Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 121

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 121
Goðsögur eru einatt utan við tímann og söguna og tjá sannindi sem virðast eilíf, en goðsögur Einars Más eiga í því sammerkt við goðsögur ýmissa bestu rithöfunda nútímans að þær vaxa úr sögulegum veruleika, gerast í honum og eru háðar honum án þess að vera skilyrt- ar af honum með nauðung. Þannig birt- ist tækniþróun samtímans í líki segul- bandstækisins sem berst um hin víðu úthöf til Tryggva bróður eftir langa bið. Tækið blandast með skemmtilegum hætti inn í dúfnastríðið en möguleikar þess eru hvergi nærri fullnýttir. Þeir möguleikar eru vitaskuld tvíeggjaðir: segulbandið togar strákana feti lengra inn í heim neysluhyggju og vörudýrkun- ar en virðist þó um leið geta orðið öflugt tæki til sköpunar og tjáningar á nýjum vettvangi. Þannig tengist það söguleg- asta atburðinum sem frá er greint: bítla- æðinu sem einnig berst að ströndum landsins og upp á hafnarbakkann um hið úfna haf. Koma bítlaæðisins til landsins er skemmtilega á svið sett. Fyrsti viðtak- andi verður Palli rolla, unglingur úr verkalýðsstétt sem finnur á sér að nú á að fara að safna hári, áður en boðin berast, og er því tilbúinn að draga það upp úr hálsmálinu um leið og hann glatar sakleysi sínu fyrstu bítilsnóttina. Samt er þessi þáttur í sögunni nokkuð innilokaður og einangraður við fyrstu sýn og má vera að ástæða hefði verið til að tengja hann betur við aðra atburði í yfirborðsgerð hennar. Staðan í djúp- gerðinni er hins vegar ljós: ný uppreisn er að fara af stað, nýr heimur í sköpun. Ætla má að þessi uppreisn geti orðið enn afdrifaríkari en dúfnaævintýrið þótt ekki þurfi að draga í efa að andstaðan verði hörð. Þannig tengir þessi þáttur bókina fastar við tímann og vísar fram á Umsagnir um bœkur við: sagan mun endurtaka sig. Það er skemmtilega glúrið að Anton skapari skuli vera úr þeirri starfsgrein sem varð harðast úti vegna hártísku bítlaæðisins og verður að teljast vísbend- ing um að hann sé í bókarlok sigraður guð liðins tíma. Meiri óvissa er um Didda dúfnakóng sem hverfur ósigraður út í bláinn. Kemur hann aftur? Og þá í hvaða líki? Nafn sögunnar, Vængjasláttur í þak- rennum, er sefjandi hljóð-mynd og mundi sóma sér vel sem heiti á ljóðabók. Það er reyndar ekki ótítt að sagnamenn velji bókum sínum ljóðræn heiti en hér er það óvenjuvel við hæfi því að rithátt- ur Einars Más er ljóðrænni en maður á að venjast í íslenskum skáldsögum, þeg- ar undan eru skilin verk Thors Vil- hjálmssonar. Bersýnilega er lýríkin þess- um höfundi eiginlegt tjáningarform, að- ferð hans til að mynda þráðlaust sam- band við lesandann. Ljóðræn einkenni stílsins eru skýrust í skáldlegu og oft fjarstæðukenndu myndmáli með tals- verðum ýkjum. Það er hér vitaskuld af sama kyni og myndmál í Riddurum hringstigans, en þótt Einar Már verði naumast sakaður um hófstillingu virðist mér hann hafa betra taumhald á mynd- málinu hér. Sama er að segja um bók- menntalegar vísanir. Þær voru svo rausnarlega á borð bornar í Riddurum að vera má að einhverjum lesanda hafi orðið bumbult af. Ekki skortir á vísanir í Vængjaslætti en þær eiga ótvírætt erindi. Auk myndmáls er annað Ijóðrænt ein- kenni á textanum miklar endurtekning- ar, sem gera hann sefjandi, og ýmis frá- vik frá nærtækustu orðaröð til að fá fram sérstakar áherslur. Stíllinn verður léttari og fjaðurmagnaðri vegna til- breytni í setningagerð, eins og sjá má þar sem kaflar með örstuttum málsgreinum, 591
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.