Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1895, Blaðsíða 34

Eimreiðin - 01.01.1895, Blaðsíða 34
34 sanna það, að veikinni veldur baktería ein; það er svepptegund, sem er miklu minni en svo, að hún sjáist með berum augum. Hún timgast ekki nema í líkömum manna og ýmsra dýra, en getur lifað svo mánuðum skiptir þur í loptinu, ryki, íötum, o. s. frv. og náð aptur þroska og tímgun, ef hún kemst í dýr. Suðuhiti drepur hana. Þessi sama bakteria getur einnig valdið átu í beinum og liða- mótum, sárum á hörundi, bólgu i eitlum (»kirtlaveiki«); í suttu máli, hún veldur þeirri veiki, sem einu nafni er nefnd berklasótt. Svo er hún kölluð af því, að í öllum tegundum hennar má finna einkennilegar örður í hinum sjúku líkamspörtum. Þær sjást varla með berum augum og eru kallaðar berklar1. Lungnatæring er ein tegund berklasóttar; hún er með öðrum orðum berklasótt í lungum. Lungnatæring ræðst einkurn á ungt fólk, frá fermingu og fram á þrítugsaldur. Börnum þeirra, sem hafa veikina, er miklu hættara en öðrum. Veikin er optast hægfara í fyrstu, svo að það er einatt erfitt fyrir sjúklingana að segja nákvæmlega, hvenær þeir hafi fengið hana; en opt byrjar hún eptir mislinga, andarteppu- hósta (»kíghósta«) og inflúenzu. I fyrstu fá sjúklingarnir hóstakjölt, optast þurrahósta, en smámsaman ágerist hóstinn og það fer að koma uppgangur, slím, síðar graptarblandað, opt með blóðrákum. Margir fá verulegan blóðspýting, stundum geysilega mikinn; stund- um kemur hann svo snemma í veikinni, að sjúklingamir segja, að hún hafi byrjað á þann hátt. Flestir sjúklingar missa snemma matarlyst, og opt fá þeir hitasóttarköst, einkum siðari hluta dags. Þeim hættir mjög til að svitna í svefni. Af öllu þessu sjer optast fljótt á þeim; þeir verða fölleitir og megrast; þeir verða mæðnir, í fyrstu aðeins við áreynslu, en síðar fá þeir andþrengsli, þó þeir haldi kyrru fyrir. Smámsaman dregur af sjúklingunum og þeir hætta að geta dregizt í fötin. Megurðin verður afskaplega mikil og loks veslast þeir upp. Margir fá undir andlátið sár innan í barkakýlinu, hæsi og sárindi þegar þeir renna niður matnum; eða sár detta innan í garnirnar með lítt stöðvandi niðurgangi. Aðrir sjúkdómar í lungunum, t. d. sullaveiki, geta hagað sjer 1 Aðrar þjóðir hafa látið sjer sæma að taka nafnið upp í mál sín. Slík arða er á flestum málum nefnd »tuberkeU (áherzlan á »berh-.) og veikin »tuber- hilosec Mjer virðist íslenzkunni ekki vera vandara um en öðrum málum. Orðið berkill er myndað á sama hátt og biskup af episcopus o. s. frv.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.