Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 17

VÁGAMÁLFØRI
21
Notur
1. Evnið er enn so lítið kannað, at eg illa tori at seta
nakra reglu upp. Marius Staksberg hevur arbeitt við
trupulleikanum, og er hann komin til eina fyribils
niðurstøðu, sum sigur, at um fremmand orð hava
herðing á øðrum stavilsi, so er sjálvljóðalongdin
eins og í nuansa. Stavilsini framman fyri herðingar-
stavilsi í nuansera hava hjáherðing, meðan fyrra
stavilsi í nuansa er óhert, og tí er munurin í sjálv-
ljóðalongd íkomin.
2. Teir fyrru nevna vit rísandi tvíljóð. I sveimandi tví-
ljóðum ber ikki til at siga, um stavilsistindurin er á
fyrra ella seinna parti av tvíljóðinum. Dømi úr før-
oyskum eru [ea:, oa:] a/æ, á (Grønnum/Thorsen,
1991:104).
3. Framburðurin er ymiskt [eu:, æu:, ou, au] í teimum
føroysku málførunum. Fleimildarnar hava yvirhøvur
eitt [eu:], hóast dømi eru við [æu:] framburði.
4. [o] er ein labiodentalur approksimantur.
5. Teknið $ stendur fyri stavilsismarki.
6. Aspiratiónin er farin í nasalin; sama er galdandi fyri
lateralar framman fyri ljóðum, sum í forljóði eru
aspirerað: [ald] alt. Ljóðskipanarliga tulki eg lænt
sum /lanhd/ og land sum /land/. Sama geldur fyri alt
mótsett ald . T.e. /alhd/ og /aíd/.
Eg meini meg hoyra aspiratión í forljóði í t.d.
[g'lhv] kliv, [g'nea:] knæ. Preaspiratión er í [o'gnran]
oknum og [be:'gla] bekla. Likvidar og nasalar eru
eisini — tað eg hoyri teir — nakað avraddaðir aftan
fyri tey óraddaðu, aspireraðu ljóðini í forstøðu, t.d.
[§Ti:v] kliv, [g'nea:] knæ. Tað er sum um óraddingin
ikki fevnir um alt ljóðið at hoyra til. Tí kundu tey
verið skrivað við parantes rundan um bollan: ( ).
Ein háttur at skriva ljóðini ljóðskipanarliga er at
velja ávíkavist th og t. T.v.s. /theaúa, tea:la/ tala,
dala. /e:hta, poi:ta/ eta, bíta. /hahtan, hatan/ hattin,
hæddin. /lanht, lant/ lænt, land , /alht, alt/ alt, ald.
Eftir ljóð við høgum endaljóði er eingin preaspira-
tión, eins og sæst í /prahta/ bíta og /seu:ta/ sóta.
7. Ilt er kortini at siga við vissu, um fyribrigdið er
gamalt, ella um hetta er eitthvørt nýtt í málførinum.
8. Yvirhøvur nýta fólk meira og meira eitt retroflekst
ljóð í føroyskum í dag.
9. ' er = ikki falandi setningstóni.' = fallandi setnings,
og " = drynjing. II = frasuendi