Saga


Saga - 2014, Side 182

Saga - 2014, Side 182
180 um umræðu um rök sín og vonast eftir mótrökum (bls. 420, sbr. 436). Ekki treysti ég mér til að fjalla um tengsl töflunnar við Opinberunarbókina og rök Lúthers í því viðfangi, vil aðeins segja að ábending doktorsefnis um tengsl- in við Opinberunarbókina og danska biblíu frá 1648 er merkileg. En kannski fer doktorsefni um of langan veg til að tengja við Tyrki og Tyrkjaránið? Undir lok umfjöllunar sinnar bendir hann á ný rök um hvernig taflan teng- ist séra Jóni Þorsteinssyni og þau eru athyglisverð, hermenn hlaupa að Kristi sem doktorsefni tengir við atlögu Tyrkja að Jóni (bls. 436) og hefði mátt halda áfram á sömu braut. Getur varla annað verið en taflan tengist ráninu enda fer ekki hjá því að frásögn Kláusar um dauða séra Jóns sumarið 1627 tengist endalokum á jarðnesku lífi Krists. Í frásögninni eru tilgreind þrenn ummæli séra Jóns fyrir andlátið sem minna á orð Krists á krossinum. Frásögnin er að vísu illa varðveitt en ummælin munu frá hendi Kláusar, þau eru í þremur gerðum (A, B, C) og að hluta í hinni fjórðu (D). Á miðhluta töflunnar er sýnd upprisa Krists og mun vera óvenjuleg. Má ímynda sér að Kristur sé í helli enda bendir doktorsefni á að fram komi í frásögn Kláusar að Jón hafi dáið í helli. Það kemur þó aðeins skýrt fram í einni af fjórum gerðum sögunnar, hinar, og þeirra á meðal gerðin sem ein geymir nafn Kláusar (A-gerð), segja að Jón hafi falið sig undir hamri. Hvað um það, ham- ar gæti komið heim við upprisumyndina. Auk mannannna sem virðast sækja að Kristi og geta samsvarað Tyrkjum eru englar tveir og gætu sam- svarað konunum tveimur (A) eða einni eða tveimur (B, sbr. D) sem hermt er að væru í hamrinum fyrir ofan og sæju hvað fram fór. Kláus lýsir Jóni sem sannhelgum manni og lát hans hefur sennilega orðið honum hugstætt. En þar á ofan er þess að gæta að Jón var móðurbróðir Kláusar, var líka þjóðkunnugt skáld fyrir ránið og enn frægari á eftir. Jón hafði ort kvæði og varað fólk í Eyjum við syndugu líferni og hörðum syndagjöldum; sverðið á hægri væng töflunnar, sem stendur út úr munni Krists, á kannski að minna á orð skáldsins. Á vinstri væng er Kristur sýndur þjakaður og smáður fyrir jarðneskan dauða sinn og má færa yfir á Jón og lýsingu Kláusar á illri meðferð hans. Oddur biskup Einarsson nefndi séra Jón píslarvott þegar árið 1627. Doktorsefni rekur að í frásögn Kláusar segi Jón beinlínis að hann fari beint til himna en það er aðeins í D-gerð, skráðri nærri 1810. En dánarorð Jóns sýna að hann muni hafa trúað því að hann færi beint til himna. Er líklegt að Kláus hafi verið hreykinn af móðurbróður sínum og dáð hann og hafi runnið blóðið til skyldunnar að halda minningu hans á lofti og þannig beri að skoða altaristöfluna. Það ber að þakka doktorsefninu sérstaklega fyrir að hafa dregið altaristöfluna á Krossi inn í umræðu um Tyrkjaránið með svo myndarlegum hætti. andmæli Saga vor 2014_Saga haust 2004 - NOTA 5.5.2014 12:02 Page 180
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196
Side 197
Side 198
Side 199
Side 200
Side 201
Side 202
Side 203
Side 204
Side 205
Side 206
Side 207
Side 208
Side 209
Side 210
Side 211
Side 212
Side 213
Side 214
Side 215
Side 216
Side 217
Side 218
Side 219
Side 220
Side 221
Side 222
Side 223
Side 224
Side 225
Side 226
Side 227
Side 228
Side 229
Side 230
Side 231
Side 232
Side 233
Side 234
Side 235
Side 236
Side 237
Side 238
Side 239
Side 240
Side 241
Side 242
Side 243
Side 244
Side 245
Side 246
Side 247
Side 248
Side 249
Side 250
Side 251
Side 252
Side 253
Side 254
Side 255
Side 256
Side 257
Side 258
Side 259
Side 260
Side 261

x

Saga

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.