Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1978, Síða 74

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1978, Síða 74
Tímarit Máls og menningar klámyrði ættuð af svipuðum slóðum. Því verður uppi fótur og fit þegar hún dauðadrukkin hrópar að viðskiptavini sínum, hermanni frá Filipseyj- um: Erum við Islendingar? Eða erum við jömnuxar? Mér er sama þótta Mamma Boba drepi mig. Eg er og verð Islendingur. Líki ykkur illa, þá fuck your self, you cocksuckers, you motherfuckers. (205) Innan um öll þessi erlendu ómenningaráhrif er ekki laust við að lesand- inn efist um sannleiksgildi orða stúlkunnar: „Eg er og ver'ð Islendingur.“ Framantalin dæmi sýna að íslensk tunga og menning er víða á undan- haldi í heimi sagnanna. Það sem kemur í staðinn er erlend fjöldamenning, vitundariðnaður, afþreyingarefni mestmegnis, sem hingað berst gegnum sjónvarp, kvikmyndir, bækur og blöð. Til þessara miðla sækir fólk oft við- miðanir sínar, sbr. leiki barnanna hér að framan. Hraði og stjórnleysi ein- kenna mjög líf persónanna, og því hafa þær stundum á tilfinningunni að þær séu að leika í kvikmynd. „Mér líður eins og ég lifi í samblandi af djarfri sænsk-franskri-amerískri kvikmynd" (233) segir næturvörðurinn og háskólastúdentinn sem kennir mellunum ensku. Og í sveitahasarnum í Rakstri segir ein systranna: „Manni finnst lífið vera orðið hálfgerð kvik- mynd (...) Maður gæti haldið bíómyndirnar horfa á okkur en ekki við á þær.“ (85) Þetta er varhugaverð þróun, því þeir sem ráða auðmagninu, ráða einnig hvers konar goðsagnir vitundariðnaðurinn framleiðir. — Þeir græfu sína eigin gröf, tækju þeir upp á því að ögra eigin hugmyndafræði. Auk þess er vinnuþrælkun vegna arðráns slík, að t. d. slævandi áhrif afþreyingar- efnis í sjónvarpi eiga greiðan aðgang að vitund dauðþreytts fólks. (Skýr- ustu dæmin um þetta í bókinni eru hjónin Sveinn og Katrín í Hin útvalda og Pémr og Tobba í Þjóðhátíð.) 3.4. Goðsagan um ástkcera, ylhýra málið Borgaraleg vísindi eru yfirbreiðsla á raunverulegum afstæðum manna. Undir vísindalegu yfirskini er talað um allt annað en það sem máli skiptir. Þessi kúgunarþátmr málsins er eitt helsta þema verka Guðbergs. — Þannig gera t. d. hagfræðingar og fréttaskýrendur (sem yfirvöld fylgjast að sjálf- sögðu með) þorra manna mjög erfitt fyrir með því að búa sífellt til ný torræð orð yfir það sem snertir eitt af brýnusm hagsmunamálum þeirra: kjarabaráttuna. í Rakstri fá verkalýðsforingjar og „menntakommar" ádrepu 292
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.