Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 19

23
Skaldslig søga ella søgulig skaldsøga
Malan Marnersdóttir
Føroyamálsdeildin, Fróðskaparsetur Føroya, FR-100 Tórshavn, Faroe Islands
Samandráttur
Greinin snýr seg um samansetingina, frásagnarháttin og
persónslýsingina í søguligu skaldsøguni ... hvørt við
sínar náðir eftir D. P. Danielsen (1913-91). Víst verður
á, at samstundis sum skaldsøgan ímyndar fyri lesaran-
um, hvussu tey kunnu hava livað í eini niðursetubygd í
fyrru helvt av 19. øld, viðger hon áhugamál og hugsjónir
í seinnu helvt av 20. øld.
Abstract
In this article are analyzed composition, narrative style
and character drawing in the historical novel ...hvørt við
sínar náðir by D. P. Danielsen (1913-91). Also is de-
monstrated that in spite of the intention to stimulate the
reader’s imagination of the way of life of a group of peo-
ple in a new-founded settlement in the early 19th centu-
ry, the novel actually deals with interest and ideas pre-
vailing in the second half of the 20th century.
Høvuðsevnið í hesi grein er skaldsøgan
eftir D. P. Danielsen ... hvørt við sínar náðir
(1990), ein søgulig skaldsøga um okkara
tíð. Samansetingin, frásagnarhátturin og
persónslýsingin verða lýst við atliti at tí
søguliga, søgufrøðiliga og skaldsliga. Men
fyrst skal verða greitt frá skaldsøguslagn-
um »søgulig skaldsøga«.
Søgulig skaldsøga
Skaldsøgur kunnu verða skiftar í bólkar,
eitt nú eru menningar- og búningarskald-
søgur, ástarskaldsøgur, krimiskaldsøgur,
kollektiv skaldsøga, »nýggja skaldsøgan«.
Heitini sipa í summum førum til samanset-
ingina í bókini eitt nú menningar- og bún-
ingarskaldsøgan; í summum til gongdina, í
»nýggju skaldsøguni« er t.d. eingin í van-
ligari merking; ella til evnið ást, brotsverk
osfr.
Heitið á søguliga skaldsøgubólkinum
sipar til tað umhvørvi og ta tíð, tá ið søgan
fer fram. Søguligar skaldsøgur fara fram í
eini fortíð, sum hvørki høvundur ella lesari
hava livað í, og tær snúgva seg um ella
nema við hendingar, sum søgufrøðin sigur
frá. Á tann hátt er søguliga skaldsøgan
bundin av tí, sum vísindaliga er fingið til
vega.
Hinvegin er tað serstaka við søguligu
skaldsøguni, at hon kann skapa eina sann-
líka tíðarmynd. Men sannlíkindini verða
órógvað, um søgulig mistøk koma fyri. Eitt
nú er tað ein tíðarvilla, at tey velta epli í
søgu, sum fer fram áðrenn tey vóru komin
til landið sum í Adalin (1978) eftir Odu
Pedersen, ella tá Mette Winge letur kvørk-
veggjur liva í stórbýi í Skriverjomfruen
Fróðskaparrit 44. bók 1996: 23-42