Morgunblaðið - 17.10.2000, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 17.10.2000, Blaðsíða 14
14 ÞRIÐJUDAGUR 17. OKTÓBER 2000 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Heimurinn er heima - fjölmenningarlegt samfélag á Islandi Dansatriði vöktu óskipta athygli í fjölmenningarlegri veislu á vegum Reykjavíkurborgar og samtakanna Fjölbreytni auðgar á fimmtudagskvöldið. Morgunblaðið/Jón Svavarsson Afrískar trumbur voru barðar af innlifun. ISLENSKT samfélag verður fjölþjóðlegra með degi hverjum. Löngu er orðið tímabært að efnt sé til opinnar umræðu um stefnumót- un í málefnum innflytjenda og fjölmenning- arlegt samfélag á íslandi. íslendingar voru lengi einangruð þjóð og geta komist hjá ým- iss konar vanda með því að sækja í smiðju annarra þjóða, að því er fram kom á ráð- stefnu undir yfirskriftinni Heimurinn er heima á Grand Hótel á fimmtudag og föstu- dag. Saskia Sassen, prófessor í félagsfræði við Chicago-háskóla og gestaprófessor við Hag- fræðiskóla Lundúna, reið á vaðið á föstu- dagsmorguninn. Sassen vakti athygli á því hversu gagnleg fortíðin gæti verið til þess að leita svara við brennandi spurningum nútím- ans. Við þyrftum ekki að óttast að innflytj- endur væru endalaus flóðbylgja. Sagan hefði kennt okkur að flutningur fólks á milli landa einkenndist af risi, hápunkti og hnignun. At- hyglisvert væri að aðeins minnihluti hverrar þjóðar hefði leitað sér betri lífskjara í öðrum löndum um opin landamæri í gegnum tíðina. Sá hópur virtist eiga það sammerkt að hafa fulla trú á því að geta með afgerandi hætti haft áhrif á lífskjör sín, t.d. hefði komið í ljós að ákveðinn hópur innflytjenda frá Suður- Ameríku í Bandaríkjunum hefði óbilandi trú á að hinn svokallaði ameríski draumur væri í fullu gildi. Fólksflutningur væri gjarnan frá ákveðnum svæðum í gamla landinu til ákveð- inna svæða í nýja landinu. Samlandar hefðu visst aðdráttarafl og borgir umfram lands- byggð. Sassen vakti að lokum athygli á því að öflugt landamæraeftirlit kæmi ekki í veg fyr- ir að innflytjendur flyttust til eftirsóttra landa. Þeir sem hefðu nógu brennandi áhuga kæmust oftast í gegn. Hins vegar væri sá hópur ekki nándar nærri eins stór og ýmsir vildu vera láta því flestir vildu halda áfram að búa á heimaslóðunum, t.d. væri greinilegt að ekki væri jafnmikið um að fólk flyttist búferl- um milli Evrópusambandslandanna og haldið var í fyrstu. Dæmi væru um að innflytjendur hefðu tekið því fegins hendi að fá aðstoð við að komast aftur til heimalands síns. Því til stuðnings nefndi hún að um leið og hópur ólöglegra innflytjenda af mexíkóskum upp- runa í Bandaríkjunum hefði fengið vegabréf hefði hópurinn haldið heim á leið enda viss um að geta komið aftur til baka til starfa. Fyrirhöfnin þess virði Greg Pascal Zachary, blaðamaður á The Wall Street Journal í London og höfundur bóka eins og The Global Me, sagði að íslend- ingar flygju blindflug. Löngu væri orðið tímabært að efnt væri til opinnar umræðu um stefnumótun í málefnum innflytjenda á Islandi. Bráðnauðsynlegt væri að leggja lín- urnar og tryggja að sístækkandi hópi nýbúa væri veitt tilhlýðileg aðstoð við aðlögun. Að sjálfsögðu kostaði slíkt bæði tíma og peninga en hins vegar væri Ijóst að margfaldlega borgaði sig að hafa hraðar hendur og koma með því í veg fyrir ýmiss konar vandræði. Hann benti í Jwí sambandi á hversu gagnlegt yrði fyrir Islendinga að leita í smiðju reynslumeiri þjóða á borð við íra. Enginn segði að við ættum auðveld verk fyrir hönd- um. Á hinn bóginn væri engum vafa undir- orpið að fyrirhöfnin væri þess virði. Vaxandi Islendingar leiti í smiðju annarra þjóða Heimurinn er heima var yfírskrift ráðstefnu um fjöl- — — menningarlegt samfélag á Islandi á Grand Hótel fyrir helgi. Anna G. Ólafsdóttir fylgdist með og varð margs vísari um fjölmenningarlegt samfélag og stefnumótun í _____________málefnum innflytjenda._____________ fjöldi útlendinga hefði ýmsa kosti í för með sér, t.d. aukið vinnuafl, fleiri sérfræðinga að ótöldum öllum kostum fjölmenningarlegs samfélags. Gagnkvæmt ferli Bæði Mikael Rundquist, starfsmaður „Integrationsverket" í Svíþjóð, og Ingibjörg Pétursdóttir, aðstoðarframkvæmdastjóri Multikulturelles Forum í Lunen í Þýska- landi, lögðu áherslu á að innflytjendurnir hefðu sjálfir með málefni sín að gera. Hjá Rundquist kom fram að mikilvægt væri að innflytjendur væru innan en ekki utan samfé- lagsins. Að komið væri fram við innflytjendur sem einstaklinga, ekki hópa eða hóp, og reynt að nýta fjölbreytileikann. Innflytjend- ur væru auðlind og aðlögun gagnkvæmt verkefni tveggja þjóða. Ingibjörg byrjaði á því að víkja í fáum orðum almennt að inn- flytjendum í Þýskalandi. Innflytjendur eru talsvert fjölmennir í Þýskalandi eða 7,3 mil- ljónir (um 9% þjóðarinnar). Ein af ástæð- unum felst væntanlega í því að um leið og auðveldara hefur orðið fyrir rótgróna inn- flytjendur að fá ríkisborgararétt hefur verið gert að skilyrði að eldri ríkisborgararéttur falli niður, t.d. gera ný lög um ríkisborgara- rétt ráð fyrir að börn innflytjenda fædd í Þýskalandi fái þýskan ríkisborgararétt og ákveði sig 23 ára hvorum ríkisborgararéttin- um þau vilja halda. Ingibjörg sagði að talað væri um innflytjendur eins og einhvers konar vandamálahóp. Að þeir tækju vinnu frá Þjóð- verjum, nytu aðstoðar félagsþjónustunnar og væru á atvinnuleysisskrá. Auk þess væri gjarnan talað um þá í tengslum við glæpa- starfsemi. Alls eru 3,7 milljónir eða 9% þjóð- arinnar atvinnulausar. Þar af eru um 520.000 eða tæplega 14% atvinnulausra innflytjend- ur. Mun meiri líkur eru á að innflytjandi verði atvinnulaus en Þjóðverji. Yfirleitt er innflytjandinn minna menntaður, hefur ekki fullkomna málakunnáttu og sinnir láglauna- starfi. Jákvæðu fréttirnar eru að nánast jafn- algengt er að innflytjendur séu með sjálf- stæðan atvinnurekstur og Þjóðverjar. Um 280.000 innflytjendur eru með sjálfstæðan rekstur og veita meira en milljón manns störf í sínum rekstri. Ingibjörg sagði að í borginni Liinen væru Tyrkir langstærsti hluti innflytjenda. Sam- skiptin hefðu ekki alltaf gengið vel, t.d. vegna tungumálaerfiðleika og í tengslum við fjölgun Tyrkja í ákveðnum hverfum. Nokkrir menn hefðu í framhaldi af því ákveðið að hittast til að leita lausnar á vandanum. Uppúr því hefði sprottið Tyrknesk-þýska fjölskyldu- og menningarfélagið. Um leið og borgin útveg- aði félaginu húsnæði var nafninu síðan breytt í Multikulturelles Forum. Nú eru um 150 manns í félaginu, 40% Tyrkir, 30% Þjóðverj- ar og 30% af öðru bergi brotin. Markmiðið er að efla skilning og samvinnu allra menning- arhópa og þjóðerna í Þýskalandi og eru verk- efnin af ýmsum toga. Ingibjörg lagði áherslu á að skilyrði væri að framkvæmdastjórn fyr- irtækisins væri í höndum innflytjenda með fagkunnáttu. Mikilvægt væri að þróa starf- semina í samráði við innflytjendurna sjálfa. Aðaláhersla hefði verið lögð á undirbúning, ráðgjöf og aðstoð við aðlögun innflytjenda á vinnumarkaði. Sérstök námskeið hefðu verið haldin með góðum árangri til þess að aðstoða konur við að komast aftur út á vinnumark- aðinn, sinna fullorðinsfræðslu og stuðningi við börn innflytjenda í skólum. „Á íslandi sé ég marga og spennandi möguleika til fjölmenningarlegrar vinnu," sagði Ingibjörg að lokum, „... þar sem ísland er í raun og veru stutt á veg komið í stefnu- mótun og vinnu sem snýr að málefnum inn- flytjenda. I því sambandi finnst mér mikil- vægt að læra af reynslu annarra landa, varast mistökin sem þau hafa gert en reyna þess í stað að þróa eitthvað nýtt og betra strax frá upphafi." Mesta fjölgunin frá A-Evrópu Sigurður Guðmundsson, skipulagsfræðing- ur og forstöðumaður byggðaþróunarmála í Þjóðhagsstofnun, talaði um þátttöku er- lendra ríkisborgara í íslensku hagkerfi og á vinnumarkaði. Hann byrjaði á að taka fram að 275.712 einstaklingar hefðu búið á landinu 1. janúar árið 1999. Þar af voru 269.191 (97,6%) íslenskir ríkisborgarar. Fæddir á ísl- andi voru 261.922 (95,0%). Alls voru 6.521 einstaklingur með erlendan ríkisborgararétt búsettur hér á landi þennan dag og þar af voru 719 fæddir á íslandi. Athygli vakti að af erlendum ríkisborgurum af asískum uppruna voru 69% konur miðað við 55% frá óðrum svæðum. Þá kom í ljós að dreifing erlendra ríkisborgara um landið er ekki í samræmi við skiptingu íbúanna eftir héruðum. Hlutfallið er lægst á Norðurlandi og langhæst á Vest- fjörðum þar sem tæplega 7% íbúanna og nær tíundi hver maður á vinnualdri er með er- lendan ríkisborgararétt. Um 3% barna á skólaskyldualdri og 4,3% barna á forskóla- aldri á Vestfjörðum eru ekki með íslenskan ríkisborgararétt. Fram kom að mesta fjölg- unin hefði orðið á fólki frá Asíu og Evrópu- löndum utan EES-svæðisins sl. ár. Einkum hefur fjölgunin orðið ör á aðflutningi fólks frá Austur- Evrópu og hefur því fjölgað um tæp- lega 40% á ári undanfarin tvö ár. Að lokum tók Sigurður fram að með vax- andi hagkerfi væru líkur á því að fólki af er- lendum uppruna fjölgaði á íslenskum vinn- umarkaði, „... þótt vonandi verði framleiðni- aukning vinnuafls þannig að þörfin verði ekki meiri en svo að takist að manna þau störf sem hér eru í boði með fólki sem lítur á ís- land sem æskilegan stað til þess að lifa lífinu á en ekki sem vinnubúðir til skamms tíma". Ungt fólk 2000 Antoinette Nana Gyedu-Adomako, félags- fræðinemi við Háskóla íslands, kynnti niður- stöður sínar úr rannsókninni Úngt fólk 2000 undir yfirskriftinni „Ungir nýbúar á íslandi". I rannsókninni voru lagðir spurningalistar fyrir alla nemendur í 9. og 10. bekk íslenskra grunnskóla eða alls 6.250 nemendur. Alls áttu 434 annað móðurmál en íslensku - rúmir þrír fjórðu voru aldir upp á íslandi og einn fjórði alinn upp erlendis. Unglingarnir voru m.a. spurðir að því hvort að þeír hefðu drukkið einu sinni eða oftar sl. 30 daga. Um 25% unglinga með íslensku að móðurmáli svöruðu já, 30% unglinga með annað móður- mál en íslensku og aldir upp hér á landi og 17% unglinga með annað móðurmál en ís- lensku og aldir upp eriendis. Afgerandi mun- ur kom fram í svörum við spurningunni um hvort andleg h'ðan væri slæm. Um 21% ungl- inga með íslensku að móðurmáli svaraði já, 30% unglinga með annað móðurmál en ís- lensku og aldir upp á íslandi og 28% ungl- inga með annað móðurmál en íslensku og aldir upp erlendis. Alls sögðust 8% ung- linganna með íslensku að móðurmáli alltaf vera óánægð í skólanum, 18% unglinga með annað móðurmál og aldir upp hér og 12% unglinga með annað móðurmál og aldir upp erlendis. I : \
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.