eru minna metnar
í ráðningarviðtölum en karlar þótt
menntun og reynsla sé hin sama. Þetta
staðfesta nýlegar rannsóknir félags-
fræðingsins Judith Lorber.
Þetta kemur bersýnilega í ljós þegar
við skoðurn valdastöður. I Kauphöll Is-
lands eru til að mynda nú skráð 63 fyr-
irtæki, sent eru mörg hver þau stærstu
í sínum geira, og er engin kona í for-
svari fyrir þau. Séu 250 stærstu fyrir-
tæki landsins skoðuð kernur í ljós að í
um 70% tilfella þeirra eru karlar
stjórnendur en á heildina litið er hlut-
fallið þannig að fjórir af hverjum fintm
stjórnendum eru karlmenn.
Konur eiga innan við 18% af ís-
ienskum fyrirtækjum.
Æðsta stjórn fjármálafyrirtækja er
öll í höndum karla. Allir bankastjórar
eru karlar.
Af 235 forstöðumönnum ríkis-
stofnana eru aðeins 44 konur.
Á Alþingi eru konur nú 36,5 % al-
þingismanna. Af ráðherrunum 12 eru
3 konur. Útlit er fyrir að hlutfall
kvenna á Alþingi minnki eftir næstu
alþingiskosningar.
Menntamálaráðherra skipaði sam-
eiginlega nefnd ráðuneytisins og Skrif-
stofu jafnréttismála um konur og fjöl-
ntiðla árið 1998. Álit og tillögur
nefndarinnar komu út í febrúar 2001.
Rannsókn nefndarinnar á sjónvarps-
efni leiddi í ljós að konur birtast í urn
30% af útsendu efni á kjörtíma. Og
þótt konur sjáist einungis í 30% tilfella
á skjánum er talað ntál kvenna enn
minna eða aðeins um 15% á móti 85%
talaðs ntáls karla. Aldursdreifing kynj-
anna er einnig ólík. Hlutfallslega flest-
ar konur sem sjást í fjölmiðlunt eru
yngri en 35 ára en hlutfallslega flestir
karlar eru eldri en 35 ára.
í rannsókn á efni dagblaða kom í ljós
að hlutur kvenna er rýr. Mun meira er
fjallað um karla en konur og karlar eru
ntun oftar tilefni frétta en konur. Það
er einkurn í málaflokkum eins og
minningargreinum og slúðurfréttum
þar sem konur fá tiltölulega mesta um-
fjöllun.
Konur og líkantar þeirra eru óspart
notaðir sem hverjir aðrir persónulaus-
ir kjötskrokkar í markaðstilgangi.
Mörkin um hvað sé hægt að bjóða
fólki upp á eru að mást út og sífellt er
gengið lengra og lengra. Mikil æsku-
dýrkun er viðloðandi og barnungir og
örmjóir kvenlíkanrar það sem aug-
lýsendur gera nreira og rneira út á.
Löngu er soðið upp úr hvað varðar
þessi nrál hjá femínistum eins og hin
fjölmörgu bréf á umræðuvefnum fem-
inistinn.is gefa til kynna.
Klámbylgja hefur líka dunið yfir
vestræn þjóðfélög undanfarin ár og
löngu viðurkennt að konur eru frekar
fórnarlömb í þessunr iðnaði en karl-
menn. Myndavélalinsan er eins og
auga karlmannsins „the nrale gaze",
Ráðskonur félagsins, f.v.
Kristín Ása Einarsdóttir,
Svanborg Sigmarsdóttir,
Kristín Ástgeirsdóttir,
Guðrún Agnarsddóttir,
Dagný Kristjánsdóttir,
Andrea Róberts, Salvör
Gissurardóttir og Birna
Þórarinsdóttir halda á
talskonu félagsins
Katrínu önnu Guð-
mundsdóttur.

vera / femínistafélag íslands / 2. tbl. / 2003 /31