Skáldskaparmál - 01.01.1997, Blaðsíða 278

Skáldskaparmál - 01.01.1997, Blaðsíða 278
276 Umsagnir um bœkur fjallar hann ekki um það hvernig nútímaleiklist Norðurlandamanna óx af evr- ópskum rótum eftir siðaskipti hjá mönnum eins og Messenius og Holberg allt fram til meistaranna Ibsens og Strindbergs, sem matgir munu telja upphaf leiklistar á Norðurlöndum, heldur er það leiklist og leikaraskapur á miðöldum og alþýðleg leikmenning síðari alda, sem líklegt er að rekja megi til miðalda, sem er hugðarefni hans. Hér er orðið leiklist notað með nokkru hiki, því að Terry notar það í mjög víðtækri merkingu um það þegar einhver þykist vera annar eða annað en hann er með því að líkja eftir honum, helst frammi fyrir áheyranda eða -horfanda sem veit um tvöfeldnina en samþykkir að taka þátt í spauginu. (Þetta er mjög frjálsleg og einfölduð túlkun á því sem segir á bls. 10—14). Þegar leiklist er skilgreind svo vítt, má ganga að því vísu að hún hafi verið til með Norðurlanda- búum svo að segja frá örófi alda. Hitt er svo meiri vandi að fjalla fræðilega um efnið vegna þess að heimildir um fyrirbærið eru fátæklegar. Fræðimenn hafa brugðist við heimildafátæktinni með tvennu móti, og enn einfalda ég: Á 19. öld og dálítið fram á þessa reyndu menn að geta í eyðurnar og jafnvel að nota sér það frelsi sem þögn heimilda veitir til að búa til glæsilegar kenningar um leiklist eða leikrænar athafnir, einkum í sambandi við trúarbrögð. Hitt hefur orðið algengara á þessari öld að vísa viðfangsefninu nánast frá sér með þeim orðum að svo sem ekkert sé vitað um fyrirbærið og þar af leiðandi hafi það sennilega ekki verið til eða a.m.k. sé ekki vert að segja neitt um það. Terry Gunnell er sammála efahyggjumönnum um að kenningasmíð um leik- ræn fyrirbæri hafi einatt hvílt á sandi, en hann neitar að sætta sig við þá þægilegu lausn að vísa málinu frá sér og tekur það sem þó er til af heimildum til nýrrar og gagngerðrar endurskoðunar, reynir að ganga nær heimildunum en menn hafa áður gert og knýja þær til svara án þess að leggja þeim sjálfur orð í munn. Sem einn úr hópi efahyggjumanna, hlýt ég að játa að honum hefur tekist að finna merkileg svör, þótt eitthvað af niðurstöðunum hljóti að orka rvímælis. The Origins ofDrama in Scandinavia er mikið rit að vöxtum og að baki liggur feikimikil heimildakönnun eins og neðanmálsgreinar og heimildaskrá leiða í ljós. Neðanmálsgreinarnar eru svo fyrirferðarmiklar að lesanda ofbýður við fyrstu sýn, en í raun og veru eru þær þó mikilvægur lykill að heimildunum og tilraunum fræðimanna til að túlka þær. I fyrsta kafla verksins eru kannaðar heimildir um leikrænar athafnir á Norðurlöndum í fornleifum og bókmenntum. Hér er um að ræða mjög sundurleitt efni: Steinaristur og annað s'hiíði, allt frá bronsöld fram á víkingaöld, vefnað úr Ásubergsskipi, sem virðast sýna dansandi fígúrur og leik- gervi, og annað þvíumlíkt. Auk þess er vikið að grímubúningum eða dulargervi í Islendingasögum, fornaldarsögum og eddukvæðum. Niðurstaðan verður að forn- leifar sýni að einhvers konar leikgervi hafi verið notuð við trúarlegar athafnir á Norðurlöndum fyrir kristnitöku og að bókmenntalegar heimildir bendi til að eitthvað af slíkum gervum hafi lifað af í alþýðlegum leikjum eins og þeim sem segir frá í íslenskum heimildum frá 16. og 17. öld, Háu-Þóru leik og öðrum þvílíkum. I öðrum kafla eru þjóðfræðilegar heimildir kannaðar til að leita
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243
Blaðsíða 244
Blaðsíða 245
Blaðsíða 246
Blaðsíða 247
Blaðsíða 248
Blaðsíða 249
Blaðsíða 250
Blaðsíða 251
Blaðsíða 252
Blaðsíða 253
Blaðsíða 254
Blaðsíða 255
Blaðsíða 256
Blaðsíða 257
Blaðsíða 258
Blaðsíða 259
Blaðsíða 260
Blaðsíða 261
Blaðsíða 262
Blaðsíða 263
Blaðsíða 264
Blaðsíða 265
Blaðsíða 266
Blaðsíða 267
Blaðsíða 268
Blaðsíða 269
Blaðsíða 270
Blaðsíða 271
Blaðsíða 272
Blaðsíða 273
Blaðsíða 274
Blaðsíða 275
Blaðsíða 276
Blaðsíða 277
Blaðsíða 278
Blaðsíða 279
Blaðsíða 280
Blaðsíða 281
Blaðsíða 282
Blaðsíða 283
Blaðsíða 284
Blaðsíða 285
Blaðsíða 286
Blaðsíða 287
Blaðsíða 288
Blaðsíða 289
Blaðsíða 290
Blaðsíða 291
Blaðsíða 292

x

Skáldskaparmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skáldskaparmál
https://timarit.is/publication/1141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.