Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 23

SKALDSLIG SØGA ELLA SØGULIG SKALDSØGA
27
persónarnir sjálvir dramatisera meiningina
í søguligu tilgongdini.
.... hvørt við sínar náðir
...hvørt við sínar náðir er ein søgulig skald-
søga um eina niðursetubygd, og hon er væl
og virðiliga tíðarfest søguliga í tekstinum
sjálvum. Søgan leggur fyri í 1837, tá ið
bygdin Nes verður grundað og endar um-
leið 1877. Skaldsøgan hevur stóran áhuga
fyri teimum veruligu umstøðunum, ger sær
ómak at geva eina sannlíka mynd av viður-
skiftunum.
Tíðarmunurin og fjarstøðan millum
søguligu tíðina og skaldsøguskrivingina
eru sjónlig í frásagnarháttinum. Frásagnar-
fólkið er ikki altíð ført fyri at siga frá og
sigur tað fyri lesaranum. ... hvørt við sínar
náðir er dømi um eina veruliga søguliga
skaldsøgu, hon setur søguligu umstøðurnar
sjálvar í miðdepilin og letur persónarnar
lýsa tær. Summar »óneyðugar tíðarvillur«
vísa á trupulleikarnar at skriva søguliga
skaldsøgu.
Skaldsøgan er harafturat staðfest á ein-
um nesi, sum er nær Havnini og fyrimyndin
er Hvítanes, sum júst er grundað í 1837.
Permumyndin á bókini er málningur av
Hvítanesi - perman beinir tískil lesaranum
á fyrimyndina.
Gongdin
Søgan er íspunnin av teimum broytingum,
sum fara fram í lívinum hjá seks ímyndað-
um hjúnum, tá ið tey flyta á Nesið. Skald-
søgan lýsir fyrsta ættarliðið har. Gongdin í
søguni sigur frá, hvussu tey seta seg niður
og arbeiða, til tey hava skapað tær umstøð-
ur, sum skulu til, fyri at vanligt gerandislív
kann taka við. Tá ið tað er komið í eina
fasta legu, skiftir skaldsøgan kós og fer at
lýsa tvey av fólkunum nágreiniligari.
Skaldsøgan endar, tá ið tey bæði og megin-
parturin av upprunaligu niðursetufólkunum
eru deyð.
Skaldsøgan kann skiftast í tríggjar høv-
uðspartar millum »Prologos« og »Epilog-
os«.
Fyrsti partur (teir átta fyrstu kapitlarnir)
setur allar tólv persónarnar á søgupallin.
Teir seks menninir koma á plássið, har
bygdin skal verða, at laða bøgarðar og
byggja hús. Síðani koma konumar og børn-
ini. Jørðin innangarðs verður býtt og skúli
skipaður í bygdini. Pløyen amtmaður stílar
fyri, at tað ber til hjá hesum fólkunum at
seta seg niður á Nesinum.
Annar partur (kap. 9-14) greiðir frá lívin-
um á Nesinum ta fyrstu tíðina, arbeiðið tær
ymsu árstíðirnar og viðurskiftini millum
húsini. Munirnir millum persónarnar verða
greiðari so hvørt sum innløga og velting
síggjast eftir hjá teimum.
Skaldsøgan er fyrst ein kollektiv skald-
søga, har eingin ávísur søgupersónur er
settur fram um hinar. I triðja parti (kap. 15-
25) broytist hetta. Skaldsøgan fær veruliga
gongd, tí tveir persónar koma fram um hini.
Tað eru barnleysa einkjan og lærarinnan
Oluva og Páll, sum ikki er so raskur bóndi
og innløgumaður sum hinir í bygdini, men
heldur hugsar, lesur og fregnast eftir tíðind-
um í Havn. Oluva og Páll verða góð, hon
verður við bam og missir lærarinnustarvið.
Har sleppur skaldsøgan teimum. Eftir tað
frættist, at Oluva doyr, og Páll fer til Havn-
ar at búgva.