Morgunblaðið - 18.12.2005, Qupperneq 14

14 SUNNUDAGUR 18. DESEMBER 2005 MORGUNBLAÐIÐ
„Ég hélt nú á Silju yfir þröskuldinn!“
Sími 525 7000 www.eimskip.is
Það kostar aðeins 500 krónur að senda jólapakkann innanlands
ef þú getur borið hann inn í afgreiðsluna hjá okkur.
Upplýsingar um næsta afgreiðslustað Flytjanda færðu
á eimskip.is eða í síma 525 7000.
H
im
in
n
o
g
h
a
f
/
S
ÍA
Hvert er markmið þitt með þessari
bók og þessum pistlum?
Ég held að markmið mitt sénú aðallega að hjálpafólki, ef það er eitthvaðsem ég get hjálpað þvímeð. Það er að minnsta
kosti það sem veitir mér mesta
gleði.“
Eru þetta þá ráðleggingar?
„Nei, ég er líka að segja frá því
sem ég hef gert og gert vitlaust.
Varpa skýru ljósi á það og um leið
að gera ákveðna sjálfsrannsókn á
mér. Til dæmis þegar ég ætla að
gera eitthvað og það gengur ekki
upp athuga ég af hverju það gengur
ekki. Mér dettur oftast fyrst í hug
að það sé einhverjum öðrum að
kenna. Að annað fólk hafi með
heimsku sinni og barnaskap eyði-
lagt fyrir mér. Það hljómar strax
sem mjög aðlaðandi afsökun en þeg-
ar ég hugsa það betur fara spjótin
að beinast meir og meir að sjálfum
mér. Mér finnst gaman að skoða það
hvað ég er mikill gerandi í mínum
mistökum. Kannski varpar það ljósi
á aðstæður annarra. Ég hef líka til
dæmis mikið skrifað um efnishyggj-
una, það er að segja að maður nái
einhverri lífsfyllingu í gegnum efn-
ishyggjuna sem er alger misskiln-
ingur. Ég er ekkert að vanvirða efn-
isheiminn heldur bara reyna að
útskýra að maður höndlar ekki
hamingjuna í gegnum heiminn frek-
ar en jógúrt. Ef maður á rosamikið
af jógúrti verður maður ekkert fer-
lega hamingjusamur. Með fullri
virðingu fyrir jógúrti. Ég vil bara
benda á að það virðast vera dálítið
margir að reyna að finna lífsfyll-
inguna í efnishyggjunni.“
Hvenær byrjaðirðu að spá í lífið á
þennan hátt og af hverju?
„Ég bara neyddist til þess eigin-
lega,“ segir Jón og hugsar sig eilítið
um … „ég var búinn að fara ákveðna
leið í lífinu sem var röng og það kom
að því að ég komst ekki lengra. Þá
fór ég að horfast í augu við það.“
Var það eitthvert ákveðið atvik
sem varð til þess að þú komst ekki
lengra á þessum vegi?
„Nei það var frekar röð atvika
sem komu mér til að átta mig. Eins
og þegar ég var í þessu gríni,“ segir
Jón og hugsar sig um. „Mér leið oft
illa í öllu gríninu. Öllum fannst ég
vera voða fyndinn en mér fannst það
ekki sjálfum. Þetta veitti mér ákaf-
lega litla gleði. Þegar ég gerði til
dæmis „Ég var einusinni nörd“ var
ég alltaf fullviss um að öllum þætti
þetta hrútleiðinlegt. Ég beið alltaf
eftir því að einhver segði það við
mig.“
Fannst þér kannski á þessu tíma-
bili að þú værir búinn að blóðmjólka
grínið?
„Það getur verið, ég var búinn að
vera í Fóstbræðrum og Tvíhöfða og
mér fannst þetta ekkert skemmti-
legt. Eftir hverja sýningu á Ég var
einusinni nörd var ég oftast bara
þunglyndur og reyndar var ég yf-
irhöfuð þunglyndur á þessu tíma-
bili. Þetta var svona hápunkturinn á
tímabilinu, ég var í Tvíhöfða á
morgnana, við tökur á Fóstbræðr-
um á daginn og sýndi Ég var ein-
usinni nörd á kvöldin. Síðan var ég
andvaka á nóttunni með þunglyndi
og kvíða. Ég var ekki hamingjusam-
ur. Þegar maður er búinn að vera
þannig lengi hlýtur maður að spyrja
sig hvað maður sé að gera vitlaust
og af hverju þetta er svona.“
Finnst þér þú hafa verið ofurseld-
ur efnishyggjunni á þessum tíma?
„Já.“
Var það meinið?
„Já það var að miklu leyti meinið.
Ég var að leita eftir lífsfyllingunni í
gegnum efnishyggjuna, gegnum
hluti eins og viðurkenningu. Ég lifði
bara mjög yfirborðskenndu lífi.
Seldi mig út fyrir að vera eitthvað
sem ég var ekki. Ég sóttist eftir við-
urkenningu annarra, að aðrir væru
ánægðir með mig. Ég hugsaði að þá
yrði ég hólpinn. En ég var samt ekk-
ert ánægður með sjálfan mig. Það
má segja að ég hafi sóst eftir við-
urkenningu í gegnum viðurkenn-
ingu annarra.“
Varstu að einhverju leyti að gera
þessa hluti fyrir aðra?
„Já, ekki nema kannski hégóm-
lega fyrir sjálfan mig.“
Grín og alvara
Varstu á þessu tímabili að reyna
að vera fyndinn eða var þín eðlilega
framkoma bara fyndin?
„Já, já, ég var vísvitandi að reyna
að vera fyndinn.“
Fólk á að einhverju leyti erfitt
með að átta sig á bók þinni, þar sem
þú ert landsþekktur sem grínisti,
ertu að gera grín þar eða er þér fú-
lasta alvara?
„Sko,“ segir Jón og þegir um
stund, „ég er mikill húmoristi, er
frekar fyndinn og á auðvelt með að
gera fyndna hluti. Þetta er einn af
hæfileikunum sem ég hef. Það er
margt fyndið í þessum pistlum, ég
bendi á ákveðnar þversagnir í lífinu
eða tek djúpt í árinni. Svo er það
eins og aðrir mannlegir hæfileikar
að það hefur sínar skuggahliðar.
Eins og maður sem er góður í boxi.
Hann getur misnotað það með því
að berja einhvern sem á það ekki
skilið. Ég hef kannski misnotað
grínið að einhverju leyti, til dæmis í
formi kaldhæðni en þá sem mjög
hræddur maður sem ég var. Þá
byrjaði ég með hroka og út úr því
kemur ekkert gott. Ég lagði mig
fram við að gera hluti fáránlega og
snúa út úr og einhvern veginn láta
fólk ekki vita hvað ég væri að meina.
Ég bjó þannig um það að þetta væri
í fyndinni pakkningu, og leit svo á að
allir væru bjánar og vissu ekki
neitt.“
Vottar fyrir þessu gríni í pistlum
þínum í dag?
„Nei, ekki neitt.“
En það hlýtur að vera erfitt fyrir
fólk að trúa því þegar einn þekktasti
grínari landsins byrjar að skrifa um
Guð og kærleika?
„Ég skil það alveg og ég hef eig-
inlega furðað mig á því hvað fólk
hefur eiginlega verið fljótt að taka
mig í sátt og treysta mér. Ég skil
það mjög vel að fólk hugsi svona. En
aðrir hafa gert svona. Við sjáum
þungarokkara sem breytast í gosp-
elsöngvara og það hefur enginn
dregið það í efa að það sé einlægt og
heiðarlegt. Það segir enginn: „Er
þetta ekki bara eitthvert rokk-
grín?““
Tilgangur lífsins
Þú skrifar mikið um tilgang lífs-
ins í pistlunum, hefur þú fundið til-
gang lífsins?
„Hann er náttúrulega ekki ein-
hver einn,“ segir Jón og andvarpar.
„Sko, hann er margþættur. Ég hef
alveg fundið tilgang í lífinu, glatað
honum og fundið annan. En það eru
þarna atriði sem skipta mig miklu
máli og það er kærleikurinn og
þjónusta, það er að gefa, þetta spil-
ar stóra rullu í heildarmyndinni.“
Hvað er kærleikur fyrir þér?
„Ég get ekki alveg útskýrt þetta.
Kærleikurinn er Guð en ég get ekki
útskýrt Guð. En ég get séð nokkur
birtingarform kærleikans. Kærleik-
urinn kemur fram í þjónustu við
aðra og í því að fórna bæði tíma og
athygli fyrir aðra. Kærleikurinn er
líka eins og Taó, í taóisma er ekki
hægt að útskýra því að þá er það
orðið eins og þú segir að það sé. Það
er mjög erfitt að útskýra kærleik-
ann því að það er oft á svo persónu-
legan hátt. Maður getur ekki út-
skýrt það beint. Líkt og maður
getur stundum ekki útskýrt ást sína
á maka sínum. Fyrir mér er stærsta
dæmið um kærleika kærleikur Guðs
til okkar. Samkvæmt minni trú per-
sónugerðist Guð á jörðinni og varð
maður. Lifði hér um tíma í líkama
Jesú Krists og dó píslardauða á
krossi. Hann varð eins og við í þeirri
von að við myndum vilja verða eins
og hann. Það finnst mér mjög mikill
kærleikur.“
Hvenær uppgötvar þú kærleik-
ann, var það í þessu áfalli þínu?
„Ja, svona í hruninu, þessu efn-
ishyggjuhruni, sem er kannski dá-
lítið erfitt fyrir mig að útskýra
hvernig var. Það var eiginlega eins
og svona kerfisbundið hrun, líkt og
dómínóáhrif. Enda var líf mitt ákaf-
lega yfirborðslegt. Ég var bara eins
og leikmynd sem virkaði rosa falleg
utan frá en ekkert lá undir yfirborð-
inu. Það eina sem eftir stóð af mínu
lífi sem ég fann fyrir var Guð og
kærleikur hans. Mér finnst samt
erfitt að útskýra þetta.“
Frelsaðistu á þessum tíma eða
varstu trúaður fyrir?
„Já, ég var trúaður fyrir. En trúin
er ekki eitthvert ævarandi ástand
sem maður gengur inn í og er alltaf
í. Trú er mismikil og ég hef átt tíma-
bil þar sem ég hef verið mjög trúað-
ur og önnur tímabil þar sem ég hef
verið efahyggjumaður og ekki trú-
aður. Ég kannski gaf skít í Guð og
þetta sem trúin segir manni að vera,
til dæmis lítillátur, góður við fólk,
láta endalaust yfir sig ganga, bjóða
hina kinnina og helst að vera fátæk-
ur í anda. Vera auðmjúkur þjónn.
Mig langaði það ekki neitt. Mér
fannst þetta vera kjánaleg lífsspeki
sem gengi ekki upp á nokkurn hátt
nema bara fyrir fólk sem væri fast í
þeirri stöðu hvort sem er. Ég hafði
miklu stærri hugmyndir en þetta.
En þegar ég hef þurft á trúnni að
halda hef ég notfært mér hana. Þeg-
ar ég lendi síðan í þessum erfiðleik-
um, eða skipbroti lífs míns, ákvað ég
bara að taka Guð inn í líf mitt alger-
lega.“
Er þetta þá ekki bara enn eitt
trúartímabilið hjá þér?
„Nei því að ég hef ákveðið að
rækta trúna eins og garð. Maður
þarf að halda honum við og ef maður
reytir ekki arfann fer allt í órækt.
Ég ákvað að halda þessu við, ég hef
ekki, og fæ ekki leyfi til að fara með
allt í órækt.“
Hversu lengi ertu búinn að halda
garðinum hreinum?
„Hann er nú mishreinn en ég er
búinn að halda honum við í nokkur
ár. Þetta er nú aðallega bara arfi.“
Frelsið og trúin
Þú ræðir um frelsið í nokkrum
pistlunum. Rekst frelsið ekkert á
við hina íhaldssömu trú, kaþólsku
trúna, sem þú fylgir?
„Það er svo magnað með lífið, að
það er þversögn. Það er í rauninni
þannig að lífið er dauðinn. Mark-
miðið í lífinu er að deyja. Það er
frægur munkur sem hét Thomas
Merton sem var í klaustri í Ken-
tucky sem hét Gethsemani. Hann
var rithöfundur og ferðaðist mjög
mikið og hann sagði að alltaf þegar
hliðið lokaðist við heimkomu sína þá
upplifði hann að hann væri kominn í
frelsið innan veggjanna. Hann fann
frelsið innan klausturveggjanna en
ekki á ferðalögum sínum um heim-
inn. Ég upplifi mesta frelsið mitt í
trúnni og með Guði. Það er miklu
meira frelsi en í þessum heimi. Til
þess að ná þessu frelsi þarf að vera
hlýðni og agi. Fólki finnst það oft
vera skrýtið en lítum til dæmis á
jóga. Jóga virðist vera mjög einfalt
en jógar þurfa að beita sig miklum
aga, borða ákveðið fæði, fara í sömu
stellinguna, stunda sömu æfinguna
aftur og aftur. Þannig ná þeir frels-
inu í jóga. Það er ein af þversögn-
unum í lífinu, frelsið er ábyrgð.
Frelsi án ábyrgðar er kaos. Frelsið
er stórkostlegt ef maðurinn hefur
þroska til að njóta þess.“
En að lokum Jón, ert þú frjáls?
„Ég er eins frjáls og ég ræð við að
vera hverju sinni. Enn sem komið er
er ég bundinn á klafa þessa lífs og er
háður heiminum sem ég er að reyna
að slíta mig frá.“
Jón Gnarr gaf nýverið út bókina Þankagang en hún er samansafn pistla sem birst hafa í Fréttablaðinu ásamt fleirum nýjum. Mörgum hefur þótt erfitt að
átta sig á bókinni, sem fjallar mikið um trúmál, og Jóni þar sem hann er einn þekktasti grínisti landsins. Sigurður Pálmi Sigurbjörnsson settist niður
með Jóni og ræddi um grín, kærleika og Guð.
Gnarr er ekkert grín
Morgunblaðið/Sverrir
’Ég hef alveg fundiðtilgang í lífinu, glat-
að honum og fundið
annan. En það eru
þarna atriði sem
skipta mig miklu
máli og það er kær-
leikurinn og þjón-
usta, það er að gefa,
þetta spilar stóra
rullu í heildarmynd-
inni.‘