Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 41

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 41
Nútímaskáldskapur í lausu máli eða gráti, í stað persóna hinna ríku andstæðna áður. A slíkum niðurstöðum byggði nútímaskáldsagan líf sitt. Portúgalska skáldsagan tók tiltölulega seint við sér. Hún snerist ekki frá tímaskyni og stéttaþjóðfélagi til þeirrar skoðunar að alþýðumanninum sé launaumslagið það sama og aðalsmanni er ættartalan fyrr en með rithöfund- unum Urbano Tavares Rodrigues og Pires. Hjá Urbano fjalla sögurnar gjarna um karlmenn í hetjuættaðri smámennsku sinni í stríði hversdagsins. Konurnar renna saman við karlmennina í djörfu samkyni, hressar og knáar í hrottaskap sínum sem er byggður á lágu kaupi. Hátterni fólks er þá samkvæmt launastiga. Slík list fjallaði fráleitt um eigið eðli, þótt vandamál manns og skáldsögu séu samfara. I heild var bandaríska skáldsagan of alþýðleg til þess hún gæti verið verulega heillandi; hana skortir vitsmuni. Og á síðustu áratugum er hún of háskólaleg til þess hún geti verið vitsmunaleg og alþýðleg í senn. Fávísi vitsins getur haft afar eyðandi áhrif á listirnar. En atburðir heimsins sem síuðust gegnum ritskoðunina bárust ekki aðeins í formi bandarískra bókmennta, heldur í hinum nýju bókmenntum Brasilíu. Þetta voru bækur eftir Verissimo, Lins do Regio, Raquel de Queiros og Garciliano Ramos. Oll voru þau tengd sósíalisma eða kommún- isma. Hið afturhaldssama portúgalska ritmál hleypti meira að segja inn brasilískum nýyrðum. Tíminn var í óskhyggju sinni nýr tími. Og sjaldan er mannsandinn jafn blindur og þegar hann horfir galopnum augum á raun- veruleikann og gasprar um raunsæi sitt. Afturhaldsstefnur eru afar fróðlegar. Af þeim er hægt að læra tiltölulega meira um manninn en af framúrstefnum sem beina sjónum að manninum í ókominni framtíð. Svo sigla afturhaldsstefnur gjarna undir „nýjum fánum“. Salazar ætlaði að koma á nýrri reglu, hóf á loft varnarorð gegn auðvaldi og iðnaði, en náttúru mannsins átti að verja með því að hafa hann í ómenntuð- um tengslum við náttúruna, í landi „samstéttastefnu í einu landi“. Meðan sovétmenn boðuðu sósíalisma í einu landi. Vegna ólæsis og menntunarskorts, fremur en hvað skólakerfinu var áfátt, voru engar líkur til að almenningur gæti lesið bækur rithöfundanna. Skáld nýraunsæisins skrifuðu stundum bókmenntir sem almenningur gat þakkað sínum sæla fyrir að vera ólæs á. Verkin áttu lesendur hjá framsæknasta hluta borgarastéttarinnar, voru í stíl hugmyndanna sem hann gerði sér af almenn- ingi, einkum sniðin fyrir róttæka menntamenn sem vissu hvernig englarnir áttu að vera í jarðneskri paradís alþýðu. A þriðja áratugnum streymdu stefnuskrár látlaust frá bókmennta- kennurum háskólanna. Þær fylltu huga hungraðra og einangraðra nemenda. Eitthvert litríkasta skáld þessa tímabils, á mörkum loka táknrænustefnunnar 511
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.