Tímarit lögfræðinga - 01.06.1961, Blaðsíða 78

honum í 5. og 6. gr. Var því þessari málsástæðu írsku
stjórnarinnar liafnað. I öðru lagi hélt irska stjórnin því
fram, að varðhald Lawless hafi ekki verið brot á 5. gr.
sáttmálans, þar sem hún taki ekki til þess tilviks, þegar
nauðsynlegt sé að taka mann höndum, til þess að koma
í veg fyrir, að hann fremji afhrot. Dómstóllinn taldi hins
vegar ekki annað verða ráðið af ákvæðum þessarar grein-
ar, en að einnig, er svo stæði á, verði enginn maður hand-
tekinn og lialdið i varðhaldi, nema í því skyni einu að
færa hann fvrir lögbært dómsvald. Hann skuli án tafar
færður fyrir dómara og eiga kröfu til, að rannsókn hefj-
ist innan sanngjarns tíma. Mál Lawless hafði aðeins ver-
ið rannsakað af sérstakri nefnd, sem ekki gat talizt fara
með dómsvald. Var því þessari málsástæðu irsku stjórn-
arinnar einnig hafnað. í 15. gr. sáttmálans er ákveðið,
að á tímum styrjaldar eða annars almenns neyðarástands,
sem ógnar lífi þjóðarinnar, geti hvert aðildarríki gert
ráðstafanir, sem fara i bág við skyldur þess samkvæmt
sáttmálanum, að svo miklu levti, sem hráðnauðsynlegt
er vegna hættuástandsins, enda séu slíkar ráðstafanir eigi
ósamrýmanlegar öðrum skvldum þess að þjóðarétti. Nið-
urstaða dómstólsins um þetta efni varð sú, að írska
stjórnin hafi réttlætt yfirlýsingu sina um, að neyðar-
ástand, sem ógnaði lífi þjóðarinnar, hafi ríkt i írska lýð-
veldinu þann tíma, sem Lawless var lialdið í varðhaldi,
og að varðhaldið hafi verið ráðstöfun, sem ekki hafi
gengið lengra en bráðnauðsynlegt var vegna hættuástands-
ins. Ég vil skjóta þvi hér inn, að Lawless átti þess kost
allan tímann, sem hann sat i varðhaldi, að fara frjáls
ferða sinna, ef hann gæfi yfirlýsingu um það, að hann
mvndi virða stjórnarskrá og lög landsins. Kom skýrt
fram í dómnum, að það væri hlutverk dómstólsins, en
ekki stjórnarinnar, að úrskurða endanlega, hvort nevðar-
ástand hafi ríkt eða ekki. Lyktir málsins urðu þvi þær,
að varðhald Lawless hafi verið réttlætt samkvæmt lieim-
ildinni í 15. gr., að ekki sé í Ijós leitt, að írska stjórnin
124
Tímarit lögfræðinga