Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1950, Blaðsíða 26

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1950, Blaðsíða 26
16 TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR Um einsflokkskerfið vildi ég aðeins segja þessar setningar: Siðfræði sósíalismans lítur svipuðum augum á arðrán og við lítum á ræningjamennsku miðaldanna. Það er sama hjartalagið bak við hvorttveggja. Að leyfa pólitíska flokka, sem tækju upp baráttu gegn hagkerfi sósíalismans og hæfu áróður fyrir arðránsskipulagi, — það væri áþekk menningarframför í augum alls þorra sovétborgara eins og okkur myndi finnast það, ef alþingi samþykkti lög, er gæfu einstaklings- framtakinu óbundnar hendur til að skipuleggja ránsferðir um landið og meðfram ströndum þess. Hvorttveggja væri óneitanlega mikil rýmkun á „framtaki einstaklingsins“. En til hvers myndi sú rýmkun leiða? Þessi siðahugmynd er undirstaða að einsflokkskerfinu í Sovétríkj- unum, sem réttara væri að kalla flokkslausa kerfið. Sovétríkin eru ekki einræðisríki. Þau eru lýðræðisríki, og þau eru meira að segja lýðræðislegustu ríki í heimi. Þar hefur þróun þjóðfé- lagsins hnigið að vaxandi lýðræði. Upphaflega nutu ýmsir þegnar þjóð félagsins ekki kosningarréttar, til dæmis prestar, munkar, menn, sem höfðu fólk í þjónustu sinni eða lifðu á eignum sínum. Með stjórnar- skránni 1936 fengu allir sovétborgarar kosningarrétt, er náð hafa 18 ára aldri. Prentfrelsi hefur og verið rýmkað. í auðvaldsheiminum hefur þróunin víða tekið öfuga stefnu. Á Spáni hefur verið komið á fasistisku einræði, einnig í Portúgal og í raun réttri líka í Grikklandi. I Bandaríkjunum er verið að þrengja meira og meira að því frelsi, sem þau hafa montað sig mest af, andlegu frelsi einstaklingsins. Þingskipaðar nefndir eru settar til að rannsaka hugarfar og háttu borgaranna, svo sem embættismanna í alls konar stöðum, kennara við æðri og lægri skóla, vísindamanna, rithöfunda og leikara. Þeir eru yf- irheyrðir um það, hvort þeir hafi amerískt hugarfar, hvaða bækur þeir lesi, hverja þeir umgangist o. s. frv. En svo kemur það, sem máski er einstakt í réttarfarssögu mannkyns- ins: Sakborningurinn verður sjálfur að sanna, að hann ali ekki með sér það hugarfar, lesi ekki þær bækur né umgangist þá menn, sem gáfu ástæðu til yfirheyrslunnar, en ákæruvaldið þarf ekki að sanna á hann „glæpinn“ eða grunsemdirnar né láta neitt uppskátt um það, hvaða rök það hafi fyrir þeim.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.