Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 36

40
SKALDSLIG SØGA ELLA SØGULIG SKALDSØGA
areygum, men eru kortini eins grundleggj-
andi og týdningarmestu altjóða mál í nútíð-
ini. Her talar tann gamalsligi frásøgumað-
urin, sum vil vissa seg um, at lesarin fatar
søguna rætt.25
Sum frá líður hevur frásøgufólkið góðan
hug at taka saman um støðuna á Nesinum.
Summi kunnu snáva á leiðini. Tær fátæku
sálimar, heldur kanska onkur. Ella tær við-
kvæmu. Ella tær einoygdu.
Ella tær, sum bara stirðna á leiðini. Og
verða til tóm hylki. Langt áðrenn deyðin
kemur eftir teimum.
Og tær eru kanska tær nógvu.
Men hinar. Hvussu við teimum? Tær, ið
siga seg vera tær sterku. Altíð til reiðar at
bjóða lívinum av. Tær ið háða deyðan?
Ja, hvussu við teimum? (Bls. 148.)
Endurtøkur og javnsettir setningar (Ella tær
.... Ella tær ... Ella tær; tær, ið ... tær, ið;
Hvussu við teimum ... hvussu við teimum)
eyðkenna sitatið. Hetta gevur hugleiðing-
unum serliga áherðslu og ger, at tær bregða
skilliga frá frásøgnini annars - og minna á
tónan í Prologos. Teir retorisku spurningar-
nir eru aftur fastir partar í metingum frá-
søgufólksins.
í hesum Sodoma stríddi Páll seg umsíðir
fram til tað fyribrigdi, sum alt meira hevði alt
hann upp á seg. Hugtikið hann á Havnarferð-
um hansara. Hví? Ja, tað visti hann kanska
ikki reiðiliga sjálvur. Og vit kunnu royna at
umbera hann við, at har var so nógv at finna,
sum hin forvitni, men blindi og bókleysi tráar
eftir. (Bls. 148.)
Sitatið byrjar við frásøgn, ið er merkt av
Bíbliutilsiping. Síðani hvørvur ein partur
av umsøgnini í setninginum og so kemur
spumarorðið einsamalt, »hví«. Hesa ferð
verður spurningurin svaraður beinan vegin,
»Ja, tað visti ...« og har stendur, hvør ið
svarar, »vit«. Hetta er ikki sama »vit« sum
í prologinum. Hetta »vit« er ein roynd at
fáa lesara og frásøgufólk at nærkast hvør
øðrum, og lýsir eina mest hugmyndina í
tekstinum um, hvør lesarin er. Sama »vit«
kemur fyri í aðrari spyrjandi frásagnarmet-
ing:
Mundu orðini vera hesi [tá ið Páll kemur
til Oluvu eftir jorsalaferðina í kap. 18]? Nei.
Ella ja. Ella kanska. Ella óivað. Hvør skal
vita at siga okkum tað? (Bls. 190.)
Frásøgufólkið er ofta sjónliga hjástatt í
skaldsøguni, tað sigur frá iva sínum og tek-
ur í sama viðfangi ímyndaða lesaran uppí.
Hesar frásagnarmetingar gera vart við, at
hetta er ein søga, sum onkur fortelur. Frá-
søgufólkið krógvar seg ikki, sum tað hevur
verið siður heilt síðani realistiska og natur-
alistiska skaldsøgan tók seg upp fyri hálvt-
annað hundrað ámm síðani. Tað letur við
seg koma og harafturat vísa viðmerkingar-
nar, at skaldsøgan livir sítt egna lív, sum
frásøgufólkið ikki altíð hevur fult tamar-
hald á.
Samanumtøka
... hvørt við sínar náðir er ein skaldsøga,
sum nýtir tað strukturella sambandið mill-
um fortíð og nútíð. Hon ímyndar fyri lesar-
anum, hvussu tey kunnu hava havt tað á
Nesinum, tá ið bygdin varð grundað.
Tað søguliga tilfarið er búsetingin á
nýggjum plássi. Tað er bæði dramatisk
orkukelda í skaldsøguni og sjálvt evni
hennara. Skaldsøgan lýsir, hvussu ognar-