Tímarit lögfræðinga - 01.07.1973, Side 53

a) Gefnar eru samtímis tvær rangar skýrslur, sem vega hvor aðra
upp. Nefna má sænskan dóm í N.J.A. 1958—135: Búgarðseigandi hafði
gleymt að telja fram tekjur af leigu sumarbústaða, en samtímis gaf
hann upp of háar tekjur af verzlun og gleymdi í því sambandi nokkr-
um kostnaðarliðum, þannig að nettótekjurnar urðu þar of háar í fram-
tali. Eigandinn var sakfelldur fyrir stórkostlegt hirðuleysi, og Hæsti-
réttur tók skýrt fram, að ákærði gæti ekki leyst sig undan refsi-
ábyrgð með eigin mistökum, þótt í óhag væru.
b) Gefin er röng skýrsla, er leiðir til lægri skatta eitt árið, jafnframt
því sem frádráttarheimild fleiri ára er notuð í einu lagi. Dæmi: Mað-
ur afskrifar allan kostnað við öflun véla á einu ári í stað afskrifta
á fleiri árum.
c) Gefin er röng skýrsla, en á móti kemur, að skattþegn missir frá-
dráttarheimild, sem hann hefði ella getað notið. Dæmi: Kaupmaður
sleppir vísvitandi að geta ákveðinna tekjuliða í framtali, en krefst
sýknu, þar sem honum hafi verið ókunnugt um tiltekna fyrningar-
heimild, sem hefði vegið upp tjónið af skattsvikunum.
Hæpið er, að ein og sama reglan eigi við um öll þessi tilvik. Rétt
er að setja skil við hvert skattár og líta á þeð sem sjálfstæða heild
í þessu sambandi.HS) Tilvik það, sem greint er í a), felur í sér undan-
drátt á einum lið framtals, en umframfjárhæð á öðrum lið í sama
framtali. Áhrif undandráttar og umframfjárhæðar ná aðeins til þessa
eina framtals. Sama er að segja um c) að því leyti, sem frádráttar-
heimild hefði verið takmörkuð við sama ár og dregið var undan skatti.
I þessum dæmum er sanngjarnt að fara vægt í sakirnar. Gert er hér
ráð fyrir, að lítið eða ekkert tjón hafi af hlotizt, og auk þess kann
framtal af þessu tagi að benda fremur til almenns hirðuleysis en
ásetnings eða stórkostlegs hirðuleysis í þá átt að draga undan skatti.
Sé huglæg afstaða þó sönnuð, er erfitt um sýknu. Þó mætti sennilega
sýkna á þeim grundvelli, að hin ranga skýrslugjöf hefði ekki skipt
máli um tekjuskatt skattþegns eða eignarskatt. Komi áhrif undan-
dráttar fram á síðari skattárum, sbr. b) og að nokkru c), kemur
refsileysi varla til álita.
2) Huglæg skilyrði.
1 1. mgr. 48. gr. er skýlaust ákvæði um sakarkröfur, ásetning og
stórkostlegt hirðuleysi, svo að gagnályktun frá 18. gr. alm. hgl. á ekki
við. Þegar hefur nokkuð verið að sakarkröfunum vikið á öðrum stöðum.
I stuttu máli má segja, að um skýringu þeirra fari eftir almennum
51