Morgunblaðið - 07.04.1988, Blaðsíða 45

Morgunblaðið - 07.04.1988, Blaðsíða 45
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 7. APRÍL 1988 45 Mhiniiig: Guðrún Sigurjóns- dóttír Ytri-Á Fæddl.apríll905 Dáin 28. mars 1988 Hinn 1. apríl 1905 kom lítil stúlka í þennan heim. Foreldrar hennar voru hjónin Helga Jónsdóttir og Sigurjón Jónsson ábúendur á jörð- inni Móafelli í Fljótum í Skagafirði. Þessi litla stúlka, seni við skírn hlaut nafnið Guðrún, var fyrsta bam þeirra hjóna. Síðar eignaðist hún þrjú systkini, Kristínu, sem búsett er á Akureyri, Jón, sem lést fyrir tveimur árum, og Jóhann, sem á heima í Reykjavík. Guðrún ólst upp hjá foreldrum sínum en þau bjuggu á ýmsum bæjum í Skagafirði auk Móafells, m.a. í Háakoti í Fljótum og í Litlu- Brekku á Höfðaströnd. Hlutskipti Guðrúnar á uppvaxt- arárunum var svipað og þá var hvað algengast í sveitum á Islandi. Á unga aldri byijaði hún að hjálpa foreldrum sínum við hin fjölbreyttu störf úti og inni eftir því sem getan leyfði og fljótlega eftir ferminguna gerðist hún vinnukona í Skagafírð- inum. Þannig studdi hún foreldra sína í strangri lífsbaráttu og undirbjó sjálfa sig til þess að takast á við og leysa lífsstarf sitt. Þegar Guðrún var á 17. árinu fór hún sem vinnukona að Ytri-Á í Ólafsfirði til Mundínu Þorláksdóttur og Finns Björnssonar. Þessi för Guðrúnar að Ytri-Á varð henni mikil örlagaför því þar kynntist hún verðandi eiginmanni sinum, Antoni Björnssyni, sem var bróðir Finns húsbónda hennar. Þau Anton og Guðrún giftust árið 1926 og hófu búskap á Ytri-Á, fyrst í sambýli við foreldra Antons og Finn og Mundínu en síðar bjuggu þau félagsbúi með Finni og Mundínu um áratuga skeið. Jörðin Ytri-Á liggur að sjó nyrst við Ólafsfjörð vestanverðan. Gras- nytjar eru þar fremur litlar en stutt að sækja á fiskimið. Kom það sér vel því að marga munna þurfti að seðja er á búskapinn leið og börnun- um fjölgaði. Þau Anton og Guðrún eignuðust 10 börn en Finnur og Mundína 20. Börn Antons og Guðrúnar eru: Armann, hann er kvæntur Önnu Jónsdóttur, Konráð, sem kvæntur er Brynhildi Einarsdóttur, Helgi, hans kona er Júlía Hannesdóttir, Kristín, sem er gift Jóhanni Alex- anderssyni, Gísli, hans kona er Guðrún Hannesdóttir, Sigurjón, sem kvæntur er Sesselju Friðriks- dóttur, Matthildur, hennar maður er Jón Sigurðsson, Ingibjörg, sem gift er Ingimar Númasyni og Hilm- ar, sem kvæntur er Helgu Guðna- dóttur. Einn son, Sigurjón, misstu þau þegar hann var á 4. ári. Eins og nærri má geta hafa hús- freyjurnar á Ytri-Á haft ærin verk að vinna. Auk þess að sjá um stór- an barnahóp þurfti að sinna fjöl- mörgum öðrum störfum. Slægjulönd á Ytri-Á voru lítil eins og áður er nefnt og því þurfti að sækja heyskap á aðrar jarðir, oft um langan veg. Samgöngu- tæknin var þá ekki slfk að hægt væri að fara daglega á milli. Því þurfti heyskaparfólkið að hafast við í tjöldum þann tfma sem þessi hluti heyannanna stóð yfir. Ekki varð þetta til þess að létta húsmóður- starfið því að taka þurfti til öll matföng er neyta þurfti í viðleg- unni og búa þannig um þau að þau skemmdust ekki. Þeir Ytri-Ár bræður, Anton og Finnur, stunduðu útgerð jafnhliða búskap og verkuðu aflann sjálfir. Var því í mörg horn að líta hjá þeim og eiginlegt heimilishald hvfldi því enn meira á konum þeirra en ella. Foreldrum sínum sýndi Guðrún mikla ræktarsemi og alúð. Faðir hennar var orðinn heilsuveill er hún hóf búskap og tók hún þá foreldra sína til sín. Voru þeir hjá henni til æviloka. Sigurjón lést árið 1930 en Helga 20 árum síðar. Tengdaforeldrar Guðrúnar voru einnig á Ytri-Á til æviloka og sýndi Guðrún þeim mikla umhyggju. Og enn fleiri nutu ástúðar og umönnunar Guðrúnar. Yngri bróðir hennar, Jóhann, var aðeins 6 ára þegar hann kom með foreldrum sínum að Ytri-Á. Hann fékk lömun- arveiki í æsku og hefur æ síðan verið fatlaður. Hann dvaldi á heim- ili systur sinnar í nær fjóra áratugi og var alla tíð afar kært með þeim systkinum. Þá tók Guðrún Kristínu systur sína og tveggja ára son hennar til sín er Kristín missti eiginmann sinn eftir stutta sambúð. Voru þau á heimili Guðrúnar í eitt ár. Þrátt fyrir öll þau verk er Guðrún lagði á sig og sinnti af mikilli kost- gæfni bjó hún ekki yfír miklu líkam- legu þreki. En geðstyrkur hennar var þeim mun meiri og hann kom sér vel við þær aðstæður er að fram- an er lýst. Guðrún var einstök geðprýðis- manneskja. Hún var glaðvær og gjarnt að horfa á bjartari og betri hliðarnar bæði á mönnum og mál- efnum. Þrátt fyrir annir og erfiði í dag- legu lífi og vanheilsu er á hana sótti einkum hin síðari ár var hún alltaf jafn jákvæð og gefandi. Hún eignaðist því marga vini er áttu með henni ánægju- oggleðistundir. Mann sinn missti Guðrún árið 1975. Þá voru börnin uppkomin og flest farin að heiman. Síðustu árin á Ytri-Á var Guðrún þar með Sigurjóni syni sínum, sem stundaði sjóinn, svo að oft var hún ein, einkum þó að vetrinum. Eftir að Jóhann bróðir Guðrúnar flutti til Reykjavíkur kom hann flest sumur og dvaldi nokkrar vikur hjá systur sinni á Ytri-Á. Þau systkinin voru afar samrýnd og þessar samverustundir þeirra á sumrin veittu þeim báðum mikla ánægju. Haustið 1985 fór Guðrún alfarin frá Ytri-A, en nokkur næstu ár þar á undan hafði hún einungis verið þar á sumrin, en hjá börnum sínum á vetrum. Eftir brottflutninginn frá Ytri-Á dvaldist Guðrún í fyrstu hjá dætrum sínum, en frá vorinu 1986 var hún á sjúkradeild dvalarheimilisins Hornbrekku. í herbergið hennar þar komu margir. Vistmenn og aðrir leituðu á fund Guðrúnar. Þar var sama hlýjan, uppörvunin og geðprýðin og áður, þótt kraftarnir væru þrotnir og heilsan búin. En nú sækir enginn lengur styrk, umhyggju eða uppörvun til Guðrún- ar Sigurjónsdóttur. Hún lést 28. mars sl. . Húsmóðirin frá Ytri-Á, sem þrátt fyrir kröpp kjör 61 upp 9 börn, hjúkraði gamalmennum og veitti gestum og gangandi andlega og líkamlega aðhlynningu, er nú horfin yfir móðuna miklu. Bærinn hennar á ströndinni við nyrsta haf er nú auður og yfirgefinn. Árvökul augu eiginkonunnar og móðurinnar sem eitt sinn fylgdust úr eldhúsglugg- anum með ferðum báta um fjörðinn í misjöfnum veðrum eru endanlega lokuð í svefhinum langa. Þökk sé henni fyrir öll hennar góðu verk og Guð blessi minningu frænku minnar góðu. Hreinn Bernharðsson Guðrún fæddist á Móafelli í Fljót- um 1. apríl 1905. Á sautjánda ári fluttist hún að Ytri-Á í Ólafsfirði sem vinnukona og árið 1926 giftist hún Antoni Baldvini Björnssyni frá Ytri-Á. Þau hófu búskap á Ytri-Á og einnig stundaði Anton sjóinn eins og algengt var þá því að lífsbarátt- an var hörð í þá daga. Þau Anton og Guðrún eignuðust 10 börn og eru 9 þeirra á lífi. Þau eru: Ármann, kvæntur Önnu Jóns- dóttur, Konráð, kvæntur Brynhildi Einarsdóttur, Helgi, kvæntur Júlíu Hannesdóttur, Kristín, gift Jóhanni Alexanderssyni, Gísli, kvæntur Guðrúnu Hannesdóttur, Sigurjón, kvæntur Sesselju Friðriksdóttur, Matthildur, gift Jóni Sigurðssyni, Ingibjörg, gift Ingimar Númasyni, Hilmar, kvæntur Helgu Guðnadótt- ur. Einn dreng misstu þau er hann var á 4. ári og hét hann Sigurjón. Árið 1953 var ég þeirrar gæfu aðnjótandi að tengjast þessari elskulegu fjölskyldu og þá eignaðist ég móður í annað sinn, því 8 ára missti ég móður mína. Mér e'r það minnisstætt, þegar ég kom þarna í fyrsta skipti ungur og feiminn inn í þennan stóra hóp. En feimnin var fljót að fara af mér, því að mér var strax tekið sem einum úr fjölskyldunni. Ég gleymi því heldur aldrei, þeg- ar við vorum að koma norður á sumrin í sumarfríinu. Þá var venju- lega beðið við suðurgluggann á Ytri-Á og fylgst með komu okkar. Þegar við komum upp á Lág- heiðina, þá sást út í Ytri-Á og þá hrópuðu dætur okkar hátt: „Þarna er ömmuhús, þarna er ömmuhús." Og alltaf jókst spennan eftir því sem nær dró og þegar í hlaðið kom stóðu allir úti. Um leið og stansað var þeyttust bflhurðirnar upp, dæturnar þustu út og beint í fangið á afa og ömmu. Og þvílíkir fagnaðarfundir. Síðan var farið inn og þar beið okkar hlaðið borð af dýrindis krás- um eins og venjulega þegar við vorum að koma. Það var reyndar sama hver kom. Enginn fór án þess að þiggja eitt- hvað því að það var yndi Guðrúnar að gefa og gleðja aðra. Annarri eins gestrisni hef ég ekki kynnst annars staðar. Á sumrin var þetta eins og á hóteli, sérstaklega um helgar. Oft voru 20 til 30 manns í mat. Eina helgina þegar fólk kom og fór til berja þá drukku um 60 manns kaffi með lummum og öðru heimabökuðu brauði. Alltaf var nóg til og lummurnar hennar ömmu voru vinsælastar sögðu börnin og við hin líka. Þegar hún bakaði lummur hafði hún varla við. Þá ljómaði tengdamamma. Hún var ekki að kvarta. Eins og ég gat um að framan var það mesta yndi og ánægja Guðrúnar að gleðja aðra og hugsa um velferð barna sinna, tengda- barna og barnabarna. Guðrún dvaldi einu sinni hjá okk- ur í tæpa fimm mánuði og það voru þeir dýrlegustu mánuðir sem ég man. Það var margt sem ég lærði og kynntist þá, því að við röbbuðum mikið saman. Guðrún missti mann sinn í apríl 1975. Eftir það bjó hún með Sigur- jóni syni sínum í 6 ár. Upp frá því dvaldi hún hjá börnum sínum á veturna en var á Ytri-Á á sumrin. Guðrún gekk ekki heil til skógar síðastliðin 34 ár. Aldrei heyrðist hún kvarta, þótt enginn dagur liði án þess að hún fyndi til. Síðastliðin tvö ár dvaldi Guðrún í Hornbrekku í Ólafsfirði og þar lést hún 28. mars sl. Það er mikill söknuður í brjósti okkar allra við fráfall Guðrúnar tengdamömmu, en við vitum að henni líður vel núna, því að hún er vel hjá Guði geymd. Far þú í friði. Friður Guðs þig blessi. Hafðuþökkfyriralltogallt (V.Br.) Jóhann Alexandersson . *¦:? m% &"-- RITVELAR REIKNIVÉLAR PRENTARAR TÖLVUHÚSGÖGN KYPUR lxíviku FLUGLEIÐIR -fyrirþig-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.