Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1976, Blaðsíða 120

122
ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS
Á blöðunum eru alls 10 atriði og fylgja uppdrættir fjórum þeirra
(nr. 1, 4, 5 og 6). Blöðunum má skipta í tvo flokka sem eru til
komnir hvor með sínu móti. Sex fyrstu atriðin varða gripi í kirkjun-
um í Vatnsfirði, Ögri og á Eyri í Seyðisfirði, en hin fjögur eru um
helgidómaskrín og vatnskarla, sem orðið hafa á vegi Árna í Árnes-
sýslu og Skaftafellssýslu. Lesmálið á sex fyrstu blöðunum virðist
allt vera með sömu hendi nema ef til vill nr. 1; það blað sver sig ekki
eins ótvírætt til sama skrifara, en þó er líklegast að einnig það sé frá
sama manni runnið; ekki skrifa menn alltaf nákvæmlega eins frá
degi til dags, og munu menn geta reynt slíkt á sjálfum sér. Hér verður
talið að öll blöðin sex séu skrifuð af sama manni. Að vel athuguðu
máli og höfðu samráði við sérfræðinga Stofnunar Árna Magnús-
sonar á Islandi tel ég að fullyrða megi að þetta sé rithönd Magnúsar
Einarssonar á Jörfa og Vatnshorni í Haukadal í Dalasýslu (d. 1752).
Hann var um tíma skrifari Árna Magnússonar og vann seinna mikið
fyrir hann, gerði uppskriftir eftir handritum og dró upp innsiglis-
myndir (Sigilla islandica I, bls. xij—xiij). Á jarðabókarferð Árna
um Norður-ísafjarðarsýslu sumarið 1710 var Magnús með honum
sem skrifari, og í handriti jarðabókarinnar, sem nú er geymt í Þjóð-
skjalasafni, býðst því hið besta tækifæri til að kynnast skriftarlagi
hans. Er ekki um að villast að þar er sama höndin og á kirkjugripa-
blöðunum. Rithönd Magnúsar er einnig á ýmsum minnisgreinum
sem fylgja innsiglismyndunum svo sem sjá má í Sigilla islandica,
og má nefna sem eitt dæmi af mörgum lýsinguna á innsigli Ásgríms
ábóta á Þingeyrum (I, bls. 194—200). Vafalaust er þar sama höndin
og á jarðabókinni og kirkjugripagreinunum. En því er fjölyrt svo
mjög um þetta mál hér að það skiptir miklu þegar reynt verður að
gera sér skynsamlega grein fyrir hver vera muni höfundur minnis-
greinanna og þó einkum uppdráttanna sem þeim fylgja, og reyndar
hvernig þessi blöð muni vera undir komin. Verður aftur að því
vikið þegar fjallað hefur verið um sex fyrstu blöðin hvert fyrir sig,
sjá bls. 151—154.
Af fjórum síðustu blöðunum eru þrjú (nr. 7, 8 og 10) með al-
kunnri og auðþekktri hendi Árna Magnússonar sjálfs, en eitt (nr. 9)
með hendi einhvers skrifara hans, líklega helst Þórðar Þórðarsonar
að hyggju sérfræðinga Árnastofnunar.
Hér á eftir eru textar minnisgreinanna prentaðir stafrétt að öðru
leyti en því að bönd eru leyst upp án auðkenningar. Flest eru þau
fólgin í því að strik er yfir samhljóðum til að tákna að þeir séu tvö-
faldir. Víða er erfitt að skera úr hvort orð hefst á upphafsstaf eða