Orð og tunga - 26.04.2018, Side 134

Orð og tunga - 26.04.2018, Side 134
Stefanie Bade: Hvernig meta Íslendingar fólk með hreim? 123 hljóðfræðilegum einkennum, heldur á þeim félagssálfræðilega grein- ar mun sem er gerður á milli þess að fylgja sett um staðli og þess að gera það ekki. Eins og við á um öll stöðluð tungumál býður íslenski staðallinn ekki síst upp á viðmið um rétt og rangt (Moyer 2013:86). Með öðrum orðum þá hjálpar staðallinn málnotandanum til að finna stöðu sína innan þeirrar félagslegu formgerðar sem málsamfélagið býr yfir með öllu sínu lagskipta kerfi sem tengist mállegum breytileika. Að eiga sér ákveðinn málstaðal á þá einnig þátt í að sameina málnotendur og gefa þeim sameiginlega sjálfsmynd. Hérlendis ríkir sérstakt „málloft slag“ sem einkennist af sterkum hugmyndafræðilegum tengslum við hið staðlaða afb rigði, langri og öfl ugri bókmenntahefð og strangri mál- stefnu, og hefur það byggt undir málstaðal sem almenningur ber mikla virðingu fyrir (Leonard og Kristján Árnason 2011:92; Amanda Hilm arsson-Dunn og Ari Páll Kristinsson 2010). Við skynjun tals er lagt mat á talið og þann sem talar. Þegar mat er lagt á framburð virðist ríkja einhver tvískinnungur sem fer eft ir eðli framburðarins. Ef við leggjum mat á heimafengnar mállýskur eða málafb rigði (sjá Moyer 2013:102) þá er mest áberandi munur milli staðals og fráviks frá staðlinum (Cargile og Giles 1998; Milroy 1999). Þegar kemur hins vegar að mati á erlendum málhöfum er fyrst og fremst greinarmunur á innfæddu og erlendu tali og er við brögð- unum við því raðað eft ir félagslegum þátt um svo og þeim sem lúta að samhengi. Hinn rótgróni greinarmunur, sem hefur snúist um hug- myndir um rétt form hefðbundinnar íslensku, hefur þekkst öld um sam an. En hvað sem því líður hefur sívaxandi fj öldi erlendra tungu- mála á Íslandi og fj ölgun fólks sem talar íslensku með hreim „dunið á“ íslensku málsamfélagi að undanförnu og þett a kann að hafa breytt „mál loft slaginu“. Þess vegna er hugsanlegt að það myndist annað mats kerfi (mögulega við hlið þess sem fyrir er) sem tekur mið af því hvort tal er heimafengið eða ekki. Íslendingar tengjast íslenskum málstaðli sterkum böndum. Drif- kraft inn á bak við það má m.a. rekja til þess að engar mállýskur eru ríkjandi hér ef við skilgreinum mállýsku sem virkt málafb rigði sem hefur sinn eigin orðaforða og málfræði, málsnið og framburð (Moyer 2013:10). Lítill breytileiki ríkir í íslenskum framburði og tungumálið í heild er talið vera einsleitt í samanburði við önnur tungumál (Kristján Árnason 2005:366). Þar að auki eru þau hljóðfræðilegu tilbrigði sem tunga_20.indb 123 12.4.2018 11:50:52
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176

x

Orð og tunga

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.