Són - 01.01.2003, Blaðsíða 42

Són - 01.01.2003, Blaðsíða 42
ÞÓRÐUR HELGASON42 ekki eins og steinn og hefur ekki enn gert ? sem betur fer ? en það varð ekki sem fyrr heilög kýr í ljóðagerðinni. II Arfurinn 2.1 Fornyrðislag Ljóst er að þau ungu skáld, sem lituðust um á akri ljóðagerðarinnar á fyrri hluta 19. aldar, gerðu sér fljótlega grein fyrir að margt það sem gleymt var ? eða hálfgleymt ? af hinum forna arfi mætti enn um sinn kanna, jafnvel breyta og bæta, endurskapa í nýrri mynd. Í því sambandi má ekki gleyma að rómantíkin var tími frelsis og vakningar; gömul form voru ekki heilög og alls ekki gömul ljóð- form. Fornyrðislagið gamla vinnur nú mikinn sigur.2 Það hafði að vísu aldrei glatast að fullu en nú fer það að láta að sér kveða. Það á sér áreiðanlega tvær skýringar. Í fyrsta lagi sýnir Jón Þorláksson fram á að hátturinn hefur ýmsa yfirburði í listrænu tilliti sem enn höfðu ekki verið kannaðir og nýttir til hlítar og hann hikar ekki við að auka frelsi háttarins umfram það sem eldri menn leyfðu sér3 og ekki má þar heldur gleyma framlagi Benedikts Gröndals eldri. Í öðru lagi ? og það tel ég mikilvægari skýringu ? var fornyrðis- lagið sá háttur á fyrri helmingi 19. aldar sem bauð upp á mest frelsi. Hátturinn er rímlaus og auk þess tiltölulega frjáls um áherslur, hrynj- andi og línufjölda í erindi. Frjálsleg notkun áherslulausra liða hefur og gert háttinn enn álitlegri fyrir skáldin. Jónas Hallgrímsson sýnir snemma snilldartök í meðferð háttarins og beitir honum oft, t.d. í ?Ad amicum? og er þetta fyrsta erindið:4 Ár var alda, þá er endurborin fold in fjallsetta í fyrsta sinn 2 Hér verður ekki gerður greinarmunur á fornyrðislagi, kviðuhætti og málahætti. Málbreytingar ýmsar á umliðnum öldum gera slíkt næsta torvelt (sbr. Svein Yngva Egilsson (1999:61?62). 3 Heimir Pálsson (1976:51?52). 4 Jónas Hallgrímsson (1980:10).
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104

x

Són

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Són
https://timarit.is/publication/1139

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.