Morgunblaðið - 21.10.2007, Blaðsíða 37

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 21. OKTÓBER 2007 37
sviði gefið okkur afar merkilega
hluti.“
Jón Viðar nefnir sérstaklega Gunn-
ar Bjarnason, sem lengst af var leik-
myndateiknari Þjóðleikhússins, en
hann notaði alltaf gamla starfsheitið
leiktjaldamálari.
„Hann hafði mjög mikinn áhuga á
stofnun þessa safns og vann að henni
með okkur. Því miður féll hann frá
skömmu eftir að samtökin, sem voru
undanfari Leikminjasafns Íslands,
voru stofnuð. Við fengum allt safnið
hans, en Gunnar var óvenju hirðu-
samur um verk sín.
Þá eigum við einnig talsvert eftir
Lárus Ingólfsson, sem var fyrsti leik-
tjaldamálari Þjóðleikhússins.“
Þjóðardýrgripir
– Hverjir eru elstu munirnir í eigu
safnsins?
„Ég geri nú ráð fyrir að húsgögn
Pouls Reumert, konunglegs leikara í
Kaupmannahöfn, séu einna elst.
Þetta eru afar glæsileg húsgögn,
væntanlega frá seinni hluta 19. aldar,
þau hafa ekki verið tímasett nákvæm-
lega. Húsgögnin voru í einkabúnings-
herbergi hans í Konunglega leikhús-
inu í Kaupmannahöfn og sagt er að
Friðrik IX konungur hafi gefið hon-
um þau, en þeir voru nánir vinir. Hús-
gögnin rötuðu hingað til Íslands til
fjölskyldu konu hans, Önnu Borg.
Börn Geirs Borg, bróður Önnu, gáfu
fyrir nokkru safninu húsgögnin.
Elstu íslensku leikminjarnar sem
þjóðin á eru leiktjöld Sigurðar Guð-
mundssonar málara, en þau eru varð-
veitt í Þjóðminjasafninu. Það væri
gaman að geta séð þau oftar, en því
verður ekki komið við nema endrum
og eins vegna húsnæðisskorts.“
Brautryðjandinn mikli
Jón Viðar segir að starfsemi leik-
minjasafna í öðrum löndum sé marg-
þætt og Leikminjasafn Íslands leitist
við að gera ýmsum þáttum íslenskrar
leikhúsmenningar skil eftir því sem
tök eru á.
„Hér hjá okkur í gömlu heilsu-
verndarstöð Reykjavíkur hanga nú
uppi leikbrúður Jóns E. Guðmunds-
sonar. Þær elstu eru um hálfrar aldar
gamlar og þær eru, úr því þú spyrð
um það, á meðal hins elsta sem er í
eigu safnsins. Leikminjasafnið fékk á
annað hundrað leikbrúður Jóns að
gjöf fyrir skömmu. Auk þess fylgdu
þeim ýmiss konar gögn sem tengdust
leikhúsrekstri Jóns, svo sem leiktjöld
sem hann málaði fyrir sýningarnar,
hljóðrit, blaðaúrklippur og ýmislegt
fleira. Það er Leikminjasafninu mikill
fengur og heiður að hafa fengið þetta
til varðveislu. Brúðurnar eru afar við-
kvæmar, það þarf að meðhöndla þær
af mikilli varfærni og auðvitað þurf-
um við að geta haft þær til sýnis að
staðaldri. En það er því miður ekki
hægt vegna þess að safnið hefur enn
ekkert fast húsnæði.
En safnið er að vísu ekki gamalt,
einungis fjögurra ára. Við verðum að
vona að fyrr en síðar rætist úr hús-
næðismálunum.“
Ferill Jóns E. Guðmundssonar var
allsérstæður. Hann stofnaði brúðu-
leikhús sitt árið 1954 og starfrækti
það hátt í 5 áratugi. Hann setti upp
fjölmargar sýningar handa börnum
og voru þær einkum byggðar á ýms-
um þekktum ævintýrum.
Með starfi sínu ruddi Jón þeim
brautina sem síðar tóku til starfa á
þessum vettvangi. Þótt þeir, sem nú
hafa tekið við, hafi vissulega komið
með nýjar stefnur og strauma inn í
listgreinina og vinnubrögðin séu nú
önnur, neitar því enginn að Jón hafi
verið frumkvöðull á þessu sviði hér á
landi.
Jón Viðar segir að brúðuleikhús
hafi aldrei notið þeirrar virðingar
sem því ber. „Þetta á reyndar við um
alla barnamenningu. Til skamms
tíma hafa höfundar barnabóka haldið
því fram að þeir njóti ekki sömu virð-
ingar og aðrir rithöfundar. Hér er
vissulega um ákveðna fordóma í garð
barnamenningar að ræða og á þeim
þarf að vinna skref fyrir skref.
Við höfum auðvitað ekki átt neinn
H.C. Andersen eða Astrid Lindgren.
Þeirri spurningu verður þó seint
svarað hversu langt höfundar eins og
Guðrún Helgadóttir eða Stefán Jóns-
son hefðu náð, hefðu þau skrifað fyrir
fjölmennara málsvæði.“
Gildi einkasafna
– Við höfum einkum dvalið við leik-
munina sjálfa. En hvað um gögn frá
leikurum og leikstjórum?
„Leikarar og leikstjórar eru afar
misjafnlega geymnir á gögn sem
þeim tilheyra. Við eigum þó nokkur
einkasöfn og vil ég þar fyrst nefna
safn Haralds Björnssonar, leikara og
leikstjóra. Haraldur var afar fram-
sýnn maður og gerði sér snemma
grein fyrir því að hann yrði braut-
ryðjandi og að því fylgdi mikil
ábyrgð. Hann hélt afar vel utanum
handrit sín, bæði leikstjóra- og hlut-
verkahandrit, ljósmyndir, úrklippur,
bækur og hvað eina sem snerti list
hans. Hann vissi sem var að ýmsir
hlutir eiga til að týnast í leikhús-
Morgunblaðið/G.Rúnar
Þjóðsögur Það er ekki á hverjum degi sem börn komast í návígi við ævintýrin.
Í HNOTSKURN
» Samtök um leikminjasafnvoru stofnuð 21. apríl
2001.
» Leikminjasafn Íslands varformlega stofnað 9. mars
2003 á 170. afmælisdegi Sig-
urðar Guðmundssonar mál-
ara.
»Safnið er sjálfseignastofn-un. Alþingi styrkir starf-
semi þess. Auk þess fær safnið
fé úr Safnasjóði og frá fyrir-
tækjum.
» Settur hefur verið upp ávegum Leikminjasafns Ís-
lands gagnabanki íslenskra
leikhúsa og leikhúslistamanna
þar sem hægt verður að fá
upplýsingar um verkefni í öll-
um íslenskum leikhúsum frá
stofnun Leikfélags Reykjavík-
ur til okkar daga.
Indlandsglugginn
er opinn núna
Miðvikudaginn 24. október 2007
kl.8:30-10:00 á Radisson SAS Hótel Sögu
P
IP
A
R
•
S
ÍA

•
7
20
64
Útflutningsráð og Sendiráð Íslands í Nýju-Delí kynna
viðskiptaumhverfi á Indlandi og fyrirtæki segja frá reynslu
sinni af starfsemi þar.
Dagskrá:
• Opnun:
Gunnar Pálsson, sendiherra Íslands í Nýju-Delí
• Viðskiptatækifæri fyrir íslensk fyrirtæki:
Fjárfestingar - Orka
Anshul Jain, viðskiptafulltrúi sendiráðsins
• Reynsla okkar frá Indlandi:
Erlendur Geir Arnarson, forstöðumaður samskipta
Promens
• Viðskiptasendinefnd til Indlands:
Guðjón Svansson, forstöðumaður hjá Útflutningsráði
• Pallborð:
Gunnar Pálsson, sendiherra, Erlendur Geir Arnarson,
Promens, Andrés Magnússon, Íslensk-indverska
viðskiptaráðinu og Andrea Brabin, Eskimo Models
• Fundarstjóri:
Jón Ásbergsson, framkvæmdastjóri Útflutningsráðs
Vinsamlega tilkynnið þátttöku til Útflutningsráðs í síma 511 4000
eða með tölvupósti á utflutningsrad@utflutningsrad.is
Viðtalstíma við sendiherra og viðskiptafulltrúa sendiráðsins eftir
fundinn má einnig bóka á sama stað.
Nánari upplýsingar veitir Svanhvít Aðalsteinsdóttir, Útflutningsráði,
svanhvit@utflutningsrad.is
Borgartún 35 • 105 Reykjavík • sími 511 4000 • fax 511 4040 • utflutningsrad@utflutningsrad.is
www.utflutningsrad.is