Fróðskaparrit - 01.01.1996, Síða 25

SKALDSLIG SØGA ELLA SØGULIG SKALDSØGA
29
Spurningarnir verða settir fram í ákallan
»Og, Harri, hví...« og við hvørt fáa teir ein
ironiskan dám
O, Harri, ikki tilkemur tað okkum at taka
dagar ímillum skapningar tínar. Ikki teir fer-
føttu. Og ikki teir tvíføttu, hvørki teir veingj-
aðu ella teir veingjaleysu. Og at hvør av øðr-
itm liva má, tað er verk títt, Harri.
Men starin, sum titar niðri í tarabriínni. Og
títtlingurin á køstagarðinum. Músabróðirin,
sum vitjar hjallin. Og hønan, sum skavar í
gólvsópinum. Alt tað, ið samdist væl viðfold-
ina, hvørt við sínar náðir. Summi við maðk-
ar, illdýr og slógv. Og sumt við korn og sáð-
ir. (Bls. 9 (áherðslurnar MM).)
Her sipar teksturin til allegoriska mynda-
málið í Fuglakvæðinum og siterar tað bein-
leiðis. Upp ímóti tí, sum Gud hevur ásett
í Gamla og Nýggja Testamenti, setur tekst-
urin boðskapin í Fuglakvæðinum. Prolog-
urin ger Fuglakvæðið til eitt nýtíðarligt
sosialt evangelium, og kvæðið sekulariser-
ar kristnað boðskapin í eini bøn um at gera
til einkis munin millum tað høga og lága og
at lata avleiðingina av, at Gud skapti
»okkum øll í tínum bflæti« (bls. 9), ganga
út:
Gev tú eisini teimum við foldina at leska seg
av træi kunnleikans. At tey læra at skyna á tí
góða og tí vonda. Og at tey verða sum tú.
(Bls. 10.)
Hann, ið talar í prologinum, er ikki prestur-
in, sum kemur fyri í skaldsøguni. Hann
hevði ikki vágað at havt so djarvar útlegg-
ingar av skriftini, og hann hevði neyvan
lagað hana eftir sosiala temanum í einum
verðsligum tátti. Men prologurin samsvarar
væl við sjónarmið Óluvu í seinastu sam-
røðu hennara við prestin (bls. 235).
Epilogos, eftirmæli í bókini samsvarar
ikki við prologin. Tað leiðir ikki lesaran úr
aftur søguni ella tekur saman um. Epilogur-
in sigur frá seinastu vitjanini hjá Pálli uppi
á Nesinum, har næstan øll tey upprunaligu
niðursetufólkini eru deyð. Sjálvur doyr
hann á veg oman aftur til Havnar sitandi á
tí steininum, sum skuldi verið gravsteinur
Óluvu. Málburðurin í epiloginum bregður
ikki frá søguni annars eins og prologurin.
Epilogurin er endin á søguni um Óluvu og
Páll, sum byrjar av álvara mitt í bókini. Pro-
logurin lýsir tær hugmyndir, sum søgan
byggir á, og hann ljóðar aftur í orðum
Óluvu. Munurin á byrjan og endi á bókini
samsvarar við broytingina í frásøgnini í
triðja parti, har kollektivi dámurin hvørvur
til frama fyri einstaklingar.
Søga og skaldsøga
...hvørt við sínar náðir er søgulig skald-
søga, har søguligu persónarnir, sum koma
fyri, eru hjápersónar í skaldsøguni. Teir eru
skald, oddamenn í embætisveldi og í polit-
ikki, bert Pløyen, amtmaður 1837-48 og
Sjóvarbóndin hava leiklutir í søgugongdini.
Nesmenn vitja Pløyen í Havn (bls. 23-33),
og Pløyen er hann, sum hevur fingið niður-
setubygdina í lag.
Páll gistir hjá Sjóvarbóndanum (bls. 167-
73), sum man vera Jens Hendrik Djurhuus
(1799-1892), ið yrkti Gøtuskeggjar (bls.
169). Páll prátar um skaldskap við hann og
vil vera við, at hann eigur at taka evni sítt úr
samtíðini heldur enn úr fortíðini. Sjóvar-
bóndin heldur ikki nógv vera at yrkja um »á
okkara døgum« (bls. 171). Júst sama kjak