Morgunblaðið - 12.11.1998, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐIÐ
FIMMTUDAGUR 12. NÓVEMBER 1998 15
eru tengdar bömum. Stundum týnast
böm og útlit er fyrir að illa gangi að
fínna þau. Ef leit við slíkar aðstæður
endar vel þá er það mikið gleðiefni.
Ég man eftir leit að unglingum sem
farið höfðu fram af snjódyngju í
Skálafelli á vélsleða og fest sig. Skoll-
ið var á leiðindaveður. Við reyndum
að halda aðstandendum frá okkur en
einn faðirinn var eigi að síður kominn
til okkar. Það gerði leitina enn
spennuþrangnari. Svo fundust ungl-
ingamir heilir á húfi stuttu á eftir og
þá rfkti mikil gleði. Stundum em
menn vonlitlir f byrjun leitar eða
björgunarstarfa en svo kemur í ljós að
matið var rangt. Það kennir manni að
________Við þurfum______________
að standa vörð gegn
atvinnuleysi.
miða öll vinnubrögð við að það sé
von. Sem dæmi um þetta má nefna að
síðastliðinn vetur kom upp atvik sem
menn töldu í upphafi litlar lfkur á að
myndi enda vel. Það var þegar bfll
með fólki frá Raunvísindastofnun fór
fram af Grímsfjalli f Vatnajökli.
Blindhríð var og aðstæður hrikalegar.
Við vissum að fallið var mjög hátt og
þverhnípt niður við gerðum okkur
ekki miklar vonir. En svo komu fréttir
um að fólkið væri á lífi og ekki
lífshættulega slasað. Þá var maður í
senn afar glaður og mjög undrandi.
Strax og við hjónin fluttumst suður
á ný fór konan mín, eins og fyrr sagði,
að vinna við fyrirtæki sem móðir mín
átti. Við það hefur hún starfað síðan. f
fyrstu var móðir mín með henni en
skömmu fyrir lát hennar árið 1988
kom systir mín, Unnur Helga, inn í
rekstur fyrirtækisins með okkur. Þetta
er heildsölufyrirtæki sem heitir Rún
mér kenndur munur góðs og ills og
kennt að fara með bænir. Sem bam og
unglingur var ég einnig í KFUM. Á
bernskuárum fór ég stundum í sumar-
búðir á vegum Þjóðkirkjunnar og líka
í Vatnaskóg. Þetta hafði góð áhrif á
mig. Þessi þáttur í uppeldi mínu er
ábyggilega rót þess að ég er trúaður
maður. Ég fer samt ekki í kirkju að
staðaldri, miklu fremur á ég traust í
trúnni innra með mér. Mér kom þetta
til góða þegar ég kom að björgunar-
málum vegna snjóflóðanna á Vest-
fjörðum. Ég var reyndar staddur í
Danmörku þegar snjóflóðin féllu í
Súðavík. Ég þurfti að hringja upp í
Landsbjörgu þennan morgun en hafði
þá enn ekki frétt af slysinu. Þar ríkti
mikill drungi og sorg. Ég fór heim
daginn eftir um leið og ég gat komist í
flugvél og fór að vinna með félögum
mínum við skipulagsmál vegna
björgunarstarfanna. Þegar snjóflóðin
féllu á Flateyri var ég hér heima. Það
var pípt á mig um nóttina og ég ætlaði
ekki að trúa því þegar vaktþjónustan
sagði mér að annað snjóflóð væri
fallið á Flateyri og útlit væri fyrir að
það væri mjög stórt. Þetta var með
ólíkindum. Við vorum reynslunni
ríkari frá Súðavík og viðbrögð okkar
hjá björgunarsveitunum vom þjálfaðri
en í fyrra tilvikinu.
„Baklandið“ er gott í lífi Jóns
Að undanskildu fyrsta búskapar-
árinu og vemnni á Barkarstöðum hafa
þau Jón og Halla alltaf búið í Kópa-
vogi. „Eftir að við komuni suður á ný
keyptum við íbúð í Lundarbrekku.
Þaðan fluttum við í Álfatún og frá
1992 höfum við verið hér að Fífu-
hjalla 21," segir Jón. Ekki verður
annað sagt en að þau hjón hafi búið
vel um sig og fjölskyldu sína. Hús
þeirra, vandað og traust, stendur á
góðum stað í Suðurhlíðum Kópavogs.
og flytur inn ýmiskonar fatnað. Einnig
starfrækjum við tvær verslanir, Kello
og Blu di blu á Laugaveginum. Ég
sneri mér alveg að starfi við fyrirtæk-
ið árið 1994 og hef haft það sem aðal-
starf síðan. Þó að ég hafí auðvitað
verið mjög nátengdur þessum rekstri
frá því hann hófst árið 1985 þá var
það mikil ákvörðun að gegna sínu
aðalstarfi hjá þessu fyrirtæki. Það
gerði þær kröfur að þetta gengi vel og
við gætum framfleytt okkur vel á
þessu. Þetta hefur gengið eftir og nú
starfa tólf manns hjá fyrirtækinu, ég
og ellefu konur. Við höfum fengið á
okkur áföll eins og gerist í svona
rekstri en okkur hefur tekist að kom-
ast yfír það. Við erum búin að eiga
viðskipti við Kello síðan 1983. Þá var
það nánast nýtt fyrirtæki og smátt í
sniðum. Við hittum forsvarsmenn þess
á sýningu rétt eftir stofnun þess og nú
er Kello orðið stórfyrirtæki á norræn-
an mælikvarða."
Á traust í trúnni
Eins og sést á fyrrgreindu hefur Jón
Gunnarsson unnið fjölbreytt störf til
sjós og lands og jafnframt sinnt kröfu-
hörðu tómstundastarfi með björgunar-
sveitum. Slík reynsla hlýtur að kalla á
afstöðu til ýmissa mála sem þýðingar-
mikil eru fyrir innra líf manneskjunn-
ar. Hver er til dæmis afstaða Jóns til
trúmála? „Ég tel mig trúaðan. Móðir
mín var ákaflega trúuð og faðir minn
er það líka. Ekki það að fjölskyldan
væri sérleea kirkjurækin heldur var
„Héðan sést vel yfir svæðið sem var
óbyggt land með trönum og hjöllum í
æskutíð minni," segir Jón. Innan
stokks hefur verið vandað til vals á
húsmunum og annari hýbýlaprýði.
Stofan er stór og björt og skrifstofan,
þar sem Jón segir undan og ofan af
högum sínum, ber eiganda sínum gott
vitni. Lítill sonur Jóns, hinn sex ára
gamli Arnar Bogi, kemur úr skólanum
og er heimilisbragnum ennfremur
góður vitnisburður, kurteis drengur og
skýr í tali. Það fer ekki á milli mála að
„baklandið" er gott í lífi Jóns
Gunnarssonar. „Ég er ákaflega hepp-
inn maður, á góða Ijölskyldu og er
heilsuhraustur," segir hann þegar þessi
mál ber á góma. En hvers vegna
skyldi hann hafa ákveðið að bjóða sig
fram til Alþingis. „Menn úr hópi vina
og samstarfsmanna hafa hvatt mig til
að gefa kost á mér til þessara starfa,
ekki síst menn sem starfað hafa með
mér í samtökum sem ég hef enn ekki
nefnt til sögunnar en ég gegni for-
mennsku fyrir. Sjávarnytjar heita þau
og eru samtök áhugamanna um skyn-
samlega nýtingu auðlinda hafsins. Við
leggjum áherslu á, teljum það raunar
grunnforsendu, að þessi þjóð hafi
sjálfsákvörðunarrétt um nýtingu þess-
ara auðlinda og nýti þær á sjálfbæran
hátt samkvæmt ráðleggingum vfsinda-
manna sem við treystum. Við teljum
til dærnis að rétt sé að nýta hvala-
siofninn í samhengi við nýtingu ann-
arra sjávardýra og fiska. Sjávarnytjar
snúast að bessu levti talsvert um sjálf-
AUGLÝSING
■
stæði þjóðarinnar. Á Bandaríkjaþingi
er komin fram tillaga um að afnema
þennan rétt strandríkja og stofna ein-
hvers konar alþjóðafiskveiðiráð. Við
gætum rétt séð stöðu okkar ef mál
myndu skipast þannig.”
Kvótamál og gagnagrunnur
Jón kveðst hafa fastmótaða skoðun
í hinu umdeilda kvótamáli. „Gagnvart
fiskistofnunum er ekki uppi á borðinu
neitt kerfi sem stýrt getur betur skyn-
samlegri nýtingu fiskistofnanna,"
segir hann. „Hitt er annað mál að
þetta kerfi hefur fleti sem almenning-
ur er mjög óánægður með. Þegar fólk
er að ræða um kvótamálið er það í
raun ekki að ræða um stýringu veið-
anna, flestir em held ég sáttir við það.
Fólk er að tala um að taka gjald fyrir
veiðileyfið. Ekki síst er fólk ósátt við
að menn geti selt fyrirtæki sín fyrir
óraunverulega hátt verð; þetta sættir
fólk sig ekki við. Kvótakerfið var
enda ekki hugsað með það fyrir aug-
um að menn sem vildu hætta í starfs-
greininni gætu makað krókinn og hætt
sem vellauðugir menn. Á þessum
vanda þarf að taka að nn'nu mati og ég
er raunar hissa á að útvegsmenn og
stjórnvöld skuli ekki taka höndum
saman og sníða þessa vankanta af
kerfinu. Ekki er það f hag útvegs-
manna að hafa þetta svona áfram."
Jón segist í stómm dráttum vera
hlynntur gerð miðlægs gagnagmnns
sem svo mikið hefur verið rætt um að
undanfömu. „Að því tilskildu þó að
hægt sé að tryggja dulkóðun á upplýs-
ingum sem þar koma fram, svo að alls
ekki sé hægt að rekja upplýsingamar
til tiltekinna einstaklinga," segir hann.
„Séu þau skilyrði uppfyllt held ég að
þama sé um gott mál að ræða. Hvað
einkaleyfið snertir þá verða menn að
fá að njóta þess að koma fyrstir fram
með eitthvert mál. Hversu lengi einka-
leyfið skal vara er hins vegar um-
deilanlegra. Eina hugmynd má nefna í
þessu sambandi: Menn hafa komið
með hugmynd um að allir þeir sem
leggja fram upplýsingar eignist um
leið hlut í fyrirtækinu. Þetta þarf að
_______Kvótakerfið
var... ekki hugsað
með það fyrir augum
að þeir, sem vildu
hætta í starfsgreininni,
gætu makað krókinn
og hætt sem vell-
auðugir menn.
skoða. Menn rnega ekki horfa framhjá
því að þarna getur verið um að ræða
eitt stærsta skref sem við stöndum
frammi fyrir gagnvart sjúkdómum og
lækningu þeirra."
Jón hefur lengi starfað mikið að
félagsmálum. „Þó að ég liafi ekki
verið í forystu í stjómmálastarfi þá
var ég nokkuð virkur í starfi Sjálf-
stæðisflokksins og var í stjórn kjör-
dæmisráðs fyrir norðan og flokksins
þar á ákveðnu tímabili. Ég hef og sótt
langflesta landsfundi flokksins frá
árinu 1983, ekki þó alla. Ég hef verið
flokksbundinn sjálfstæðismaður frá
tvítugsaldri," segir hann. „Ég hef mik-
inn áhuga á að starfa að stjórnmálum.
í samtökum sem ég hef starfað fyrir
hef ég starfað mikið með opinbemm
aðilum, svo sem alþingismönnum og
fulltrúum ráðuneyta. Þetta að við-
bættri þeirri hvatningu, sem ég hef
áður getið um, hefur ráðið þeirri
ákvörðun minni að bjóða mig fram til
starfa á Alþingi íslendinga ef ég fæ til
þess umboð kjósenda.
Atvinnumál og heilbrigðismál
Þau málefni sem ég hef mestan
áhuga á að sinna á þessum vettvangi
em atvinnumál. Það þarf ekki að líta
langt aftur f tímann til þess að sjá
tímabil þar sem mikið atvinnuleysi
var viðvarandi. Þó að atvinnuleysi
hafi minnkað og meiri stöðugleiki ríki
þá er nauðsynlegt að halda áfram á
þeirri braut. Ég hugsa einnig mikið
um heilbrigðismál ekki sfst í ljós þess
ástands sem ríkir í heilbrigðisstofnun-
um okkar. Mér finnst óþolandi að ár
eftir ár skuli þessar stofnanir okkar
vera í upplausn vegna þess að fólk er
að segja þar upp störfum og svo er
verið að bjarga málunum á sfðustu
stundu með tilheyrandi kostnaði. Við
þetta ástand er illt að búa bæði fyrir
sjúklinga, aðstandendur og starfs-
menn. Ég vil hafa heilbrigðisþjónust-
una okkar í góðu lagi, almenningur
treystir henni vel ennþá. Við emm
ekki langt frá meðaltali OECD ríkj-
anna hvað kostnað snertir á hvern ein-
stakling og ekki væri rétt að auka á þá
byrði. Ég held hins vegar að auka ætti
ábyrgð starfsfólks á rekstri stofnan-
anna og láta það um leið njóta þess ef
afköst aukast og rekstur batnar. Með
þessu móti gæti raunkostnaður
lækkað.
Öryggismál og forvarnarstarf
gegn vímuefnum
Ég hef einnig mikinn áhuga á
almannavömum og öryggismálum
enda hef ég starfað mikið að slíkum
málum og þekki talsvert til þeirra. Við
vitum að ákveðnir atburðir eru
náttúmlögmál í þessu landi og munu
halda áfram að gerast. Það sem við
getum gert er að undirbúa okkur sem
best til að taka á móti áföllum. Við
þurfum að gera vísindamönnum okkar
kleift að stunda sem best sínar rann-
sóknir á þeim svæðum sem hættuleg
eru og þar sem búast má við náttúru-
hamförum. Þannig gætu þeir haft
aukið svigrúm til að vara okkur við og
gera okkur grein fyrir afleiðingunum.
Þama er talsvert verk óunnið; á þessu
sviði er hægt að gera betur þótt ýmis-
legt hafi þegar verið gert. Vímuvanda-
mál em líka málefni sem ég vildi
sinna betur. Við hækkun sjálfræðis-
aldurs fer biðtími ungra fíkniefnaneyt-
enda eftir meðferð úr 30 dögum upp í
átta mánuði að meðaltali. Þetta er
óþolandi ástand. Flestir ættu að geta
sett sig inn í hvemig það er að vera
foreldri með barn sem hefur villst af
réttri leið og hafa engin ráð til að
koma því til hjálpar á skipulagðan
hátt. Á endanum lendir þetta á fjöl-
skyldunni með þeim hörmulegu
afleiðingum sem slíkt getur haft í för
með sér. Þama þurfum við að standa
okkur betur. En fyrst og fremst þurf-
um við að auka forvamarstarfið. Ég er
Það er grunnforsenda
að íslendingar hafi
siálfsákvörðunarrétt
um nýtingu á
auðlindum hafsins og
nýti þær á sjálfbæran
hátt.
á því að það ætti að vera hluti af
skólastarfinu; það er það ekki í dag.
Ég held að forvamarstarf standi á
brauðfótum og hafi ekki hlotið þá
athygli sem það þarf að njóta. Það em
til samtök í þessu landi sem hægt væri
að gera samning við þannig að þessi
mál væm í góðum farvegi; að því þarf
að vinna. Það þarf að koma á fræðslu
um þessi mál í þremur efstu bekkjum
gmnnskólans og að námi, tengdu
þessum málum, Ijúki svo með ritgerð
um efnið. Það mætti gera kennslu um
fíkniefnavandann lifandi og áhrifaríka.
Þetta er leið sem myndi skila okkur
árangri.
Um tíma var talsvert um það rætt
að það vantaði konur í framboð fyrir
Sjálfstæðisflokkinn í Reykjaneskjör-
dæmi. Ég átti tal við einn ágætan
þingmann um þessi mál og var í því
sambandi rætt um ýmsar konur sem til
greina gætu komið. Þingmaðurinn
hafði við orð að hann væri dálítið
„svekktur" yfir að tiltekin kona hefði
ekki farið fram. „Hún hefur hlotið
rétta uppeldið til þess að fara inn á
þing. Hún hefur starfað mikið í opin-
bera geiranum, verið í forystu í
pólitískum samtökum og hefur þannig
réttan grunn," sagði hann. Ég hef
hugsað um þetta og get ekki séð að til
sé neinn „réttur" grannur fyrir störf á
Alþingi. Ég held miklu frekar að
nauðsynlegt sé að inni á Alþingi sé
fólk með sem víðtæktasta reynslu úr
hinum ýmsu greinum samfélagsins.
Ég held að gott sé að hafa þar fólk
sem hefur reynt ýmislegt sjálft, hefur
staðið á eigin fótum, fólk sem hefur
sjálft leitað úrræða og fundið þau og
er tilbúið til að leita á sama hátt leiða
og úrræða í hinum samfélagslegu
málum sem koma til kasta Alþingis."
Stuðningsmenn