Tímarit Máls og menningar - 01.09.1963, Blaðsíða 80

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
myndir um rauðskinna, þjóðsagnakennda
glæpamenn, útilegumenn á 18. og 19. öld,
nautreka, yfirnáttúruleg fyrirbæri, nýtízku
galdramenn og ýmis önnur efni, sem eiga
einkum heima í alþýðlegum frásögnum.
Sh'kar þjóðsagnamyndir telja Bandaríkja-
rnenn sjálfir hinn æskilegasta útflutning,
og markaður fyrir þær er tryggður víða um
heim með linnulausum áróðri, svo sem hók-
um og myndablöðum, og til að ná valdi yfir
hugum ungra barna, þá selja leikfangahúð-
ir gervibyssur, sem minna á morðtækin
gegn Indíánum, og auk þess allskyns bún-
inga af því tæi, sem rauðskinnar og naut-
rekar notuðu einna helzt. Börn eru hvött
til að fara í rauðskinnaleik, og er þá stillt
svo til, að nautrekar þykjast drepa hina.
Þegar börn eru komin á þann aldur, að
þeim er leyft að sækja kvikmyndahús, þá
eru þad nautrekamyndir, sem heilla hug
þeirra. Markaður fyrir slíkar myndir er
tryggður með einhverjum grimmilegasta á-
róðri og óskammfeilnustu áhrifum á barns-
sáiina, sem um getur í sögu mannkynsins.
Börnum er kornungum innrætt, að rauð-
skinnar séu menn réttdræpir, nema lielzt
þeir, sem svíkja þjóð sína og ganga á hönd
óvinunum. En í öllum þessum myndum rík-
ir æsing og morðfýsni, sem eitrar unga
barnshugi. Rauðskinnamyndir eru oft gerð-
ar af svo ísmeygilegri tækni, að börn verða
sólgin í að sjá þær, á svipaða lund og menn
venjast á eiturlyf.
Nú hafa íslendingar nóg af þjóðsögum og
ættu því ekki að þurfa að sækja þær til
frumstæðra auðsafnara vestur á Kyrrahafs-
strönd. Þó hef ég oft séð nautrekamyndir
auglýstar í reykvískum blöðum. Hitt tekur
þó út yfir allan þjófahálk, að ríkisstjómin
virðist hafa tekið vestrænar myndir af þjóð-
sögum og hryllingssögum upp á dagskrá
sína. Ríkisstjórn íslands hefur látið setja
upp sjónvarpsstöð á Miðnesheiði, og er
sjónvarpað þaðan handarísku efni til
Reykjavíkur, Keflavíkur og annarra ná-
lægra staða. Miðnesheiði er vel fallin til að
ná til margra Islendinga, því að skammt er
þaðan til fjölbýlustu byggða landsins. Ekki
hef ég sjálfur séð dagskrá þessa sjónvarps,
en ég hef það eftir góðum heimildum, að
allt tal sé þar á ensku og mikið af efninu
sé komið frá Hollywood, einni mestu af-
siðunarstöð heimsins. Nú geta reykvísk
börn vanizt af Fjalla-Eyvindi og Ilöllu og
vanizt á bandaríska auðnuleysingja, sem
lentu í útlegð og stálu kúm og drápu fólk.
Islenzkir draugar verða nú kveðnir niður
til fulls, og í staðinn er ungdómurinn lát-
inn venjast að htigsa um amerískar vofur,
sem ganga ljósum logum um hýbýli manna.
I stað ævintýra eiga börnin að fara að
fylgjast með frásögnum af hnattferðum og
ýmiss konar sögum af yfirmennum, sem
brjóta öll náttúrulögmál, en hegða sér þó
ekki á jafnfágaðan hátt og hetjan í ævin-
týrinu.
Sú óheillatrú virðist nú hafa fest rætur
með sumum ráðamönnum á Islandi, að vér
verðum að losa okkur við öll íslenzk sér-
kenni í því skyni að tolla þeim mun trúleg-
ar aftan í hinum vestrænu þjóðum. Sjón-
varpsfyrirtæki stjórnarinnar virðist stafa
af slíkri afstöðu til íslenzkrar menningar.
Með sjónvarpi á ensku og með amerísku
efni gera slíkir menn sér vonir um að hægt
verði að afsiða þjóðina á örfáum manns-
öldrum, ef fast er fylgt á eftir. En sem
betur fer, þá er mikil andstaða gegn þess-
ari ómenningarviðleitni. Fólk neitar að fá
sér sjónvarpstæki og því eru það miklum
mun færri börn, sem venjast amerísku
hryllingssögunum, en búast mætti við að
óreyndu. Vonandi harðnar andstaðan gegn
sjónvarpinu svo mikið, að stöðin verði lögð
niður.
Gráskinna hin meiri býður lesendum ekki
sögur á borð við amrískar myndir af úti-
legumönnuin, vofum og draugavísindum.
270