Morgunblaðið - 18.12.2005, Page 37

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 18. DESEMBER 2005 37
grein, sem er að verða til í hrossarækt er svo kap-
ítuli út af fyrir sig. Fyrir hálfri öld var litið á hesta í
sveitum landsins fyrst og fremst sem vinnuhesta.
Þeir drógu landbúnaðartæki þeirra tíma. Á þeim
var heyið flutt af engjum. Á þeim var farið í leitir.
Þessi nýting hrossanna heyrir til liðinni tíð. Nú er
það reiðhesturinn, sem stendur fyrir sínu og í
kringum hann er að verða til umfangsmikil at-
vinnugrein, þar sem kynbætur og viðskipti eru í
öndvegi.
Það er því engin ástæða til fyrir íslenzkan land-
búnað og þá, sem starfa á þeim vettvangi að hafa
nokkra minnimáttarkennd frammi fyrir auknum
innflutningi á landbúnaðarvörum. Þeir aðilar sem
starfa að ýmsum þáttum landbúnaðar og vinnslu
afurða hafa staðið sig svo vel í þróun þessarar
gömlu atvinnugreinar að þeir eiga hrós skilið fyrir
þann árangur, sem þeir hafa náð.
Umræður um
landbúnaðinn
Umræður um íslenzk-
an landbúnað hafa
lengi einkennzt af van-
þekkingu og skilnings-
leysi margra þeirra, sem um hafa fjallað, sem
gjarnan hafa talað um landbúnaðinn af fyrirlitn-
ingu. Atvinnugreinin sjálf hefur búið við það böl,
að sumir talsmenn hennar hafa haldið fram svo
afturhaldssömum sjónarmiðum að málflutningur
þeirra hefur augljóslega haft skaðleg áhrif fyrir
greinina alla.
Svo bætast nýir þættir við. Þegar rætt er um
hátt matvælaverð á Íslandi grípa talsmenn helztu
verzlanakeðja til þess ráðs að benda á landbún-
aðinn sem sökudólginn. Þó blasir við sú staðreynd
að t.d. breyting á gengi íslenzku krónunnar, sem
ætti að hafa skilað sér í lægra vöruverði hefur ekki
gert það án þess að stjórnmálamennirnir hafi haft
uppi miklar kröfur á hendur verzluninni um skýr-
ingar á því hvernig það megi vera.
Fyrir nokkrum árum heyrðist nánast ekkert
annað en kvart og kvein frá talsmönnum Vestfirð-
inga um stöðu mála í þeim landshluta, sem hafði
augljóslega neikvæð áhrif fyrir Vestfirði. Svo kom
ungur bæjarstjóri til skjalanna á Ísafirði, sem vildi
breyta þessum tón og hefur tekizt það með hjálp
margra annarra. Vonleysistónninn er horfinn úr
málflutningi Vestfirðinga enda vegnar þeim betur
en áður. Þetta er spurning um jákvætt lífsviðhorf.
Hið sama á við um landbúnaðinn. Ef talsmenn
landbúnaðarins tala alltaf á þann veg, að engu
megi breyta skaða þeir sjálfa sig og atvinnugrein-
ina. Ef þeir breyta um takt og tón vegna þess ekki
sízt að það er full ástæða til og rök fyrir því að gera
það munu þeir fljótt verða varir við gjörbreytingu
á viðhorfi almennings til íslenzks landbúnaðar.
Innflutningur
á búvörum
Það er óhjákvæmileg
þróun, að innflutning-
ur á erlendum búvör-
um aukist á næstu ár-
um. Einfaldlega vegna þess, að við verðum að
standa við alþjóðlegar skuldbindingar okkar. Við
viljum geta selt fisk um allan heim. Við verðum að
skilja, að þær þjóðir, sem eiga mest undir fram-
leiðslu á búvöru vilja geta selt þær afurðir um all-
an heim. Við getum ekki búizt við því, að þær þjóð-
ir kaupi af okkur fisk ef við viljum ekki gefa þeim
kost á að selja sínar afurðir hér í okkar landi. Rök-
in fyrir gagnkvæmni eru svo augljós, að ekki þarf
um að tala.
Við getum heldur ekki barið okkur á brjóst og
sagt að við viljum veita fátæku þjóðunum aðstoð ef
við í hinu orðinu neitum þeim um leyfi til að selja
afurðir sínar hér. Hér er verið að tala um hinar
stóru línur. Svo koma auðvitað upp alls kyns tilvik
eins og t.d. varðandi sjúkdóma, sem gera það að
verkum að við getum ekki af þeim sökum leyft inn-
flutning frá einstökum löndum. En þar er um að
ræða hluti, sem alltaf verða til skoðunar í hverju
einstöku tilviki.
Nú er kominn tími til að talsmenn landbúnaðar-
ins hætti að verjast og sæki í þess stað fram. Horf-
ist í augu við, að innflutningur á búvörum er óhjá-
kvæmilegur í vaxandi mæli á næstu árum og segi
sem svo, að þeir hafi engar áhyggjur af því vegna
þess, að þeir viti að íslenzkar afurðir séu svo góðar
að neytendur muni halda tryggð við þær. Auðvitað
má búast við einhverjum verðmun á einstökum
vörum en hversu margir landsmenn skyldu nú
þegar borga hærra verð t.d. fyrir lífrænt ræktaðar
kartöflur vegna þess að þeir finna að þær eru miklu
betri?
En jafnframt fer ekki á milli mála, þegar hlustað
er grannt á málflutning talsmanna landbúnaðarins,
að þeir hafa áhyggjur af fleiru en samkeppni við
innfluttar landbúnaðarafurðir. Þeir hafa áhyggjur
af vinnubrögðum stórmarkaða. Þeir telja, að stór-
markaðirnir muni beita sömu aðferðum við þá og
þeir hafa notað á ýmsa birgja sína. Er ekki kominn
tími til að þau taki höndum saman um þennan
vanda, þau Guðni Ágústsson, landbúnaðarráðherra
og Valgerður Sverrisdóttir, viðskiptaráðherra. Þau
eru í sama flokki og eru að berjast fyrir sömu hags-
munum. Guðni getur bent Valgerði á, að stórir hóp-
ar kjósenda hennar hafi mikla hagsmuni af því, að
blómlegur landbúnaður og öflug vinnslufyrirtæki
verði til í landbúnaðinum. Með þeim rökum verður
viðskiptaráðherrann kannski tilbúinn til þess að
taka þátt í því með landbúnaðarráðherranum að
skapa sanngjarnt viðskiptaumhverfi á Íslandi þar
sem einn aðili geti ekki knúið annan til uppgjafar í
krafti sérstakrar aðstöðu á markaðnum.
Sumir velta því fyrir sér hvort Framsóknar-
flokkurinn sé að verða úreltur stjórnmálaflokkur.
Hann er það svo sannarlega ekki á þessu sviði.
Bændur og hagsmunasamtök landbúnaðarins
treysta Framsóknarflokknum betur en öðrum
stjórnmálaflokkum og þess vegna er Framsókn-
arflokkurinn í lykilstöðu til þess að leiða þessar
breytingar og á að gera það á mörgum vígstöðvum.
Það er full ástæða til að reyna að skapa víðtæka
pólitíska samstöðu um þær breytingar, sem fram-
undan eru í landbúnaðinum. Það væri ekki merki-
leg pólitík ef einhverjir stjórnmálaflokkanna
reyndu að leggjast í skotgrafir til þess að ná tíma-
bundið atkvæðum fólks í sveitum landsins, sem
skiljanlega getur verið hrætt við breytingar. Aukið
frelsi í viðskiptum með landbúnaðarvörur á ekki að
verða flokkspólitískt mál. Þetta er eina atvinnu-
greinin, sem eftir stendur þar sem viðskiptafrelsið
ræður ekki ríkjum. Það er ekki lengur hægt að
standa gegn þeim breytingum. Það er hyggilegri
pólitík fyrir áhugamenn um landbúnað og hags-
muni hans í öllum flokkum að horfast í augu við það
en að þráast við.
Morgunblaðið/Ásdís
Nú skal Jörundi
hundadagakonungi
ekki jafnað við
þessar tvær sjálf-
stæðishetjur í Afr-
íku en það sem
Ragnar Arnalds er
að gera með skáld-
sögu sinni er að
endurreisa hann í
augum íslenzku
þjóðarinnar. Og
raunar er það svo,
að um leið og Jör-
undi hefur verið
lýst með þeim
hætti, sem Ragnar
gerir, blasir við hve
mikill sannleikur er
í þeirri lýsingu.
Laugardagur 18. desember