Morgunblaðið - 17.10.2000, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 17.10.2000, Blaðsíða 12
12 ÞRIÐJUDAGUR 17. OKTÓBER 2000 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Landlæknir telur ekki þörf á að hækka bílprófsaldur Segir umferðarslysin ekki einkamál yfírvalda „SLYS eru ekki óheppnin ein. Varnir gegn slysum byrja og enda hjá okkur sjálfum, þjóðarsálinni. Frumkvæðið og ábyrgðin liggur fyrst og fremst hjá okkur sjálfum," er efni ályktunar sem samþykkt var á landsþingi um slysavarnir. Sig- urður Guðmundsson landlæknir sagði þar meðal annars að ekki ætti að endurnýja ökuleyfi þeirra sem væru háðir vímuefnum eða ofnot- uðu lyf. Landlæknir vísaði í reglugerð frá árinu 1997 um að ekki mætti veita ökuleyfi þeim sem ofnotuðu lyf og áfengi. Hann sagði þessari reglu ekki framfylgt og taldi það að ein- hverju leyti læknum að kenna. Sigurður varpaði fram þeirri spurningu hvort íslendingar gætu breytt hegðan sinni í umferðinni og ábyrgðin væri okkar, ökumannanna sjálfra. Hann minntist á unga öku- menn og sagði vitað að hlutfall þeirra í slysum væri hátt en hann kvaðst ekki sannfærður um að hækkun ökuleyfisaldurs í 18 ár myndi bæta þar úr, það væri að Slysavarnaráð efndi fyrir helgína til lands- þings um slysavarnir og var yfírskrft þess: Eru slys óheppnin ein? Var rætt um þrjá málaflokka: Skráningu slysa, umferðarslys og slys í frítíma. Jóhannes Tómasson fylgd- _____ist með nokkrum fyrirlestranna._____ sínu mati aðeins frestun á vandan- um. Benti hann á þá leið að ungir ökumenn yrðu að endurnýja öku- skírteini sitt árlega fyrstu þrjú árin. Raunhæft að geta fækkað slysum um 20% Sigurður taldi markmið áætlunar dómsmálaráðherra um fækkun um- ferðarslysa um 20% á fimm árum raunhæf þrátt fyrir slysaöldu sum- arsins. Landlæknir sagði umferðar- slys ekki einkamál lögreglu, dóms- málaráðuneytis, heilbrigðisyfirvalda eða annarra slíkra aðila, heldur málefni þjóðarinnar allrar og ekki yrði unnt að draga úr vanda um- ferðarslysa nema við öll vildum sjálf. Þekking og viðhorf væru und- irstaða að breytni og erfitt væri að rísa undir ábyrgð nema menn gerðu sér grein fyrir þýðingu þess hvað hegðan í umferðinni skipti miklu máli. Orsökin er hjá ökumönnum „Meginorsök umferðarslysa er al- veg Ijós, hún er hjá okkur sjálfum, hún er hjá ökumónnunum. Við vit- um um þá þrjá þætti sem valda mestu, þ.e. að nota ekki bílbelti, að aka drukkin og aka of hratt," sagði landlæknir og gerði umferðarmenn- ingu að umtalsefni, sagði að þar giltu orð Biblíunnar um að „það sem þér viljið að aðrir menn gjöri yður það skuluð þér og þeim gjöra". Sagði hann nauðsynlegt að ná þessu hugarfari þegar umferðin væri annars vegar. Sigurður taldi hægt að bæta um- ferðarmenningu með meiri skólun og hæfnismati og til dæmis með endurmenntun þeirra sem yllu slys- um. Hann benti einnig á hættu þess að nota farsíma í akstri. Hann taldi rétt að setja reglur um notkun handfrjáls búnaðar við farsímanotk- un í bílum. Bflbelti í öllum gerðum bfla Þá varpaði landlæknir því fram hvort ekki væri rétt að útvíkka skyldunotkun bílbelta. Hún ætti að vera skylda í gómlum rútum sem nýjum, strætisvögnum og leigubíl- um. Með því væri verið að senda skilaboð um þýðingu öryggisbelta á öllum sviðum. Brýnt að meta áhættu af ferðum í óbyggðir Skipu- leggja þarf viðbrögðin betur MEÐ auknum ferðum á hálendið og svæði langt utan alfaraleiðar er nauðsynlegt að skipuleggja betur viðbrögð við slysum á þessum stöð- um, var meðal þess sem Kristbjörn Óli Guðmundsson, framkvæmda- stjóri Slysavarnafélagsins Lands- bjargar, gerði að umtalsefni í erindi sínu á landsþinginu. Kristbjörn Oli sagði slys á vél- sleðum hafa aukist, ekki þyrfti að minnast á rútuslys í sumar og oft yrðu einnig slys tengd hesta- mennsku. Langt væri fyrir ferða- langa að sækja hjálp og nefndi hann sem dæmi að tveir lögreglumenn á vakt á Húsavík yrðu að bregðast við og sinna slysum allt upp á Vatna- jökul, í nokkur hundruð km fjar- lægð, ef boð kæmi um slys þar til Neyðarlínunnar væri haft samband við Húsavík. Hann kvaðst ekki vilja gera lítið úr þætti lögreglunnar en ljóst væri að fleiri aðilar kæmu til og huga þyrfti betur að skipulagi. Hann sagði samvinnu lögreglu, sjúkraflutningamanna og björgun- araðila mjög góða en nauðsynlegt væri að fyrir hendi væri skipulag um hvernig bregðast ætti við þegar slys yrðu fjarri byggð. Ferðaþjónustan geri áhættumat Framkvæmdastjórinn sagði brýnt að ferðaþjónustuaðilar gerðu áhættumat á þeim stóðum sem ferðast væri til með hópa og við- bragðsáætlun. Sagði hann lítið um slíkt hérlendis en nefndi að Addís hefði þó komið upp slíku kerfi sem kynnt hefði verið björgunarsveit- um. Hann gerði vamir við Gullfoss að umtalsefni og sagði fráleitt ann- að en girða af gilbrúnina neðan við fossinn þar sem gras væri jafnan blautt og hált. Þar hefði ferðamaður af erlendu bergi brotinn fallið niður og farist á síðasta ári og lýsti hann eftir að bætt yrði úr á þessum fjöl- farnasta ferðamannastað landsins. Morgunblaðið/Halldór Kolbeins Jens M. Lauritsen, sérfræðingur frá Danmörku, var meðal fyrirlesara á landsþingi um slysavarnir sem haldið var á vegum Slysvarnaráðs. Setning markmiða brýn í slysavörnum SETNING markmiða er brýn þeg- ar slysavarnir eru annars vegar en þau er hægt að setja þegar upp- lýsingar og tölfræði liggja fyrir um slysaþróun, sagði danski sérfræð- ingurinn Jens M. Lauritsen í sam- tali við Morgunblaðið. Hann var meðal fyrirlesara á landsþingi um slysayarnir og fjallaði hann þar um hagnýtingu tölfræðilegra upplýs- inga um slys. Lauritsen sagði landsnefnd um umferðaröryggi í Danmörku ný- lega hafa sett fram áætlun um markmið til ársins 2012. Ætlunin væri að draga úr slysum sem or- sökuðust af hraðakstri, slysum á hjólreiðamönnum, slysum á hættu- legum gatnamótum og slysum vegna ölvunaraksturs. Hann sagði hverju byggðarlagi í sjálfsvald sett til hvaða forvarna það gripi, nefnd- in setti fram eins konar hug- myndabanka um aðgerðir og áætl- anir um kostnað. Hann benti á sem dæmi að hraði skipti mjög miklu máli varðandi slys á gangandi fólki. Ef ekið væri á gangandi á 45 km hraða hlytu yfir 40% þeirra varanlegan skaða en ef hraðinn væri aðeins 35 km lækkaði hlutfall þeirra í innan við 20%. Færri slys á hringtorgum en gatnamótum Lauritsen nefndi sem dæmi að danska vegagerðin hefði látið breyta vegamótum á sjö fjölförn- um þjóðvegum landsins fyrir fimm árum. Þá hafði komið í Ijós eftir tveggja til fimm ára athugun að umferðarslys voru tíð á þessum vegamótum og var þeim þá breytt í hringtorg. Eftir það fækkaði slys- um um 80% og eignatjón minnkaði um 25%. Á nokkrum fáfarnari þjóðvegum var einnig gripið til sömu aðgerða og dró úr slysum þar um 66%. Segir Lauritsen það m.a. vera vegna þess að ökumenn urðu að fara hægar um hringtorg en gatnamót þar sem annar vegur- inn hafði réttinn. Miðað við að meðalkostnaður við hvert slys væri sem svarar einni milljón íslenskra króna sagði Lauritsen þetta þýða mikinn sparnað. Lauritsen nefndi líka dæmi um rannsóknir eða athuganir á orsök- um slysa, t.d. á öldruðum, og benti á ákveðið sinnuleysi í því sam- bandi. Þegar gamalt fólk hrasaði eða dytti væri kannski ekki hugsað mikið meira um en að hlúa að því. Ekki væri grafist fyrir um orsök þess að viðkornandi féll en það væri hins vegar merki um að eitt- hvað gæti verið að. Morgunblaðið/Jón Svavarsson Varaformaður Slysavarnaráðs Slys mesta félags- og heilbrigðis- vandamálið SLYS eru mesta félags- og heil- brigðisvandamál íslensku þjóðar- innar og þau kosta samanlagt um 30 milljarða króna á ári, var meðal þess sem kom fram í fyrirlestri Brynjólfs Mogensen, læknis og varaformanns Slysavarnaráðs, á landsþingi um slysavarnir sem haldið var á föstudag af Slysavarna- ráði. Yfirskrift þess var: Eru slys óheppnin ein? Brynjólfur ræddi um þýðingu samræmdrar slysaskrán- ingar og hvemig nýta mætti upp- lýsingar hennar til forvarna. Brynjólfur sagði kostnað við slys hlaða utan á sig og ef allt væri talið væru slysin langmesta félags- og heilbrigðisvandamál þjóðarinnar og hér á landi mættum við þola flest glötuð starfsár vegna ótímabærs dauða ungs fólks, þeirra sem látast í slysum. „Mun fleiri en þeirra sem deyja úr krabbameini eða hjarta- og æðasjúkdómum," sagði læknir- inn. Brynjólfur sagði að í hinum vestræna heimi væru umferðarslys ein og sér í 8. sæti yfir félags- og heilbrigðisvandamál og að þau sköpuðu um helming alls kostnaðar við slys. Hann sagði að talið væri að kringum 60 þúsund manns slösuð- ust á hverju ári og árlegur kostnað- ur væri um 30 milljarðar. Upplýsingar notaðar í forvörnum Brynjólfur sagði mikilvægt að slysaskráning væri örugg og að menn vissu hvernig nota ætti upp- lýsingar hennar. „Við ætlum ekki að búa til töflur, við ætlum að nota upplýsingarnar til að fyrirbyggja slys." Hann sagði nauðsynlegt að einfalda skráninguna og að þar yrðu engar persónulegar upplýs- ingar, aðeins fjöldi, aldur og kyn og síðan tegund slyss og orsakir og hversu alvarlegt það væri. Nota mætti upplýsingarnar til frekari rannsókna, til samanburðar eftir landsvæðum, hvar og hvernig hugs- anlega þyrfti að grípa inn í með að- gerðir og þar fram eftir götunum. Hann sagði ísland fyrsta landið á norðurhveli jarðar sem tæki upp ít- arlega slysaskráningu. Ávinning af slysaskráningu sagði Brynjólfur vera aukna þekkingu og þann að minnka mætti þetta mesta félags- og heilbrigðisvandamál. Ekki væri hægt að leysa vandann en mögulegt ætti að vera hægt að minnka hann. Draga mætti lærdóm af orsökum slysanna og nota í for- varnir. Ef takast mætti að draga úr slysum og kostnaði vegna þeirra um 1% spöruðust 300 milljónir króna árlega. Það þýddi 1,5 millj- arða á fimm árum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.