Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1967, Síða 86

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1967, Síða 86
Tímarit Múls og menningar maðurinn minnist ástarævintýris með konu þeirri sem í kistunni liggur; ellegar „Den blá sommerfugl", þar sem sögumaður end- ar með orðunum „at livet ikke er livet værd“. Stíll og bygging er í samræmi við hina sígildu smásögu, en fyrirmyndir og sjónarmið eru höíundarins, í senn beisk og skringileg. Vandamál firringar eða samsemdar, spurningin: Hvað er mannvera? Hvað er ég? — er ákaflega fyrirferðarmikið í bók- menntum eftirstríðsáranna. Við verðum þessa vör á einn eða annan hátt hjá svotil öllum höfundum þessa tímabils, greinilega lijá Leij E. Christensen, Klaus Rifbjerg og Leif Panduro. Leif E. Chrislensen hefur sent frá sér tvær skáldsögur á sl. vetri, háðar með ást- ina að uppistöðu. Sú fyrri, Firklang i Lund (Gyldendal, 1966), er hliðstæða við skáld- sögu hans „Træslottet" frá 1965. Báðar gerast þær meðal danskra flóttamanna í Svíþjóð á stríðsárunum, og í háðum er að- alpersónan ungur og upprennandi lista- maður, sem veltir vöngum yfir stöðu sinni í mannlífinu, sem honum finnst hann öðr- um þræði standa utan við, en á hinn hóg- inn heillast af. „Firklang i Lund“ er skrif- uð í annarri persónu, en frásagnarsvið hennar og tími er margskonar, þannig að eitt rekur sig á annars liorn. I fyrsta hluta gerir sögumaðurinn, Allan, ófullkomna grein fyrir ásthrifni sinni af skólastúlku hernámsslitavorið 1945, en það er ekki á valdi hans að leysa vanda þessa atburðar, það, að hann þorði ekki að taka upp ástar- samband við hana endaþótt hún væri fús til þess. I öðrum og þriðja hluta lítur hinn roskni sögumaður aftur til þess, sem átt hafði sér stað áður en skólastúlkan varð á vegi hans. Hann segir frá fjórhliða ástar- drama, þar sem hann tekur upp samlíf við ur.ga og hlédræga stúlku, án þess þó að megna að leysa úr læðingi fjötraða hlýju hennar; þess í stað varpar hann sér í fang munaðarríkri ástkonu vinar síns. En ekki tekst honum heldur að skýra þessa atburða- rás. Með þessari óleystu atvikakeðju hefur höfundurinn dregið upp mynd, þar sem hreinskilni er teflt fram gegn íhygli, og hlýju og getunni til að lifa lífinu andspæn- is úrræðaleysinu. En það er enginn sér- stakur mórall í bókinni. Urræðaleysinu verður ekki við bjargað, því að aðal- persónan getur ekki losað sig við vanga- velturnar út af því. Sambandið við hina óframfærnu Ilínu misheppnast sökum þess að Allan er ófær um að gefa sig henni, en hjá hinni tælandi Majken finnur hann aðeins kynferðilega fullnægju, sem er ó- persónuleg og án mannlegrar snertingar. „Firkang i Lund“ er saga um ómöguleika þess að kjósa í senn ástríðuna og velta vöngum yfir henni, en jafnframt fjallar hún um það vandamál listamannsins, hvernig hægt sé í senn að taka hlutlæga afstöðu til þess sem lýst er og hrærast í því. Meðferð þessa vandamáls hefur ákvarðað byggingu sögunnar utan um þessa endurteknu en óleystu spurningu. Nýjasta skáldsaga Leifs Christensens, Kvinden fra 0sten (Gylden- dal, 1967) er skrifuð sem útvarpssaga. Sögumaður er miðaldra danskur geðlækn- ir, sem á ferðalagi til Spánar verður vitni að átökum sem liann reynir að finna skýringu á. Atburðirnir gerast umhverfis tvenn ástarsambönd. Árásargjörn og hat- urskennd afstaða hins roskna Asgers Palle- sens til kvenleikans kemur niður á tilfinn- ingasljórri spánskri senorítu, sem hann býr með. Báðum er þessum persónum lýst sem óheilum og ósamræmum manngerðum. Gagnvart þeim í sögunni stendur indverska konan Antara, sem er gift Poul, syni Palle- sens. Antara er fulltrúi austurlenzkrar lífs- skoðunar, þar sem takmark holdlegrar ást- ar er „identiteten med verdensaltet", og milli þessara tveggja lífsskoðana — hinnar 180
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.