Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2000, Síða 39

Arnardalur og gæði hans
voru skoðaðar en hinar Ytri-Dyngja sem
órannsakaðar eru. Athuganir Sveinbjarnar
og félaga hans leiddu í ljós að mannvistar-
leifar voru undir gjóskulaginu úr Heklu
1158. Einnig voru þær fyrir ofan það lag en
undir gjóskulaginu úr Öræfajökli 1362 og
enn voru merki um mannvist þar fyrir ofan
allt upp undir svarta þykka gjóskulagið frá
1477.16
Daníel Bruun kom í Arnardal 1908. Af
dagbókarskissum hans kemur glögglega í
ljós afstaða beggja rústanna við lindurnar
eða Arnardalsvatn, eins og hann kallar
vatnsrennslið, enda má vera að þá hafi ver-
ið drjúgt vatnsstæði hjá Dyngju þótt nú sé
það lítið orðið. Bruun rissar líka upp bygg-
ingarleifar en hvort það er á Ytri- eða
Fremri-Dyngju er mjög erfitt að átta sig á,
og ekki hægt að fullyrða neitt um það (en
Fremri-Dyngja er þó líklegri).17
Pálmi Hannesson og Steindór Steindórs-
son komu í Arnardal 1933, í ferð sem þeir
fóru ásamt fleirum um Brúaröræfi. Birtist
ferðasaga Pálma í ritinu Hrakningar og
heiðarvegir II.-III. bindi (1950-1953) og
síðar í bókinni Frá óbyggðum 1958. Þar
minnist hann á rústir Dyngju og sýnir jarð-
vegssnið, þar sem mannvistaleifar liggja á
milli Öræfajökulsgjósku 1362 og svarta-
salla 1477. En ekkert kemur fram hjá hon-
um um tvenna rústastaði og því allt óvíst, á
hvorum staðnum snið hans er tekið enda
dvaldi hann miklu skemur í dalnum en
Steindór. I dagbók Steindórs frá Brúardala-
ferðinni er hins vegar getið beggja rústanna.
Þeir komu í Arnardal 21. júlí og slógu tjöld-
um hjá leitarmannakofa, sem er í tanga á
milli uppsprettulinda. Daginn eftir er farið
að svipast um í dalnum og segir meðal ann-
ars í dagbókinni: “Kofinn er grafinn inn í
uppblástursbarð. Eru þar bæjarrústir gaml-
ar og mikið af beinum húsdýra og fugla
einkum álfta. Kindarleggir fullorðnir ein-
kennilega grannir”. Og 25. júlí er aftur
minnst á rústirnar: “Athuguðum húsarúst-
irnar í Arnardal. Handan við uppspetturnar
1 ^Sveinbjöm Rafnsson. Byggðaleyfar í Hrafnkelsdal og á Brúardölum. Bls. 85-91.
17Sama heimild.
37