Skáldskaparmál - 01.01.1997, Qupperneq 278

Skáldskaparmál - 01.01.1997, Qupperneq 278
276 Umsagnir um bœkur fjallar hann ekki um það hvernig nútímaleiklist Norðurlandamanna óx af evr- ópskum rótum eftir siðaskipti hjá mönnum eins og Messenius og Holberg allt fram til meistaranna Ibsens og Strindbergs, sem margir munu telja upphaf leiklistar á Norðurlöndum, heldur er það leiklist og leikaraskapur á miðöldum og alþýðleg leikmenning síðari alda, sem líklegt er að rekja megi til miðalda, sem er hugðarefni hans. Hér er orðið leiklist notað með nokkru hiki, því að Terry notar það í mjög víðtækri merkingu um það þegar einhver þykist vera annar eða annað en hann er með því að líkja eftir honum, helst frammi íyrir áheyranda eða -horfanda sem veit um tvöfeldnina en samþykkir að taka þátt í spauginu. (Þetta er mjög frjálsleg og einfölduð túlkun á því sem segir á bls. 10—14). Þegar leiklist er skilgreind svo vítt, má ganga að því vísu að hún hafi verið til með Norðurlanda- búum svo að segja frá örófi alda. Hitt er svo meiri vandi að fjalla fræðilega um efnið vegna þess að heimildir um fyrirbærið eru fátæklegar. Fræðimenn hafa brugðist við heimildafátæktinni með tvennu móti, og enn einfalda ég: A 19. öld og dálítið fram á þessa reyndu menn að geta í eyðurnar og jafnvel að nota sér það frelsi sem þögn heimilda veitir til að búa til glæsilegar kenningar um leiklist eða leikrænar athafnir, einkum í sambandi við trúarbrögð. Hitt hefur orðið algengara á þessari öld að vísa viðfangsefninu nánast frá sér með þeim orðum að svo sem ekkert sé vitað um fyrirbærið og þar af leiðandi hafi það sennilega ekki verið til eða a.m.k. sé ekki vert að segja neitt um það. Terry Gunnell er sammála efahyggjumönnum um að kenningasmíð um leik- ræn fyrirbæri hafi einatt hvílt á sandi, en hann neitar að sætta sig við þá þægilegu lausn að vísa málinu frá sér og tekur það sem þó er til af heimildum til nýrrar og gagngerðrar endurskoðunar, reynir að ganga nær heimildunum en menn hafa áður gert og knýja þær til svara án þess að leggja þeim sjálfur orð í munn. Sem einn úr hópi efahyggjumanna, hlýt ég að játa að honum hefur tekist að finna merkileg svör, þótt eitthvað af niðurstöðunum hljóti að orka tvímælis. The Origins ofDrama in Scandinavia er mikið rit að vöxtum og að baki liggur feikimikil heimildakönnun eins og neðanmálsgreinar og heimildaskrá leiða í ljós. Neðanmálsgreinarnar eru svo fyrirferðarmiklar að lesanda ofbýður við fyrstu sýn, en í raun og veru eru þær þó mikilvægur lykill að heimildunum og tilraunum fræðimanna til að túlka þær. í fyrsta kafla verksins eru kannaðar heimildir um leikrænar athafnir á Norðurlöndum í fornleifum og bókmenntum. Hér er um að ræða mjög sundurleitt efni: Steinaristur og annað s'tníði, allt frá bronsöld fram á víkingaöld, vefnað úr Asubergsskipi, sem virðast sýna dansandi fígúrur og leik- gervi, og annað þvíumlíkt. Auk þess er vikið að grímubúningum eða dulargervi í Islendingasögum, fornaldarsögum og eddukvæðum. Niðurstaðan verður að forn- leifar sýni að einhvers konar leikgervi hafi verið notuð við trúarlegar athafnir á Norðurlöndum fyrir kristnitöku og að bókmenntalegar heimildir bendi til að eitthvað af slíkum gervum hafi lifað af í alþýðlegum leikjum eins og þeim sem segir frá í íslenskum heimildum frá 16. og 17. öld, Háu-Þóru leik og öðrum þvílíkum. f öðrum kafla eru þjóðfræðilegar heimildir kannaðar til að leita
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228
Qupperneq 229
Qupperneq 230
Qupperneq 231
Qupperneq 232
Qupperneq 233
Qupperneq 234
Qupperneq 235
Qupperneq 236
Qupperneq 237
Qupperneq 238
Qupperneq 239
Qupperneq 240
Qupperneq 241
Qupperneq 242
Qupperneq 243
Qupperneq 244
Qupperneq 245
Qupperneq 246
Qupperneq 247
Qupperneq 248
Qupperneq 249
Qupperneq 250
Qupperneq 251
Qupperneq 252
Qupperneq 253
Qupperneq 254
Qupperneq 255
Qupperneq 256
Qupperneq 257
Qupperneq 258
Qupperneq 259
Qupperneq 260
Qupperneq 261
Qupperneq 262
Qupperneq 263
Qupperneq 264
Qupperneq 265
Qupperneq 266
Qupperneq 267
Qupperneq 268
Qupperneq 269
Qupperneq 270
Qupperneq 271
Qupperneq 272
Qupperneq 273
Qupperneq 274
Qupperneq 275
Qupperneq 276
Qupperneq 277
Qupperneq 278
Qupperneq 279
Qupperneq 280
Qupperneq 281
Qupperneq 282
Qupperneq 283
Qupperneq 284
Qupperneq 285
Qupperneq 286
Qupperneq 287
Qupperneq 288
Qupperneq 289
Qupperneq 290
Qupperneq 291
Qupperneq 292

x

Skáldskaparmál

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skáldskaparmál
https://timarit.is/publication/1141

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.