Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1997, Qupperneq 121

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1997, Qupperneq 121
RITDÓMAR breyst í blóðugan akur fordóma og óbil- girni, heldur taka þær til allra okkar gjörða, uppeldis barna okkar, siðferðis og verðmætamats. Blóðakur er í raun og veru einhver alvarlegasta og best heppn- aða þjóðfélagsádeila sem hér hefur kom- ið á bók lengi og ætti vitaskuld að vera tilefni utandagskrárumræðu á alþingi, tæki „bókaþjóðin" bókmenntir alvarlega í þessu landi. Presturinn er sama mann- lega marki brenndur og aðrar persónur sögunnar, fullur af mótsögnum og glím- ir við sinn efa. Trúarlegar tilvísanir eru margar í sögunni, og í sjálfu sér er ekkert farið í felur með að kristinni siðfræði er hér teflt fram sem mótvægi og verður skýrast í lokauppgjörinu. Athyglisvert er að þessar tilvísanir skírskota einnig flest- ar til efans. Offar en einu sinni er vikið að afneitun Péturs, og því þegar Kristur birtist í Emmaus. Séra Bernharður er ekki vandræðalaus persóna, og reynir sjálfsagt á einhverja lesendur að þurfa að binda trúss sitt við þetta sérkennilega gauð og uppburðalausu rolu sem hann er á stundum í sínum óröklegu gerðum og hugsunum. Einfeldni hans er á stund- um barnsleg, en það sama má örugglega segja um ýmsar trúarhetjur, t.d. Krist sjálfan. Þetta truflar því aldrei söguna né riðlar henni í neinu. Séra Bernharður eflist hins vegar í rás sögunnar, finnur köllun sína og hlutverk og verður að lok- um hetja í allóvæntu samhengi, styrkur sem stólpi, eða sá klettur (pétur) sem byggja má á. Líkt og Kristur safnar hann um sig börnunum sem eru von sögunnar og ljóstýra. öll börnin, jafnt efnafólksins sem hinna fátækari, eru framan af í upp- reisn gegn foreldrum sínum, efnishyggju þeirra, græðgi og eigingirni. Þar er ekki nema stigsmunur á ríkum og fátækum, öll þrá þau betra samband við foreldra sína og skilning á þörfum sínum, tilfinn- ingum og löngunum. Sérstaklega finnst mér börn Tryggva og Dagnýjar sannfær- andi; Sylvía, sem er sjálfstæð og sterk, gáfnaljósið Jökull sem er vonarstjarnan og samviska fjölskyldunnar, og töffarinn Hafliði sem talinn er „sálarlaus“ af ömmu sinni. Hafliði er kolbítur sem leynir á sér, höfúndur læðir inn fyrirboð- um um að hann sé ekki jafnmikið idjót og hann leikur, og hann stendur síðan manna fastast og best með séra Bern- harði í lokin. Sem fyrr sagði á lokauppgjörið, sem er hið eina í þessari raunsæissögu sem kalla má ótrúlegt, sér sögulega fyrir- mynd, hið svokallaða „Hvíta stríð“ í lok ársins 1921, þegar barist var um 14 ára rússneskan dreng sem hér var á vegum Ólafs Friðrikssonar. Þennan vísi að borg- arastríði notar Ólafur Gunnarsson til þess að sýna óöldina í þjóðfélaginu, bræður munu berjast, en líka hvernig menn skirrast einskis í baráttunni um völd og áhrif, saklaus börn eru þar purrkunarlaust notuð og þeim fórnað. Þar sem drengurinn er serbneskur fær ádeila sögunnar svo víðari skírskotun út á við, en líka inn: útlendingur í fordóma- fullum íslenskum blóðakri. Ástæða er til að nefna í þessu sambandi hversu forsæt- isráðherra er vel skrifuð persóna, virðu- legur og landsföðurlegur hið ytra, og ekki án samúðar, en lævís og miskunnar- laus þegar honum og hans hagsmunum er ógnað. Ólafur Gunnarsson hefur sýnt og sannað með Blóðakri að hægt er að skrifa breiðar raunsæisskáldsögur upp úr ís- lenskum samtíma, en um það hafa marg- ir haft efasemdir og þótt hann of snaut- legur. Þetta er auðvitað visst afrek og ekki er hitt síður um vert að með sögunni gerir hann í eitt skipti fyrir öll afturreka þá margtuggnu klisju sem segir að ís- lenskir samtímahöfúndar geti hvorki né vilji íjalla um hin brýnu málefni samtím- ans sem brenni á fólkinu í landinu. Páll Valsson TMM 1997:4 119
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.