Skáldskaparmál - 01.01.1997, Blaðsíða 280

Skáldskaparmál - 01.01.1997, Blaðsíða 280
278 Umsagnir um bœkur ein önnur skýring hugsanleg á gerð kvæðanna. Þau hafa verið flutt með leikrænum hætti, annaðhvort þannig að einn maður hefur brugðið sér í líki persóna, gert mun á þeim með raddbeitingu og e.t.v. látbragði, ellegar að fleiri en einn einstaklingur hafa skipt hlutverkum með sér. Terry Gunnell hallast að þessari síðari skýringu og styður hana margvíslegum rökum, bendir m.a. á að spássíu- merkingar af sama tagi og hann hefur fundið í Konungsbók tíðkast víðar í handritum leiktexta á sama tíma. Hann telur að tilvist slíkra spássíumerkinga í handritum frá Norður-Frakklandi og Englandi annars vegar og Islandi hins vegar geti ekki verið tilviljun. Það virðist mér fullmikið sagt, en get samþykkt að líklegra sé að samhengi sé á milli en að um tilviljun sé að ræða. Og jafnvel þótt skrifarar á þessum stöðum hefðu leyst ákveðinn vanda með þessum hætti án þess að vita hver af öðrum, mætti ætla að vandinn sem þeir voru að reyna að leysa hafi verið sá sami eða svipaður. Þegar allt er saman lagt virðist mér sú skýring líklegri að kvæðin sem hér um ræðir séu textar til leikflutnings en samtalskvæði sem hafi verið útskýrð í lausu máli af flytjendum. Eðlilegast væri að gera ráð fyrir að ábendingar um mælendur hefðu með einhverjum hætti orðið hluti textans sjálfs, eins og við ber í öðrum eddukvæðum, ef tíðkast hefði að kvæðamaður flytti þau sem fulltrúi hlutlauss sögumanns fremur en með leikrænum tilburðum. Hefð fyrir leikflutningi er hins vegar líkleg til að varðveita textann án þess að mælanda sé getið í honum, og þá einkum hafi fleiri en einn skipt hlutverkum með sér, en slík aðferð er bæði auðveldari fyrir flytjendur og alla jafna líklegri til að ná betur til áhorfenda. Ástæðumar til að menn hafa verið tregir til að koma auga á eða fallast á kenningar um leikrænan flutning eddukvæða eru margvíslegar. Engar heimildir eru um slíkan flutning, og hefði hann þó þurft að lifa fram um 1200 til að komast á bókfell. Þær leikrænu athafnir sem fjallað er um í fyrri hluta bókarinnar og aftur í lokakafla bera engin merki þess að þar hafi verið höfð við háþróuð orðlist eins og í eddukvæðum. Þótt vel megi vera að „leikr sá" sem um er rætt í Jóns sögu helga hafi átt sér heiðnar norrænar rætur og að jafnvel séu þar tengsl við Háu-Þóru og skandinavísk frændsystk- in hennar, virðist manni afar langt skref frá slíkum leikjum með sínum „skrímsla'ger- vum og „regilegu" stökum til vandlega kveðinna (leik)kvæða sem geyma heilaga visku og goðsagnir, að vísu stundum keski blandnar. Tengsl slíkrar leikhefðar við helgisiði (ritual) hljóta líka að verða mjög óviss vegna skorts á heimildum. Þetta er ekki sagt til að lasta verk Terry Gunnell eða draga úr gildi þess. Þvert á móti á hann hið mesta lof skilið fyrir að leggja til atlögu við svo erfitt verkefni, fyrir elju sína við að leita röksemda til að styðja meginhugmyndina og fyrir fundvísi á ný rök, jafnvel á stöðum sem þó höfðu verið þaulkannaðir áður eins og miðaldahandrit eddukvæða. Efa- hyggjumenn munu ekki allir láta sannfærast, en þeim verður mun erfiðara en áður að sópa vandanum undir teppið. Vésteinn Ólason
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243
Blaðsíða 244
Blaðsíða 245
Blaðsíða 246
Blaðsíða 247
Blaðsíða 248
Blaðsíða 249
Blaðsíða 250
Blaðsíða 251
Blaðsíða 252
Blaðsíða 253
Blaðsíða 254
Blaðsíða 255
Blaðsíða 256
Blaðsíða 257
Blaðsíða 258
Blaðsíða 259
Blaðsíða 260
Blaðsíða 261
Blaðsíða 262
Blaðsíða 263
Blaðsíða 264
Blaðsíða 265
Blaðsíða 266
Blaðsíða 267
Blaðsíða 268
Blaðsíða 269
Blaðsíða 270
Blaðsíða 271
Blaðsíða 272
Blaðsíða 273
Blaðsíða 274
Blaðsíða 275
Blaðsíða 276
Blaðsíða 277
Blaðsíða 278
Blaðsíða 279
Blaðsíða 280
Blaðsíða 281
Blaðsíða 282
Blaðsíða 283
Blaðsíða 284
Blaðsíða 285
Blaðsíða 286
Blaðsíða 287
Blaðsíða 288
Blaðsíða 289
Blaðsíða 290
Blaðsíða 291
Blaðsíða 292

x

Skáldskaparmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skáldskaparmál
https://timarit.is/publication/1141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.