Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 2

6
VÁGAMÁLFØRI
quote điftongization in words of the hagan-type. It is
only seen in hypercorrect writing with original Faroes ey
/ey) form Old Norse au. This makes you think, that he
deliberately is avoiding all .the diftongizations whatever
his reasons may be. One observation I made, listening to
the tapes, was a spirant g in lagdur. This can be the ON
pronunciation of the g-sound in a protected phonologi-
cal environment an just in one family, or an innovation.
Following the development of the dialect from Svabo
until today, there are rather few changes in morphology
and phonology. One change seen dumg the last years in
VM is when youngsters confuse nom. and akk. pl. đefi-
nite eg sá bátarnar > eg sá bátarnir. This can be due to
radio and television, which is very mush under influence
of the Suðurstreymoy dialect, or just an inner change
taking place in the morphology, so that the system gets
»simpler«.
Inngangur
Ætlanin er her at royna at lýsa málføri í
Vágum og Mykinesi. Talan er um tær báðar
vestastu oyggjamar í Føroyum. Heimildar-
fólkini vóru fødd síðst í 19. øld og fyrst í
20. øld. Tey vóru úr Mykinesi, Gásadali,
Bø, Sørvági, Miðvági og Sandavági. Einki
heimildarfólk er úr Vatnsoyrum, sum er ein
lutfalsliga nýggj bygd við nógvum tilflytar-
um. Ein heimildarmaður var føddur og
vaks upp á Víkum, men fluttur til Sørvágs.
í framhaldinum verður hugt at, hvussu
heimildarfólkini bera fram sjálvljóð og hjá-
ljóð, og hvørji endingarsjálvljóðini eru.
Greinin er ein ljóðlig lýsing av vágamálfør-
inum. Hon hevur eisini nakrar
fonematiskar tulkingar av ljóðskipanini,
t.d. um stutt sjálvljóð hoyra til tey longu -
um tey em allofon ella fonem av teimum
longu sjálvljóðunum. Ljóðskriftin er fyri
tað mesta tann hjá Rischel (1961), sum er
tann best hóskandi til endamálið. Kortini
havi eg gjørt onkrar smávegis broytingar.
Sum dømi kann ljóðskrivingin av
affrikatunum nevnast.
»Den Almindelige [Mundart]«
Fyrsta ferðin vágamálførið (hereftir stytt:
VM) verður nevnt, er hjá Jens Chr Svabo í
bókini Indberetninger fra en Reise i Færø
1781 og 1782. Her nevnir hann fýra málføri
í Føroyum.
1) ‘D e n A 1 m i n d e 1 i g e’
2) ‘Den Suderøeske’, sum umfatar
alt sunnanfyri Skopunarfjørð
3) ‘Den Norderøeske’,og
4) ‘Den Thorshavnske’.
(Indberetn..: 265).
‘Den Almindelige’ [Mundart] hjá Svabo
kann eisini fevna um Norðurstreymoy og
kanska Eysturoy. Hini málførisumráðini
eru nevnd fyri seg hjá honum, men einki
stórvegis fæst at vita um ymisk drøg í mál-
førinum í nevndu tilvísing. Vísuhandrit
hansara og orðabøkurnar byggja á VM, og
har er nógv at heinta. Nakað seinni (1891)
siga høvundamir at Færøsk Anthologi
(FAI) hetta um VM.
»Pá V á g ø bliver 1) foran a (eller stumt ð el.
g med eftflgd. a el. æ ) a og æ til æi og á til
ou (áu ), som: í hagan, skaða, læa, udt.
hæian, skæia, læia; Váar, fáa, udt. Vouar,
foua ,2)ói lang stav. til æu (ou): bróðir udt.
bræuir (bróuir )« (FAI 1891 :LVIII).
Samstundis verður VM flokkað saman við
bygdamálunum í Suðurstreymoy. Hesa
flokking meti eg ikki vera hepna. Síggj nið-
urstøðuna (7.0.).
Einljóð/tvíljóð
Føroysk ljóðskipanarlæra er viðgjørd av
ymskum granskarum, m.a. Snædal (1986).
I framhaldinum verða ljóðini lýst, og nakr-