Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 67

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1984, Síða 67
Meistari Fínezas Ég reis á fætur með andlitið löðrandi í sápu og einhver óljós óþægileg hugsun þjakaði mig. Handklæðið féll af brjósti mér. Kannski greip mig löngun til að flýja eða biðja hann að hætta að leika þessa ögrandi og sorglegu tónlist. En meistari Fínezas stóð fyrir framan mig fjarhuga og lét fiðluna kveina og minningarnar um leið. Geislar síðdegissólarinnar skinu inn um dyrnar og vöfðu um hann tindrandi ljósi. Líkami hans lyftist líkt og hann væri borinn af tónfallinu sem fingur hans leystu úr læðingi, og hann stóð á tánum og ómarnir bárust upp í himininn. Skyndilega braust tónaflóð fram, ósamstillt, reiðilegt. Flóðið fyllti rakarastofuna og titraði þar í loftinu. Hendur meistara Fínezas féllu niður með síðunum. I annarri hendi hélt hann á boganum, í hinni á fiðlunni. Hann drúpti höfði, hvíthærður, langur, gugginn, og hneigði sig hægt eins og hann þakkaði fyrir klappið sem barst frá ósýnilegum áhorfendafjölda. MANUEL DA FONSECA, fæddur 1911, var einn forvígismaður nýraunsæisins í ljóðagerð, en ég valdi fremur dæmi um sagnagerð hans í þetta úrval, vegna þess að hann færði hinn Ijóðræna streng inn í sagnagerð nýraunsæismannanna, hinn hálf- brostna streng ætlunarverksins sem verður aldrei alveg að veruleika hversu miklu raunsæi og rökhyggju sem beitt er við það að ná marki eða takmarkinu í lífinu. Sérhver ósk mannsins og verk stendur á öndinni á hlaupum og hnígur loksins niður og sameinast vonbrigðum lífsins, þjóðarinnar og draumsins, í fósturmoldinni. Ljóð Fonseca eru hljóðlát vonbrigði andans manns sem býr í einhverju sveita- þorpi eða við sjó. Hann hefur náttúruna allt í kringum sig, gjöfula og fagra, því að náttúran er örlát jafnt í sól og regni og roki líka og kulda. Eitthvað vantar samt. Það vantar manninn eða náttúruna í hann. Vegna þess að maðurinn er sífellt að reyna að eignast hluti og gera sjálfan sig að hlutum, skapa hug sinn og hegðun í líki þess sem hann hefur skapað sjálfur. Þótt þessu sé þannig varið eru alltaf einhverjir menn sem fást kannski við það að greiða hár manna og klippa, gera við skó eða hafa gengið geðveikinni á vald, horfið inn í heim ofskynjananna og svo nefndra ranghugmynda, sem eru samanþjappaðar raunverulegar hugmyndir og fráleitt rangar. Og þegar öllu er á botninn hvolft kýs vitsmunamaðurinn og hinn skapandi maður að eyða dagsstund hjá slíku fólki fremur en í hópi atvinnurekenda og verkalýðsforingja, sem eru tveir endar á sama skapti. Fonseca finnur ekkert hlálegt í fari rakarans: miklu fremur finnur hann sjálfan sig í honum og ljóðmátt saknaðarins og minninguna um það þegar maður var ungur og átti drauma sem gátu kannski ræst. Aldeia nova, Nýtt þorp (1942) er helsta verk Fonseca í óbundnu máli, og Ofogo e as cinzas, Eldurinn og askan (1953). Heildarútgáfa á ljóðum hans kom út 1958. Höfuðeinkenni hans í listinni er leitin að æskunni og endurheimt liðinnar tíðar, þótt það kunni að hljóma andstætt nýraunsæi. 537
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.