Fréttablaðið - 30.11.2013, Side 40

Fréttablaðið - 30.11.2013, Side 40
30. nóvember 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 40 Ragnar mætir í viðtal-ið beint frá athöfninni þar sem Kærleikskúl-an hans var kynnt, upp-strílaður í tvíhnepptum jakkafötum með bindi. Hann segir kúluna hafa sérstaka merkingu fyrir sig af ýmsum ástæðum. „Kærleikskúlan er eitthvert mest krefjandi verkefni sem ég hef fengið sem myndlistarmaður. Hún má ekki vera skraut heldur verður að vera listaverk. Verður að vera sönn, ekki bara smart. Ég rembdist og rembd- ist og hugsaði og hugsaði og gerði óteljandi skissur í skissubókina. Svo fór ég að hugsa um fyrirbæri eins og jólahugvekjur og mundi þá eftir einni þeirri kraftmestu sem ég hef lent í. Hún er bæði mótsögn og gerð- ist á mótsagnakenndri stundu. Það var á jólanótt 1998 að ég sat inni í stofu með pabba eftir að aðrir voru farnir að sofa. Pabba finnst stund- um svolítið gaman að fá sér í glas á jólunum og lesa syni sínum lífs- reglurnar og þessi jólin höfðum við verið með koníak og vindla og vorum komnir á trúnó. Pabbi var orðinn svolítið þvoglumæltur þegar hann segir allt í einu: „Ragnar, ég þarf að segja þér það mikilvægasta sem ég hef nokkurn tíma sagt þér.“ Svo kom löng þögn. „Það er fallegt, en sorglegt að vera manneskja.“ Síðan kom ekkert meir. Eftir að þetta rifjaðist upp fyrir mér fannst mér ekkert annað koma til greina á Kærleikskúluna.“ Og hvað finnst pabba þínum um þetta framtak þitt? „Hann er svo góður að hann treystir mér bók- staflega fyrir mannorði sínu og hvatti mig til að setja þetta á kúl- una með upplýsingum um hvaðan þessi setning kom.“ Alinn upp í leikhúsinu Eins og flestir vita er faðir Ragn- ars Kjartan Ragnarsson, leik- skáld og leikstjóri, og móðir hans Guðrún Ásmundsdóttir leikkona. Hvað kom til að hann fór í mynd- list en ekki leiklist, lá það ekki beint við? „Ég hugsaði mig mjög mikið um varðandi starfsval, er náttúrulega alinn upp í leikhús- inu og það heillar mig mjög mikið. En ég þekki líka leikhúsið og veit að þar er maður svo háður sam- þykki annarra og því að einhver fíli mann. Sem myndlistarmaður getur maður alltaf gert list, sama hvernig viðrar.“ Skipta viðtökurnar þá engu máli? „Jú, jú, auðvitað, en maður hefur alltaf trú á sér í hjartanu þótt engum öðrum finnist það merkilegt sem maður er að gera.“ Þú notar mjög leikrænar aðferðir í verkum þínum, situr leikhúsið í þér ennþá? „Já, það situr rosalega mikið í mér. Kannski var það líka strax hugs- unin hjá mér að færa þá reynslu mína inn í myndlistarheiminn, allavega var það að gerjast undir niðri. Svo fór maður að læra um gjörningalist, sem gengur út á allt annað en það sem ég hafði kynnst í leikhúsinu, og einhvern veginn fór ég að sameina þetta tvennt. Þótt ég geri málverk finnst mér ég alveg jafn mikið vera að per- formera eins og þegar ég geri ein- hvern gjörning.“ Þú fórst í málun, stóð málverk- ið síðan ekki undir væntingum? „Jú, ég er heillaður af málverkinu og mér finnst í rauninni allt sem ég geri vera málverk eins og sést mjög vel á sýningunni The Visitors sem verður opnuð í Kling og Bang í dag. Hún er algjör málverkasýning en þar er það ljósið og hreyfingin sem málar.“ Kvenlegt níhilískt gospel Verkið The Visitors birtist á níu skjáum. Hver þeirra sýnir einn tónlistarmann og allir eru að flytja sama lagið, án þess þó að sjá hina flytjendurna. Það var tekið upp í gömlu húsi í New York-ríki og upphaflega sýnt árið 2012. Verkið er ópus um hið kvenlega og níhil- ismann, eins og Ragnar orðar það. „Þetta er kvenlegt níhilískt gospel með textum sem ég safnaði saman úr verkum Ásdísar Sifjar Gunnars- dóttur. Hún vinnur alveg ótrúlega fallega með texta og hið kvenlega, sem mér þykir alveg óskaplega spennandi. Við erum náttúrulega búin að vera að díla við feðraveldið í ansi mörg þúsund ár, þannig að mér finnst þetta mjög spennandi hugsun.“ Ragnar segist vera mikill fem- ínisti enda alinn upp af mjög fem- ínískum foreldrum. „Femíníska hliðin í manneskjunni er grund- völlur listarinnar. Allir listamenn eru konur. Ef hægt er að tala um hið kvenlæga og hið karllæga þá eru tilfinningar og skynjun tald- ar kvenlægar og það eru þær sem listamaðurinn þarf að nota. Hann þarf að nota tilfinningagreindina en ekki rökfræðina.“ Lattélepjandi Fjölnismenn Það er ekki hægt að spjalla við listamann þessa dagana án þess að „aðförin að menningunni“ ber- ist í tal. Ragnar hefur sterkar skoð- anir á þeirri stefnu að skera niður fé til menningar og lista. „Ég hef alltaf búið hér í Reykjavík, þótt ég hafi verið að sýna út um allar jarðir, vegna þess að ég vil búa í samfélagi sem hlúir að listinni og menning- unni. Ég hef alltaf upplifað íslenskt samfélag þannig þangað til í dag. Það frábærasta við að búa hér er að landið er byggt svo mikið á kúltúr. Þegar lýðveldið Ísland var stofnað var strax ráðist í að koma upp Þjóð- leikhúsi og sinfóníuhljómsveit, Rík- isútvarpið kom á undan. Þá vorum við bara 140.000 en núna er enda- laust verið að slá ryki í augu fólks og ráðast á það sem gerði okkur að þjóð. Ég vil ganga svo langt að kalla þetta fólk óvini lýðveldis- ins. Þetta er ekki málefnalegt og gengur hvorki upp hagfræðilega né menningarlega, eini tilgang- urinn er að ráðast á grundvallar- stoðir okkar. Að stilla Þjóðleikhús- inu og Sinfóníuhljómsveitinni upp sem andstæðum við Landspítalann og taka svo kvótalénskerfinu sem sjálfsögðum hlut er náttúrulega bara ótrúleg ósvífni. Öll þessi heift út í listamenn er líka óskiljanleg. Við verðum að muna að það voru lattélepjandi listamenn og vísindamenn sem bjuggu til íslenska þjóðmenningu, þeir kunnu reyndar ekki að hita mjólkina út í kaffið en hefðu þeir kunnað það hefðu þeir verið latté- lepjandi, Fjölnismennirnir.“ Fyrir nokkrum árum gerði Ragnar verk sem hét Morgunn á Þingvöllum og sýndi léttklæddar stúlkur í makindum á leiði Jónasar Hallgrímssonar. Hann segir það hafa verið byggt á tilfinningu fyrir einhverju sem lægi í loftinu í þá daga en nú sjái hann ekki betur en að verkið endurspegli samtím- ann. „Þeir sem ráða núna virðast vilja sundurfélag en ekki sam- félag. Ísland hefur alltaf gengið út á það að vera samfélag og þess vegna erum við svona framarlega á mörgum sviðum af því að við höfum haft svo sterka samfélags- vitund. Nú þykir helmingi þjóðar- innar bara komið gott af því og vill ekki lengur búa í samfélagi heldur sundurfélagi.“ Ragnar tekur, treglega þó, undir þá skoðun að þessi fyrirlitning á listum og listamönnum sé ekkert nýtt fyrirbæri, en ítrekar að þetta sé verra en oft áður. „Ég er reynd- ar nýbúinn að lesa Heimsljós sem fjallar auðvitað um þennan dúal- isma þjóðarinnar sem er endalaust að skammast út í skáldin sín og listamennina en heldur aldrei hátíð á tyllidögum án þess að fara með ljóðin þeirra. Það er þessi margum- talaða þjóðmenning sem ráðamenn monta sig af í útlöndum.“ Kvöldverður hjá Robert Redford Viðtalið er tekið daginn sem upp- sagnirnar á RÚV skullu á og Ragn- ari er mikið niðri fyrir í því máli. „Að tala um þjóðmenningu á meðan nánast er verið að skera á tengsl- in við íslenska tungu er út í hött. Auðvitað getum við svo sem verið hérna og hugsað bara um auðlind- irnar en ekkert um samfélagið, veitt fisk og selt túristum vöfflur og farið síðan heim og horft á amer- ískt skemmtiefni. En þá getum við tæplega kallað okkur sjálfstæða þjóð, það er menningin sem skil- greinir okkur. Ég get sagt þér eina dæmisögu um það. Rétt eftir hrun var ég á Sundance-kvikmynda- hátíðinni og fór í kvöldverð heim til Roberts Redford. Þar sat sá mikli bissnessmaður George Soros, herra kapítalismi, og spurði mig hvaðan ég væri. „Ertu frá Íslandi já?“ sagði hann. „Þið eigið mjög heimska biss- nessmenn en stórkostlegan kúltúr og þess vegna mun verða allt í lagi með ykkur.“ Þetta er okkar orðspor út á við og hefur alltaf verið og þess vegna er svo rosalega furðulegt að við skulum inn á við vera að ráðast á það núna.“ Þegar The Visitors var sýnt í New York talaði blaðamaður New York Times, Hilarie M. Sheets, um þig sem eitt af stóru nöfnunum á alþjóðlegu myndlistarsenunni, enda ertu búinn að vera að sýna úti um allt við mikla hrifningu. Hvað er framundan hjá þér? „Næsta sýn- ing verður í Volksbühne í Berlín í febrúar. Það er verk sem ég er að vinna með Kjartani Sveinssyni tón- skáldi. Kjartan semur tónverk og ég mála leikmyndir við það, sem sagt leikverk með tónlist og leik- myndum en engum leikurum. Það verk kemur síðan á Listahátíð í Reykjavík í vor. Svo er ég að vinna að sýningu sem verður í Vínarborg í apríl og ég byggi dálítið mikið á Heimsljósi, sem hefur verið nokk- urs konar biblía í minni fjölskyldu. Í maí fer ég svo að sýna í New Museum í New York, þannig að það er nóg að gera.“ Allir listamenn eru konur Ragnar Kjartansson myndlistarmaður er á sífelldum þönum við sýningahald um allan heim. Í augnablikinu er hann þó með fókusinn á Íslandi, opnar sýningu í Kling og Bang í dag og hannaði Kærleikskúluna í ár. Hann segist hvergi annars staðar vilja búa en hér, þótt hann hafi áhyggjur af því sundurfélagi sem sé að skapast á Íslandi þessa dagana. RAGNAR KJARTANSSON „Þeir sem ráða núna virðast vilja sundurfélag en ekki samfélag.“ FRÉTTABLAÐIÐ/DANÍEL STIKLAÐ Á STÓRU Á FERLI RAGNARS KJARTANSSONAR ➜ Scandinavian Pain 2006 ➜ God 2007 ➜ Song 2011➜ The End 2009 ➜ The Visitors 2012 Friðrika Benónýsdóttir fridrikab@frettabladid.is Við verðum að muna að það voru lattélepjandi listamenn og vísindamenn sem bjuggu til íslenska þjóðmenningu
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160

x

Fréttablaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.