Morgunblaðið - 29.03.1988, Qupperneq 34

°34
MORGÚNBLAÐÍÐ, ÞRIDJUDAGUR 29. MARZ 1988
MÁLFUNDAFÉLAGIÐ ÓÐINN 50 ARA:
. Morgunblaðið/Þorkeii ^ Oft hefur verið liflegt yfir félagsstarfi Óðinsmanna. Þessi mynd er frá spilakvöldi Óðinsmanna
Pétur Hannesson, fyrrum formaður Óðins, og Meyvant Sigurðsson, stofnfé- um mjðja öldina.
lagi og fyrrum ritari félagsins. Myndin er tekin á Droplaugarstöðum, þar
sem Meyvant dvelst nú. Hann verður níutíu og fjögurra ára í næsta mán-
uði og er heiðursfélagi í mörgum félögum, þar á meðal Óðni.
hefur alltaf byggt á, sagði Pétur.
Meyvant sagði að eitt helsta bar-
áttumál Óðinsmanna í fyrstu hefði
verið trygging nægrar atvinnu.
„Mér líður ekki úr minni, hvemig
röð af verkamönnum var á eftir
verkstjórunum, til dæmis við höfn-
ina, að biðja um vinnu, sagði Mey-
vant. „Það vom þess vegna margar
eldheitar ræður fluttar á fundum
okkar um það, hvemig hægt væri
að tryggja öllum vinnu, sem hana
vildu. Þegar úr fór að rætast um
1939 fór að draga úr þessari óskap-
legu fundagleði hjá félaginu, og
fundir fóm að vera hér um bil mán-
aðarlega."
Frumkvæði Óðins um
kjarabætur
Meyvant sagði að oft hefðu á
félagsfundum verið gerðar tillögur
til forystumanna Sjálfstæðisflokks-
ins um kjarabætur verkamanna.
„Ég rrían eftir fundi í Verslunar-
mannafélagshúsinu við Vonar-
stræti, þar sem samþykkt var tillaga
um að eftirvinna verkamanna við
byggingu eigin íbúða yrði skatt-
frjáls. Þessi tillaga var send þing-
flokki Sjálfstæðismanna, síðan sam-
Starfið byggðist á
hugsjónum og eldmóði
- segja Pétur Hannesson og Meyvant Sigurðsson
Máifundafélagið Óðinn, félag
launþega i Sjálfstæðisflokknum,
er fimmtíu ára í dag, 29. mars.
í tilefni afmælisins er hátíða-
fundur í Valhöll i kvöld klukkan
átta, og munu allir sjálfstæðis-
menn velkomnir til þess að sam-
fagna Óðinsmönnum. Á fundin-
um í kvöld verða væntanlega
ýmsir þeirra fjölmörgu, sem hafa
lagt sitt af mörkum í starfi Óðins
þau fimmtíu ár, sem félagið hef-
ur starfað. Morgunblaðið hitti
að máli tvo þeirra, gamla harð-
jaxla úr félagsstarfinu, þá Mey-
vant Sigurðsson, sem er einn af
örfáum eftirlifandi stofnfélögum
Óðins, og Pétur Hannesson, sem
var formaður félagsins hartnær
áratug. Það var auðsótt að fá
þá til þess að segja frá starfi
félagsins á iiðnum árum.
Þeir Pétur og Meyvant voru fyrst
spurðir um tildrög þess að Óðinn
var stofnaður fyrir fimmtíu árum.
„Ástandið var þá með þeim hætti í
verkalýðshreyfingunni, að Alþýðu-
sambandið og Alþýðuflokkurinn
voru nánast eitt,“ sagði Pétur. „Al-
þýðuflokksmenn réðu lögum og lof-
um í samtökum launþegá og notuðu
jafnvel stöðu sína til þess að mis-
muna mönnum um vinnu. Þess
vegna þótti sjálfstæðismönnum
kominn tími til að spyrna við fótum,
vinna gegn yfirráðum vinstrimanna
í verkalýðshreyfingunni og gera
kjarabaráttuna ópólitískari. Þrír
menn höfðu forgöngu um stofnun
félagsins og kölluðu saman aðal-
stofnfundinn. Þetta voru þeir Sig-
urður Halldórsson, sem varð for-
maður, Magnús Ólafsson og Sigurð-
ur Guðbrandsson."
20 fundir fyrsta árið
Stofnfélagar Óðins á stofnfundin-
um 29. mars 1938 í Varðarhúsinu
við Kalkofnsveg voru fjörutíu og
einn talsins. Félögum fjölgaði hins
vegar fljótlega og þeir voru orðnir
300 við lok fyrsta starfsársins.
„Þama voru margir tillögugóðir og
duglegir menn,“ sagði Meyvant.
„Flestir voru þeir á besta aldri og
störfuðu af krafti í félaginu. Fyrsta
árið héldum við á milli 20 og 30
fundi, þar sem var ævinlega góð
mæting og líflegar umræður - geri
aðrir betur."
„Óðinn gaf út handskrifað innan-
félagsblað, sem hét Viljinn, fyrstu
tvö árin,“ sagði Pétur. „Við lestur
þessa blaðs sést vel, hvílíkan eldmóð
Óðinsmenn áttu, og hvílíkur bar-
áttuvilji einkenndi starfíð allt. Gott
dæmi eru ávarpsorð fyrsta form-
anns Óðins, Sigurðar Halldórssonar,
í fyrsta tölublaðinu. Þar segir hann:
„Eg vona að hver einasta síða í
þessu blaði veiti okkur aukið þrek
í baráttu gegn kúgun og yfirgangi
hinna ofstækisfullu eiginhagsmuna-
manna verkalýðssamtakanna. Ég
vona að hver einasta lína þess skapi
nýjar óskir um stóra sigra.“ Það er
reyndar þessi eldmóður og hug-
sjónaandi, sem félagsstarf Óðins
Hvemig er að vera sjálfstæðismaður í verkalýðshreyfingnnni?
Við erum menn
stéttasamvinnu
segir Kristján Guðmundsson, formaður Öðins
KRISTJÁN Guðmundsson, verk-
stjóri trésmíðaverkstæðis
Granda hf., var kjörinn formað-
ur Óðins á aðalfundi félagsins í
nóvember siðastliðnum. Kristján
var spurður um tilgang, starf og
stefnu Óðins.
„Markmið félagsins er að efla sam-
hug sjálfstæðismanna innan laun-
þegasamtakanna í þeim tilgangi að
þroska þá í almennri félagsstarf-
semi, eins og segir í iögum félags-
ins,“ sagði Kristján. „Áður fyrr
byggðist starfið mikið á ræðu- og
félagsmálanámskeiðum, en nú hefur
stjómmálaskóli Verkalýðsráðs
Sjálfstæðisflokksins að mestu tekið
við því hlutverki. Félagið beitir sér
fyrir ölium þeim málum í hinum
ýmsu stéttarfélögum, sem geta
stuðlað að varanlegum kjarabótum,
og jafnrétti meðlima þeirra. í Óðni
eru tæplega 700 manns; alls konar
fólk úr öllum stéttum launþega,
enda er félagið þeim ölium opið.
Starfsmenn Reykjavíkurborgar eru
þó líklega fjölmennastir innan raða
félagsins."
— Á hvem hátt greinir Óðins-
menn, sem meðlimi sjálfstæðisfé-
iags launþega, á við vinstrisinna,
sem oft virðast mest áberandi í
kjarabaráttu launþega?
„Það getur verið erfitt að vera
sjálfstæðismaður í verkalýðshreyf-
ingunni, sérstaklega kannski vegna
þess að við höfum ekki eins hátt
og margir aðrir. Mesti munurinn er
líklega sá, að við viljum frekar fara
samningaleiðina en þeir, sem kalla
sig stéttabaráttumenn. Við teljum
okkur menn stéttasamvinnu og
lítum ekki svo á, að við séum í hat-
rammri baráttu við vinnuveitendur,
heldur teljum við að við getum kom-
ist að samkomulagi við þá um fyrir-
komulag, sem allir hagnast á. Það
hlýtur auðvitað að vera skilyrði fyr-
ir góðum kjörum launþega, að at-
vinnulífið í landinu standi með sem
mestum blóma og að því séu búin
sem best skilyrði. Þar skiptir auðvit-
að miklu máli ftjáls samkeppni og
sem minnstar hömlur á verslun og
viðskipti - þættir sem vinstri menn
í launþegahreyfingunni hafa sýnt
lítinn skilning. Það kann að vera
nauðsynlegt að slá aðeins af laun-
akröfunum, ef það er forsenda fyrir
Morgunblaðið/Sverrír
Kristján Guðmundsson, formaður Óðins, á vinnustað sínum hjá
Granda hf.
|; v ■ 'jH| t ' ‘

IÉK*L:' 1
því að fyrirtæki beri sig og geti
þannig haldið uppi nægri atvinnu,
sem allir hljóta að sjá að skiptir
miklu máli.
Oft er samt auðvitað þörf ótjúf-
andi samstöðu launþega, og Óðins-
menn hafa, jafnt og aðrir, orðið að
grípa til verkfallsvopnsins þegar öll
önnur sund eru lokuð. Við erum líka
þeirrar skoðunar, að lágmarkslaun
í landinu séu alltof lág. Það þarf
með einhveijum ráðum að tryggja
mannsæmandi lágmarkslaun, án
þess að hækkunin þurfi að ijúka
upp allan launastigann. Við höfum
margoft lýst þeirri skoðun okkar,