Són - 01.01.2003, Blaðsíða 29

Són - 01.01.2003, Blaðsíða 29
UM BRAGHRYNJANDI AÐ FORNU OG NÝJU 29 En í næstsíðustu línunni er kliðurinn rofinn og allt í einu kemur lína sem byrjar á áhersluatkvæði: s v v s v s v s Drjúpi hana blessun drottins á Hérna myndast spenna milli hinnar reglulegu hrynjandi línanna á undan og textans í síðustu línunni. Ef sagt er að bragformið sé eins og því hefur áður verið lýst, þ.e. að það eigi að byrja á hnigi og síðan skiptist á ris og hnig og þannig myndist stígandi hrynjandi, þá verður að gera ráð fyrir að spenna ríki milli þessa braglínuforms og málsins sem fyllir það. Í þessu tilviki er áreksturinn af tvennum toga. Annars vegar er árekstur orðáherslunnar drjúp- við hnig bragarháttarins og hins vegar eru atkvæðin einu of mörg ef þau eru öll borin fram: ?Drjúpi hana.? Hið síðarnefnda leysist raunar með samdrætti, þannig að áherslulausa i-ið í drjúpi hverfur á undan hana (drjúp?ana), en þá verður til þríkvæður áhersluliður. Hinn áreksturinn stafar af því að í venjulegu tali er það eðlileg hrynjandi í setningu að sagnmyndin drjúpi sé sterkari en fornafnsmyndin hana. En þessi árekstur verður af ásettu ráði frekar en af klaufaskap og þjónar listrænum tilgangi. IV Bragform, formgerðir, texti og flutningur Eins og áður segir er eðlilegt að hugsa sér að bragarhættir séu eins konar sértæk mynstur eða form sem skáldin og þeir sem njóta brag- arins hafa í huganum. Til eru mismunandi bragform eins og fer- skeytla, dróttkvæður háttur, limra, sonnetta o.s.frv. Bragarhættir eru sem sé form. Hvert form hefur ákveðnar reglur um hrynjandi, rím og stuðlasetningu og innan bragarháttanna eru skilgreindar fomgerðir (strúktúrar), svo sem lína og bragliður. Langa línan í limrunni, v s v v s v v s, er sem sé formgerð innan limruformsins og líka stutta línan, v s v v s, og limruformið hefur ákveðnar reglur um það hvernig þess- um formgerðum ber að raða saman. Á sama hátt má segja að línur ferskeytlunnar séu formgerðir sem raðað er saman samkvæmt ákveð- inni reglu, þ.e. fyrst kemur s v s v s v s og síðan s v s v s v. Þessu til viðbótar eru svo að sjálfsögðu gerðar formlegar kröfur um stuðla- setningu og rím sem þrengja formið enn frekar. Dæmin um það þegar spenna myndast milli bragar og texta, forms og samsetningar sýna glöggt að flutningur kveðskapar skiptir miklu máli og í raun verður kröfunum um hrynjandi ekki fullnægt fyrr en kvæðið er flutt. Bragarhættirnir byggjast á hljómi málsins. Þess vegna
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104

x

Són

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Són
https://timarit.is/publication/1139

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.