Árbók Háskóla Íslands

Volume

Árbók Háskóla Íslands - 02.01.1929, Page 38

Árbók Háskóla Íslands - 02.01.1929, Page 38
38 brugðið niður í vatnsglas, tók valnið, sem er samsett efni, að leysast upp. Með öðru skautinu mynduðust loftbólur og var súrefni í þeim; með hinu skaulinu mynduðust og loft- bólur og var önnur lofttegund, vatnsefni, i þeim, og voru jafnan 2 eindir vatnsefnis móti 1 eind súrefnis. Af þessu drógu menn þá ályktun, að ein sameind vatns væri orðin til úr 1 eind súrefnis og 2 eindum valnsefnis. En súrefni og vatnsefni urðu aftur á móti ekki leyst upp i önnur efni og þvi voru þau nefnd frumefni. 3. Frumeindataflan. Fyrst framan af voru frum- efnin ekki talin mörg, helztu lofttegundir, allir hreinir málmar og nokkur önnur efni. Þó var þeim alltaf að smá- fjölga. Um og eftir 18S0 voru þau orðin um 70 talsins. Nú eru þau með nokkurn veginn vissu talin 92 á jörðu hér; af þeim eru þegar fundin 90, en tvö enn ófundin, það 85. og 87. í röðinni. En af eindatöflu þeirri, sem fyrst var kennd við þá Mendelejeff og Lothar Meyer og finna má nú í þvi nær hverri alfræðihók, má sjá bæði röð, þyngd og heiti hinna mismunandi frumefna. Eindatafla þessi er næsta merkileg og girnileg til fróðleiks þeim, sem hana kunna að meta. Frumeindunum er þar raðað niður eftir þyngd þeirra og rafmagnshleðslu; byrjar hún á léttasta frumefninu, vatnsefninu, sem hefir einda- þungann 1, og endar á þyngsta frumefninu, úranium, með eindaþunganum 238,5. Frumefnunum eru gefin latnesk heiti og upphafsstafir þeirra notaðir til þess að tákna frumefnin með i formúlum efnafræðinnar yfir hin samsettu efni. Vatn er táknað með formúlunni H —0 —H eða OHs, og er þar með sagt, að ein sameind vatns sé orðin til úr 1 frumeind súrefnis (Oxygenium, 0) og 2 frumeindum vatnsefnis (Hydro- genium, H2). Eindataflan skipar frumeindunum niður í 9 dálka. 1 O-dálkinum framan við eru hin »óvirku« frumefni, eins og helium og argon, sem ekki tengjast öðrum efnum; i 1. dálki þau, sem tengzt geta 1 frumeind annars efnis, i 2. dálki þau, sem tengjast 2; i 3. dálki þau, sem tengjast 3, í 4. dálki þau, sem tengjast 4 eða fleiri frumeindum annara tegunda. Eru frumefnin því ýmist nefnd eingild, tvigild, þri- gild eða fjórgild eftir þvi, livað þau geta tengzt mörgum öðrum frumeindum. Svo minnkar gildið aftur um 1 með hverjum dálki aftur í 7. dálk. Tafla þessi hefir og verið nefnd tafla hinna bilkvæmu breytinga, af því að svo litur út, sem skipti um eiginleika efnanna með hverjum dálki og
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158

x

Árbók Háskóla Íslands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Háskóla Íslands
https://timarit.is/publication/588

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.