Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2000, Síða 54

Múlaþing
Helmingur hreindýrastofnsins sem ekki gengur á Sncefellsöræfum á sumrin er dreifður um Austfirðina. A
svœðinu á milli Norðfjarðar og Reyðarfjarðar heldur sig um 200 dýra hjörð. Hluti þeirra sést á myndinni
sem tekin er seint íjúlí 1995 inn og niður af Gerpisvatni, Sandvíkin framundan. Ljósm.: SGÞ.
og þvengjaskinn. Einnig voru loðnir feld-
irnir stundum notaðir í hempur eða treyjur
og í staðinn fyrir brekán á rúm, ofan á stóla,
sem hnakksæti, í hlífar á reiðinga og fleira
því um líkt. Gott þótti að hafa á baki hrein-
dýrsfeld í vetrarkuldum er menn voru við
dorg á Mývatni. Eitthvað var flutt út af
hreindýrsbjórum og hornum á tímabili en
nánari upplýsingar um það vantar. Ur
hornunum var oft smíðað eitthvað smálegt
eins og uglur, höldur, klifberaklakkar, hand-
föng á heykróka og göngustafi, hagldir,
tóbaksdósir og nálhús. Sumir festu hom á
staura og notuðu þau til að breiða á þvott.40
Niðurlag
Tilgangur með innflutningi hreindýra
var að efla íslenskan landbúnað með hjarð-
búskap. Af því varð aldrei og hafa þau
gengið villt og verið nýtt sem slík. í byrjun
fjölgaði hreindýrunum alls staðar mikið og
náðu líklega hámarki um miðja 19. öldina.
Eftir það fækkar þeim og eru horfin 1940
nema á Austurlandi enda talið að bestu
skilyrðin fyrir hreindýr sé að finna þar.
Álitið hefur verið að veiðar hafi fækkað
dýrunum en hér er bent á að líklega hafi það
verið tíðarfar og ofbeit í vetrarhögum sem
ráðið hafi mestu þar um. Hreindýr hafa
alltaf verið nýtt en í byrjun voru veiðarnar
frumstæðar og það var ekki fyrr en í lok
síðustu aldar sem farið var að nota riffla í
stað framhlaðninga. Nú eru felld nokkur
hundruð hreindýr á hverju ári og hefur arði
veiðanna verið skipt á milli landeigenda.
40Jóhannes Friðlaugsson, 1933. Hreindýraveiðar í Þingeyjarsýslu á 19. öld. Eimreiðin
52