Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Blaðsíða 62

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Blaðsíða 62
Tímarit Máls og menningar Saint-Chamans drúpti höfði og andvarpaði þungt: Svo girnilegum að hermennirnir svöluðu fýsnum sínum á líkinu. CARLOS MALHEIRO DIAS (1875—1941). Samfara hverri þjóðernishyggju er vottur af rómantík og sögustefnu, í formi sögulegra skáldsagna og þá oftast um hina miklu karla fortíðarinnar sem voru, að sjálfsögðu, talsvert breysklegir, grimmir og einnig fyrir það að aflífa fólk í nafni föðurlandsins og laganna og réttlætisins. I þokkabót voru þeir svo djarfir til kvenna að í lokin fór léttlynd drós með karl- mennsku þeirra og völd niður í kjallara þjóðfélagsins. Og tignin endaði með því að hin ómennska kona sveik þá í andarslitrunum, þegar hún komst að því að þeir áttu ekki einu sinni eftir krónu í smáu. Þetta er afar vinsæl lesning. Vegna þess að til er slíkur sægur af væntanlegum stórmennum sögunnar og atvinnulifsins, sem hefur í huga að læra af reynslunni og giftast traustum konum sem eru fyrir glingur, hæfilegar barneignir og áhuga á að standa fyrir veislum líkt og framreiðslustúlkur. Carlos M. Dias skrifaði um stórmenni sögunnar, í hæfilega táknrænum stíl, og voru þau oftast alþekkt en ekki ævintýrapersónur. Samt var hann svo mátulega raunsær í framsetningu efnisins að lesandinn gat verið einfær um að blekkja sig án samviskubits og trúað sögufölsununum og hafist upp til skýjanna í ást á ættjörðinni, þegar best lét, eða langaði til að ganga í gröfina með köppunum. Skáldið Dias saknaði hinna stórbrotnu tíma portúgalskrar sögu, og bjó þá í sagnabúning, líkt og í sögunni um Conde de Sabugosa (Greifann af Sabugosa) Donas dos tempos idos (Frúr liðinna tíma). Og að sjálfsögðu skrifaði hann um Pedro og Ines, þá ástarsögu sem portúgalar hafa ekki enn jafnað sig eftir, þótt liðnar séu margar aldir frá andláti elskendanna. Dias samdi líka ágæt verk fyrir leiksvið. Leikararnir komast enn í ham á sviðinu þegar þeir leika O Infante de Sagres (Konungssonurinn af Sagres) og Egas Moniz. Skáldið lauk ævinni sem sendiherra lands síns í Madrid, elskaður og virtur af Salazar og hetjuliðinu kringum hann. Sagan er hér birt til að benda á hinn ríka þátt í portúgölskum bókmenntum sem þjóðernisstefnan fléttaði, sú sem kom á nýja einveldinu, eftir byltinguna 1910. I sögunni er augljós hæfileiki Dias til að bregða upp litríkum myndum, vissum glæsibrag, vekja þjóðerniskennd í brjósti lesendanna, ekki með því að draga úr hæfileikum innrásarherja Napóleons, heldur þvert á móti sýna fram á þá. Til þess að geta síðan í lokin bent á að hinn frumstæði vilji portúgölsku þjóðarinnar hafi unnið á allri dýrðinni, með meðfæddum slóttskap, og lýst konum sem kitla leyndar hvatir ástríðnanna í lesandanum, og að endingu fá kynhvatirnar útrás í „hroðalegum lýsingum" sem minna lesandann á unaðslegar athafnir og að hetjuþjóð verði ekki nauðgað nema sem líki. 532
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.