Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 33

SKALDSLIG SØGA ELLA SØGULIG SKALDSØGA
37
lívið ikki gongur væl, svíður illa, upplýsir
frásøgnin:
Men við lívinum um døgverðatrogið kom
eisini lívið undir rekkjuváðini. Og onga-
staðni kendist sviðin av hóttanum Guds
Harrans so ræðuligar sum har. Tá tað, ið
prestur hevði sameinað, fór at ridla. Og lysti-
metið í aldingarðinum var vorðið til turran
drýl og mjólkarvatn. (Bls. 220.)
Viðurskiftini millum hjúnini eru ymisk,
Jákup skilur ikki Oluvu og ans hennara fyri
sól og urtapottum; Sigga ilskast inn á Páll,
tí hann hevur ikki ans fyri tí praktiska og
veruliga. Bartal tømir ikki bara køstin hjá
Siggu, tað rennur eisini saman millum tey,
og hon verður við barn (bls. 215-16). Fjar-
støðan í skaldsøguni millum konufólk og
mannfólk fylgist við hjúnalagtrupulleikum,
sum kundu verið úr okkara tíð.
Skaldsøgan leggur stóran dent á kynja-
viðurskifti. Konufólkini eru tey vaksnu og
skilagóðu fólkini, tey hava yvirlit yvir lívið
og taka sær av umsorganini. Menninir arb-
eiða við jørðini og ráða, men eru sanrstund-
is lýstir sum børn. Hugmyndafrøðiliga ræð-
ur kirkjan, prestur hevur vald til at taka lær-
arinnustarvið frá Oluvu. Men bæði fyrru
(bls. 91-93) og seinnu ferð (bls. 229-36) tey
bæði hittast á máli, er tað Oluva, sum vinn-
ur í orðadráttinum. Og báðu ferð ger sam-
røðan teirra millum, at prestur avlýsir guds-
tænastuna, sum bygdarfólkið væntar hann
hevur, nú hann vitjar bygdina - seinnu fer
hevur hann enn ikki bønarhald (bls. 236).
Sjónarmið Oluvu eru sterk og hava árin á
teir, sum hon tosar við. Harafturat sæst í
seinnu samrøðuni við prestin, at hon er
talskona fyri somu sjónarmiðum, sum
prologurin leggur fram. í samsvari við hug-
burðin um konur og menn í skaldsøguni
annars er gott skil í, at tað er Óluva, sum
umboðar tann skilagóða og rætta kritikkin.
Tað er við øðrum orðum Óluva, ið sigur frá
hugburðinum hjá skaldsøguni og hugsanini
við henni.
Frásagnarháttur
Frásagnarháttur setur ljós á tíðarmunin
millum skaldsøguhendingar og nútíðina, tá
ið skrivað er um tær. Frammanfyri er nevnt,
at í prologinum talar frásøgufólkið sum eitt
»vit« við prestaligum málburði - í samfe-
lagnum hjá skaldsøgugongdini hevði prest-
ur rættin at tolka og útleggja lívsins gongd.
Prestaliga málið gevur tekstinum tann há-
tíðarliga og mynduga dámin. I skaldsøguni
sjálvari sigur eitt ósjónligt 3. persóns frá-
søgufólk frá.
Ein morgun stutt fyri krossmessu í árinum
1837 kom ein bátur rógvandi suður undan
Síðu. Við seks monnum til árar. Tað sá út,
sum at hann stevndi móti sunnara nesinum á
fjarðamunnanum. (Bls. 11.)
Lagt verður fyri eins og í prologinum við at
siga frá, nær søgan fer fram - hetta er har-
afturat triðju ferð árstalið verður nevnt -
um hvønn søgan skal snúgva seg, og hvar
hon fer fram. Frásøgufólkið ger sær á henda
hátt ómak, at lesarin beinan vegin skal vita,
hvat hann er farin í holt við.
Málsliga skara náttúrulýsingarnar burt-
urúr. I fleiri setningum vantar eitt virkið
sagnorð. Tað ger lýsingina uttanveltaða og
ópersónliga, sum er hetta bara soleiðis,
náttúrligt:
Dýrd var í sjónum. Lágættarlýðka í luftini.