Tímarit Máls og menningar - 01.02.2006, Blaðsíða 53

Um fjarvíddir óræðisins
er sífellt vísað til stíls Halldórs Kiljans. Hér er þess að gæta að Þórbergur
var aldrei á ævi sinni ígildi neins konar bókmenntastofnunar eða bók-
menntalegs kennivalds. Þessi harða árás stafaði af bókmenntalegum
metingi fyrir eigin hönd og ef til vill særðum metnaði. I hita augnabliks-
ins gerist hann svo ákafur talsmaður strangrar hefðar að hann þarf að
slá sérstakan varnagla í lok ritgerðarinnar:
Einhverjir myndu kannski freistast til að líta á þáttinn um uppskafninguna
sem afturhaldsboðskap í stíl og máli. Engin boðun er fjær skapferli mínu. Ég er
þeirrar skoðunar í dag einsog fyrir tuttugu árum, að mál og stíll þarfnist upp-
yngingaraðgerðar öðru hverju, til þess að hið ritaða orð staðni ekki og kalkist.
(237—8)
Það er auðvitað skelfilegt ef rétt er að íslenskir skólanemendur séu
dregnir í dilka og lamdir með svipu Þórbergs samkvæmt leiðsögn þess-
arar greinar hans. En það er þá í fullkominni andstöðu við anda og
boðskap hans sjálfs, sem var ævina á enda „þrúgaður undir nagandi
leiða á stöðnuðum hugsanaformum og útslitnum málvenjum“.1 2 3 4 5 6 7 Ég held
að Kristján hljóti að fallast á þetta þegar hann skoðar málið betur.
1 Einum kennt öðrum bent (1971) 234.
2 Með hug og orði. Af blöðum Vilmundar Jónssonar (1985) I, 309.
3 Fegurð himinsins (1940) 240.
4 Ljós heimsins (1937) 225.
5 Tímarit Máls og menningar 1989, 321—3.
6 Fegurð himinsins (1940) 213—14.
7 Edda Þórbergs Þórðarsonar (1975) 88.
TMM 2006 • 1
51