Morgunblaðið - 17.10.1998, Blaðsíða 50

Morgunblaðið - 17.10.1998, Blaðsíða 50
. 50 LAUGARDAGUR 17. OKTÓBER 1998 MORGUNBLAÐIÐ MINNINGAR EINAR KRISTINN EINARSSON + Einar Kristinn Einarsson var fæddur að Húsatóft- um í Grindavík 4. júlí 1908. Hann lést á Hrafnistu í Hafn- arfirði 5. október síðastliðinn. For- eldrar hans voru Einar Jónsson hreppstjóri f. 5.7. 1864 á Berghyl Hrunamanna- hreppi, d. 15.1. 1933, og kona hans Kristín Þorsteins- dóttir f. 29.11. 1871 í Haukholtum, Hrunamanna- hreppi, d. 25.2. 1956. Systkini Einars voru 1) Guðsteinn, f. 26. 8. 1899, d. 17.1. 1973. 2) Jón f. 5.7. 1901, d. 8.2. 1986. 3) Valdi- mar, f. 8. 5. 1903, d. 30.1. 1990. 4) Einar, f. 14.5. 1905 en lést af slysfórum 23.1. 1908. 5) Sólveig fædd 10.11.1906.6)Þórhallurf. 23.10. 1911, d. 10.4. 1995. Yngst var stúlkubarn sem lést skömmu eftir fæðingu. Sólveig í dag er föðurbróðir minn, Einar ^Kr. Einarsson fyrrverandi skóla- stjóri, kvaddur hinstu kveðju í Gr- indavík. Hann var fæddur og uppal- inn á Húsatóftum í Staðarhverfinu í Grindavík í stórum og samheldnum systkinahópi. Alla tíð átti lífið í Stað- arhverfinu og náttúran sterk ítök í honum. En byggð í Staðarhverfinu stóðst ekki breytta atvinnuhætti og 1944 fluttu þau sig um set í Járn- gerðarstaðahverfið. Þar bjó Einar fyrst með móður sinni og systkinum, Jóni og Sólveigu, en síðan systkinin • - saman. Þau ólu upp bróðurson sinn, Einar Guðsteinsson, sem lést um aldur fram 1966 frá ungri fjölskyldu og varð öllum mikill harmdauði. Bræður þeirra þrír settust einnig að í Járngerðarstaðahverfinu með fjöl- skyldum sínum. Náin samskipti þeirra allra og samheldni mótaði bernsku okkar systkinabarnanna og yngri ættmenna og er þess ljúft að minnast. Einar kunni afar vel að nálgast og umgangast börn og meðal þeirra átti hann marga vini. I uppvextinum var ég tíður gestur á heimili systk- inanna og ömmu minnar. Ein bernskuminning mín er sú að ég uppgötvaði að ég kunni ekki að lesa. Stormaði ég þá að eigin frumkvæði á fund frænda míns sem greiddi fljótt og vel götu mína og réð bót á. Ein skýrastsa bernskuminning okk- ar Margrétar frænku minnar er frá því er Einar sagði okkur sögur og lék þær sjálfur af hjartans lyst og kom okkur þannig á vit ævintýr- anna. Einar var eins konar máttar- stólpi í sínu samfélagi. Hann studdi okkur og aðra, kenndi okkur og hvatti áfram til frekara náms. Hann vann að félagsmálum og kirkjumál- um. Skólastjóri var hann í rúm 40 ár og tók hann við því starfi 21 árs gamall. Einar var fróður og gæddur ríkri frásagnargáfu sem nemendur hans nutu í rfkum mæli. Til gamans ^jmá nefna að eftir námsdvöl í Dan- mörku var það fastur liður í skólan- um um skeið að hann segði nemend- um frá dvöl sinni þar á laugardög- um. Nemendur minnast ekki síst frásagna hans og myndugleika, ag- ans, vandaðs málfars og gönguferð- anna með honum á vit náttúrunnar, á Þorbjörn, í Einisdal og á fjörur við Grindavík. Oft var hann fenginn til að segja frá sögu, örnefnum, atvinnuháttum og náttúru í Grindavík og Staðar- hverfinu sérstaklega. í þessu hlut- verki naut hann sín vel. Frændi -*minn gat verið harður í horn að taka en far hans allt einkenndist af velvild, góðmennsku og réttsýni og hann hafði gott auga fyrir spaugi- legum hliðum lífsins. Einar var hár maður vexti, samsvaraði sér vel og var hinn gjörvulegasti til sálar og líkama. Nú er þessi höfðingi að leggja ""npp í sína síðustu ferð í Staðar- lifir ein systkinanna frá Húsatóftum. Einar ólst upp í Gr- indavík. Hann lauk kennaraprðfi 1929 og varð þá skóla- sljóri Barna- og unglingaskólans í Grindavík til 1970. Hann sótti kennara- námskeið í Askov í Danmörku 1934, kynnti sér kennslu í enskum barna- og framhaldsskólum 1958-1959 og í norskum skólum sama ár. Einar átti sæti í hreppsnefnd Grindavíkur- hrepps 1949-1965, í skólanefnd lengst af 1929-1970; formaður sóknarnefndar var hann 1947- 1978 og gjaldkeri Sjúkrasam- lags Grindavíkur 1944-1958. Einar var ókvæntur og barn- laus. Útför Einars fer fram frá Grindavíkurkirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 14. hverfið. Hann sem víða fór, færði ættingjum tignarlegar gjafir, rækti frændgarð sinni og vini, lifði sig inn í sögu og náttúru heimabyggðar sinnar og vann henni allan sinn starfsdag. Síðustu æviárin dvaldi Einar á Hrafnistu í Hafnarfirði og naut frábærrar umönnunar. Síðustu orðin sem ég heyrði hann segja voru „ég elska fólkið". Þau áttu ekki síst við starfsfólkið á Hrafnistu. Því eru færðar alúðarþakkir. Eg kveð þig elsku frændi minn og þakka þér fyrir allt sem þú gafst mér og mínum. Sólveigu systur þinni votta ég samúð mína. Megir þú ganga á guðs vegum. Helga Hrönn Þórhallsdóttir. Það er alltaf sárt að kveðja vin, sem í lífi manns hefur verið meira en vinur, heldur nánast eins og for- eldri, en svo var Einar Kr. Einars- son gagnvart mér og fjölskyldu minni. Tryggðin, vináttan og velvilj- inn í okkar garð, var slík að þar bar aldrei skugga á. Réttlætiskenndin og góðviljinn voru honum í blóð bor- in, og hafa örugglega orðið mörgum gott veganesti. Hann gat verið fast- ur fyrir, sem efalaust stundum hef- ur þurft á að halda í starfi sem hann gegndi sem skólastjóri í áratugi. En ég held að málin hafi alltaf leyst á farsælan máta og enginn hafi borið kala hver til annars eftir á. En virð- ingu og traust hafði hann allstaðar og á öllum sviðum. Ég átti því láni að fagna að upplifa og njóta mann- gæsku hans frá fæðingu og allt hans líf. Svo varð síðar um syni mína, nafna hans Helga Einar og Armann Ásgeir. Eg var ekki hár í loftinu þegar ég fór að fylgja honum við skólaakstur barna sem hann annaðist í mörg ár í Þórkötlu- og Staðarhverfi og ógleymanlegar eru minningarnar er ég fékk að sitja á hné hans er farið var í Staðarhverfið. Þar held ég að kviknað hafi sá áhugi sem fylgt mér hefur alla tíð um bíla. Er synir okk- ar Sigurbjargar fæddust má segja að sagan hafi endurtekið sig. Það leið varla sá dagur að Einar kæmi ekki í heimsókn og eftir að þeir fóru að geta bjargað sér sótti hann þá og var oftast farið út á Bakka eins og þeir bræður kölluðu Tóftardalinn en að Tóftum fæddust þau systkinin. Þeir unnu æskuslóðunum mikið. Ekki fækkaði þeim stundum eftir að þeir bræður Jón og hann hættu báð- ir að vinna, þá leið varla sá dagur að þeir færu ekki þangað og æði oft strákarnir með, fyrst Helgi Einar og síðar Armann Asgeir er hann fór að stækka. Þar var fjaran heillandi, Tóftatúnið og hamrarnir þar sem átti að vera álfabyggð, rekinn og fleiri ævintýri heilluðu unga stráka. Síðar komu örnefnin, fjöllin, hólar og nöfn á víkum, klettum og öðru sem tilheyrði fjörunni og sjónum. Ekki var Einar síður spar á að fræða unga menn á ferðalögum um landið, einkum um Arnes-, Borgar- fjarðar- og Gullringusýslu, og oft fylgdu sögur fyrri tíma með. Ekki má gleyma veiðinni í Hvítá í landi Haukholta, þar sem frændfólk Tóft- arfólksins býr. Þar urðu til margar unaðsstundir hjá stórum og smáum í yndislegu umhverfi. Ef við Sigur- björg þurftum að fara eitthvað, var Einar alltaf reiðubúinn að vera hjá strákunum og skipti tími ekki máli en ég veit að allir höfðu mikla ánægju af. Þetta er aðeins brot af þeim minningum sem við eigum um Ein- ar, hitt verðum við að geyma með sjálfum okkur. Þó þykir okkur vænt um að hafa haft hann á heimili okk- ar síðustu dagana sem hann dvaldi í Grindavík áður en hann fór á sjúkrastofnun, einnig tvö síðustu aðfangadagskvöldin áður en hann kvaddi sína heimabyggð er hann unni af heilum hug. Hér hafa hvorki verið rakin upp- runi né ætt Einars. Ég veit að aðrir munu gera það sem þekkja betur til. Þetta eru aðeins örfá kveðjuorð til manns sem við unnum öll af heil- um hug. Sulla mín, innilegar samúð- arkveðjur til þín. Við biðjum algóðan guð að geyma Einar, og megi hann hvíla í friði. Hörður Helgason og fjölsk. í dag er til moldar borinn Einar Kr. Einarsson fyrrum skólastjóri í Grindavík. Hann hafði átt við langvarandi vanheilsu að stríða og því efalaust hvíldin kær. Einar var fæddur 4. júlí 1908 að Húsatóftum í Staðarhverfi í Grindavík, sonur hjónanna Einars Jónssonar hrepp- stjóra og Kristínar Þorsteinsdóttur. Einar fór ungur til náms og lauk kennaraprófi frá Kennaraskólanum 1929 og tók við skólastjórn við barnaskólann í Grindavík þá um haustið og var þar skólastjóri næstu 42 árin. Heimabyggð hans naut því starfskrafta hans allt hans starfsæviskeið. Örlögin höguðu því þannig til að leiðir okkar Einars lágu saman haustið 1951 er ég réðst kennari við skólann. Þá var ég nán- ast nýgræðingur í kennarastarfinu en Einar löngu þrautreyndur og hafði fullkomið vald á öllu er að starfinu laut. Ég held að allir sem til þekkja geti verið mér sammála um að Einar var ríkulega búinn mörg- um þeim kostum sem kennari þarf helst til að bera. Það hlýtur að vera nokkurs virði reynslulitlum nýliða að fá að starfa og þroskast við hlið- ina á svo reynsluríkum og farsælum skólamanni sem hann var. Starfið við skólann var auðvitað alltaf hans aðalstarf en auk þess gegndi hann fjölmörgum öðrum trúnaðarstörfum fyrir byggðarlag sitt. I hreppsnefnd var hann í 16 ár frá 1949-1965 og starfaði á hennar vegum að marg- víslegum málaflokkum. I skóla- nefnd mun hann hafa setið að mestu samfellt allan sinn skólastjóraferil. Ég hef ekki athugað sérstaklega um aðrar nefndir en veit að hann starf- aði mislengi í eftirtöldum nefndum barnaverndarnefnd, rafveitunefnd, bókasafnsnefnd, sýslunefnd og auk þess var hann gjaldkeri sjúkrasam- lags Grindavíkur á annan áratug og formaður sóknarnefndar yfir 30 ár. Þá veit ég að á árum áður tók hann virkan þátt í leikstarfinu hér í bæ og starfaði árum saman að skóg- rækt. Hann var einnig einn af stofn- endum Lionsklúbbs Grindavíkur og starfaði í honum um margra ára skeið. Það sem ég hef nefnt er alls ekki tæmandi upptalning og vona ég að aðrir reki pá sögu nákvæmar en ég hef nú gert. Þetta sýnir þó glöggt að á mörgum sviðum naut byggðarlag okkar starfskrafta hans. Þótt mér hafi ekki verið falið það sérstaklega þá veit ég að allir þeir sem láta sig málefni Grindavíkur varða vilja með mér þakka honum þau margvíslegu störf sem hann innti af hendi fyrir byggðarlag sitt og okkar. Eins og áður er getið var Einar fæddur og uppalinn hér í Grindavík og bjó hér alla ævi til árs- ins 1992 er hann fluttist á Hrafnistu í Hafnarfirði, þar sem hann andað- ist 5. október síðastliðinn. Arið 1953 byggði hann myndarlegt tvílyft steinhús við Hraunbraut aðeins ör- stutt frá skólanum. Þar bjó hann ásamt þeim systkinum sínum Jóni og Sólveigu. Þangað komum við oft samkennarar hans og áttum þar ánægjulegar stundir og eru sér- staklega minnisstæðar margar stundir sem við áttum þar saman með honum ég, Halldór og Rúnar. Þessar stundir veit ég að honum voru mjög kærar. Þegar maður leið- ir hugann til baka er gott að finna að fyrst og fremst tengjast minn- ingarnar góðu og ánægjulegu sam- starfi sem ég vil að lokum þakka fyrrum starfsfélaga og yfirmanni og kveð hann með ljóðlínum úr Eddu- kvæðum. Helgir englar kómu ór himnum ofan ok tóku sál hans til sín, í hreinu lífi hon skal lifa æ meó almáttkum guói Bogi G. Hallgrímsson. Þeim fækkar nú óðum sem fædd- ust um aldamótin og í upphafi 19. aldar. Já, kynslóðir koma og kyn- slóðir hverfa til feðranna, það er lífs- ins saga og einn af þeim sem hverfa er mágur minn er ég kveð nú. Einar, fyrrverandi skólastjóri í Grindavík, lauk kennaraprófi frá Kennaraskóla íslands vorið 1929 og tók þá við kennslu og skólastjórn í barnaskóla Grindavíkur til ársins 1971. Hann fór til Danmerkur sum- arið 1934 á kennaranámskeið í Askov og eitt ár fékk hann orlof frá kennslu, þá hélt hann til Englands og dvaldi mest í Bristol en ferðaðist víðar um og kynnti sér kennslu og starfshætti í barnaskólum þar. Einar tók virkan þátt í störfum og félagsmálum hér í Grindavík. Hann var formaður og gjaldkeri sóknarnefndar frá 1947 og lét sér einkar annt um kirkjunnar mál. I skólanefnd og hreppsnefnd var hann 1949 og gjaldkeri sjúkrasam- lags Grindavíkur frá 1944. Fyrstu kynni mín af Einari voru er ég 13 ára kom í skóla til hans árið 1929 er hann hóf hér kennslu. Við nemendur hans fundum fljótt hve gott var að nema undir hans leið- sögu. Hann var virtur og dáður af nemendum sínum og samstarfsfólki og hélt uppi góðum aga. Þegar hann byrjaði hér kennslu var erfitt fyrir börn frá fátækum heimilum að fara í frekara nám að fermingu lokinni, þótt námsgeta og áhugi væri til staðar. Einar studdi við bakið á þeim fáu sem gerðu það, með áfram- haldandi leiðsögu og hjálp að kom- ast í framhaldsskóla. Þar á meðal var ég. Einar sótti um inngöngu fyr- ir mig í Kennaraskólann, en eftir út- skrift þaðan fékk ég kennarastöðu hér við barnaskólann. Aldrei man ég til að skuggi félli á samstarf okkar meðan skólastjórn hans varði hér og hygg ég að fleiri samstarfsfélagar mínir segi slíkt hið sama. Sundaðstaða hér var engin og sagt var að enginn væri hér syndur nema sóknarpresturinn okkar sr. Brynjólfur Magnússon og Einar skólastjóri, ekki var það nú björgu- legt í slíku útgerðarplássi. Auðvitað hafði Einar áhuga á að börnin lærðu sund og hann dó ekki ráðalaus. Úti á Reykjanesi eru hverir og þar fann hann smáhellisskúta með rennandi volgu vatni eða sjó í. Jú, þar var hægt að taka nokkur sundtök, þótt botninn væri ekki vel sléttur. Eftir skólaslit á vorin tók Einar sig til, setti þar upp tjöld, fékk tvær konur með sér að annast matseld fyrir börnin er voru fermd og dvaldi þar í 1-2 vikur við að kenna þeim sund. Þetta var fyrsta sundkennsla Grind- víkinga. Seinna meir fór hann með börnin til dvalar að Laugarvatni í 10-14 daga. Þar lærðu þau sund undir leiðsögn sundkennara staðar- ins. En nú er komin hér góð og full- komin sundlaug og börnum frá 6 ára kennt sund. Ingibjörg Jónsdóttir, fyrrverandi barnakennari hér, sem Einar nam hjá í skólanum, heiðurskona hin mesta og náttúruunnandi, kom hér upp vísi að skógrækt, bakatil við fjallið Þorbjörn og setti fram þau skilyrði að skólastjóri staðarins hér færi með börnin að námi loknu til að planta út og gróðursetja nýjar skógarplöntur þar. Einar vann ötul- lega að þeim málum, svo lengi sem hann hafði heilsu og þrek til. Nú er þarna orðinn fallegur reitur með háum trjám, reitur um þau fyrrver- andi kennara Ingibörgu og Einar sem báru bæði hag barnanna og byggðarlagsins fyrir brjósti. Fram eftir miðri 19. öld herjaði hinn skæði sjúkdómur (hvíti dauði) eða berklarnir á landsmenn, ekki síst yngsta fólk. Einar fékk þann skæða sjúkdóm og fór á berklahæl- ið Vífilsstaði og varð það honum mikið áfall að þurfa að glíma við þann sjúkdóm af og til fram eftir aldri. Þegar faðir Einars og þeirra systkina dó úr sykursýki 1933, bjuggu þau Jón og Sólveig með móður sinni áfram að Húsatóftum í Staðarhverfi, en Einar dvaldi hér í Járngerðarstaðahverfinu. Síðar fluttu þau hingað og seinna meir byggðu þeir bræður Einar og Jón sér myndarlegt einbýlishús vestan til við barnaskólann og nefndu það Staðarhól og þar bjuggu þau systk- inin saman eftir lát móður sinnar þar til Jón var látinn og þau Einar og Sólveig fluttust á Hrafnistu í Hafnarfirði um 1991. Einar orðinn ellimóður og einmana, þar við bætt- ist að minnistap var farið að hrjá hann mikið. Er Einar lét af störfum 1971, þá 63 ára og búinn að starfa hér í 42 ár, nokkuð hraustur, sneri hann sér að einkaáhugamálum, lestri góðra bóka, ferðalögum og veiðiskap. Ein- ar og Jón fóru til margra landa Evr- ópu og höfðu mikla ánægju af. Auk þess ferðuðumst við Guðsteinn, Jón og Einar mikið hér innanlands. Þeir bræður allir unnu íslenskri náttúru, voru víðlesnir, minnugir á staðar- nöfn og atburði er tengdust þeim og einnig höfðu þeir mikla ánægju og áhuga á veiði í ám og vötnum. Þeir gátu dundað sér við að flengja ár og vötn heilu tímana einsog veiði- manna er háttur, þótt afraksturinn yrði oft rýr. Að vera úti í kyrrð nátt- úrunnar, losna úr spennu hins dag- lega lífs er yndi veiðimannsins. Einar var mikill barnavinur og alltaf tilbúinn að hjálpa og hlúa að börnum og barnabörnum bræðra sinna og vinafólks ef með þurfti, sagði þeim sögur og ævintýr. Þau systkini voru með eindæm- um samrýnd. Það rfktu með þeim sérstök tengsl og bjuggu þau í ná- lægð hvert við annað. Þegar þeir bræður tóku að eldast, þurftu þeir að hittast flest kvöld, svo sterk voru bræðraböndin. Upp úr kl. 10 á kvöldin fóru þeir Guðsteinn, Valdi- mar og Þórhallur að ókyrrast heima fyrir, skunduðu út að Staðarhól að hitta piparsveinana Einar og Jón. Þá voru rædd málin, teflt og spilað á spil, Sólveig hellti upp á könnuna og kl. 12 komu þeir heim, glaðir og hressir, streita daglegs lífs horfin. Ég bið guð að styrkja Sólveigu sem dvelur á Hrafnistu og sér eftir síðasta bróðurnum og bíður með óþreyju eftir förinni sem allir eiga að lokum að fara. Kæri mágur minn, hafðu þökk fyrir allt og allt. Sigrún Rakel Guðmundsdðttir. Er ég hugsa til baka til sumarfrí- anna hjá afa og ömmu í Grindavík minnist ég ferðanna sem ég fór á rekann með Einari og Nonna. Þeir bræður voru óþreytandi við að taka strákinn með í Staðarhverfi, þar var rekinn genginn og ungviðið upp- frætt um sðgu og náttúru landsins. Það var til að mynda forviða dreng- ur sem lærði sögu rekadrumbanna sem bárust á land í Staðarhverfinu, þeir komu víst úr þykkum skógum í fjarlægum löndum þar sem þeim var fleytt niður stórfíjót til að verða sagaðir niður í sögunarmyllu við ströndina en alltaf sluppu einhverjir og bárust alla leið til íslands. Stað- arhverfi var þeim bræðrum hjart- fólginn staður, þar ólust þeir upp og þangað héldu þeir hvenær sem tækifæri gafst. Takk fyrir allar góðu samverustundirnar, hvíl í friði. Einar Jóhannsson.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.