Són - 01.01.2003, Blaðsíða 30

Són - 01.01.2003, Blaðsíða 30
KRISTJÁN ÁRNASON30 verður ekki rætt um bragfræði af viti nema minnst sé á flutninginn. Allir vita að hægt er að flytja kvæði á mjög mismunandi vegu og þar hefur margt áhrif. Hægt er að leggja mikla tilfinningu í flutninginn og túlka textann á ýmsa lund og ,,dramatísera? hann. Einnig er hægt að miðla textanum tiltölulega hlutlaust og án tilfinningar eða túlkunar. Margt í sambandi við túlkun í upplestri er að sjálfsögðu ekki beinlínis tengt hrynjandinni og tengist því ekki náið aðalumræðuefni þessa greinarkorns, bragfræðinni. En allur flutningur hefur einhverja hrynj- andi eins og allt tal hefur einhverja hrynjandi. Vel má hugsa sér að eðlilegast sé að flytja kvæðin með þeirri hrynj- andi sem bragarhátturinn segir fyrir um og væntanlega er það yfirleitt gert. En þessi fyrirmæli eru ekki nærri alltaf tæmandi. Kveðið er á um að á tilteknum stöðum eigi að vera rím og á tilteknum stöðum ris og hnig. En hátturinn tilgreinir ekki hversu hratt á að lesa svo dæmi sé nefnt. Sé upplestur borinn saman við tónlist má líkja lestrinum við túlkun og flutning tónverksins og tónlist getur verið misjafnlega flutt og túlkuð; hraðaval, styrkleikabreytingar og tónblær ráða miklu um túlkunina. Hægt er að túlka sama tónverk á mismunandi hátt en samt er ekki hægt að segja að einn flutningur sé réttari eða betri en annar. Málið snýst um listrænan skilning eða smekk. Ljóðatexti býður, ekki síður en tónlist og raunar frekar, upp á mismunandi túlkun eða skiln- ing. Að sjálfsögðu hefur merking textans áhrif en ljóðin eru oft marg- ræð eða dulúðug og gefa kost á fleiri en einni túlkun og flutningsmáta. Hinir hljómlegu þættir bragformsins eru margbreytilegir og fyrir- skipanir sem gefnar eru um flutning ljóða eru mun óljósari en í tón- list. Menn ráða því hvort þeir leggja meiri áherslu á eitt ris en annað eða hvort þeir láta öll ris vera sem jöfnust. Lesa má hratt eða hægt og einnig má ráða því hvort lesið er í belg og biðu eða hvort gert er hlé eða þagnir hafðar á vissum stöðum o.s.frv. Einnig er spurning hversu náið skuli fylgja hrynjandi bragarins og hvort til greina komi að láta innihaldið ráða ferðinni eða nota hrynjandi sem líkist töluðu og óbundnu máli. Margræðni skilaboða um flutning er ekki síst áberandi þegar brag- ur og mál rekast á líkt og í dæmunum sem áðan var lýst. Þá stendur valið um það hvort bragnum skuli fylgt eða hrynjandi talmálsins látin ráða. Ef bragurinn væri látinn ráða ætti að lesa eftirfarandi línu úr ?Passíusálmunum? með lítilli áherslu á last- en mikilli á -mæl-:11 11 Hallgrímur Pétursson (1995:81).
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104

x

Són

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Són
https://timarit.is/publication/1139

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.