Fróðskaparrit - 01.01.1996, Side 5

VÁGAMÁLFØRI
9
sæð, so eru tey við í teirri føroysku fonem-
skipanini. Talan er um eina natúrliga
gongd, tí tað niðurarvaða rundaða ljóðið y
fall saman við i til eitt órundað ljóð /i:/. Tað
niðurarvaða a/ce varð tvíljóðað til eitt /ea:/.
Pláss er nú í ljóðskipanini fyri einum rund-
aðum /y:/ og einum longum /a:/.
Viðmerking 3.
Suðuroyarmál hevur eitt samanfall ímillum
æ og e til /e:/. í pørtum av Norðuroyggjunum
hevur a /æ einljóðaðan framburð.
Einljóðaskipanin í VM er:
Mynd 2.
Frammælt Bakmælt
ór. r. ór. r.
høg i y u
mið e 0 0
lág a
Ella:
Mynd 3.
Mynd 3. vísir tey longu og tey stuttu sjálvljóðini.
(Um táttin ATR síggj Kenstowicz 1994:17
(the [+ATR] ... are longer than their [-ATR,
counterparts«. Síggj eisini bls. 14. hjá sama
høvundi, har [+ATR] sjálvljóð kennast
spentari enn tey, ið eru [-ATR]. Tey sjálv-
ljóð, sum hava ein framburð við t.d. [u] í
t.d. nuansa (sbr. viðmerking 2) eru ikki
tikin við her. Tey skulu helst tulkast sum
partar av teimum longu Ijóðunum.
Tvíljóð
Tvíljóð kunnu flokkast í: 1) tvíljóð, ið enda
við frammæltum, høgum endaljóði; 2) tví-
ljóð, ið enda við bakmæltum, høgum enda-
ljóði og 3) sveimandi tvíljóð2 .
Tvíljóð, ið enda við frammæltum, høgum
endaljóði. I VM (og føroyskum) eru hesi
tvíljóð við frammæltum, høgum endaljóði:
/ei:, ai:, oi:, oi:/ ey, ei, oy, í/ý. Norður-
streymoy, Eysturoy og Norðuroyggjar hava
samanfall ímillum /ai:/ ei og hvJ oy > h'vJ.
1 bakstøðu (/____#) hava hesi tvíljóðini í
VM (og føroyskum) altíð eitt [j] glíðiljóð
aftur at sær: [aei:j] reyð, [lai:j] leið, |oi:j |
oyð (boðsh. av oyða ); [loi:j] líð. Framman
fyri teimum herðingaveiku sjálvljóðunum
[t, o, a] i, u, a í eftirfylgjandi herðingar-
í: t y: y e: e ø: æ a: a u: m o: d
Høg + + + +..............+ + --
Lág...................+ + -
Bak...................+ + + + + +
Rund - + + - + + 000000
ATR + - + - + - + - + - + - + -